Кіріспе
Конго жазу жүйесі Мандомбе немесе Мандомбе - 1978 жылы Конго Демократиялық Республикасының Бас Конго провинциясындағы Мбанза Нгугу қаласында Уабеладио Пайи ұсынған жазу. Ол бұл жазуды оған Кимбангу шіркеуінің пайғамбары Саймон Кимбангу түсінде аян еткенін айтты. Мандомбе қасиетті пішіндер мен , және Киконго сияқты африкалық тілдерді жазу үшін, сондай-ақ Конгоның төрт ұлттық тілі, Киконго я лета, Лингала, Тшилуба және Свахили үшін арналған, бірақ ол лингаланы толық жазу үшін жеткілікті дауыстылар жоқ. Бұл мектепте оқытылады Кимбангуист шіркеуінің мектептерінде Ангола, Конго Республикасы және Конго Демократиялық Республикасы. Оны Кимбангуисттік негр африкалық жазу орталығы (CENA) да насихаттайды. CENA-дағы Мандомбе академиясы қазіргі уақытта басқа да африкалық тілдерді жазуға көшіру бойынша жұмыс жүргізуде. Ол батыс Африканың жергілікті жазуларының ең тиімді үшінші түрі ретінде саналады. Бұл жазуды ISO 10646/Unicode кодтау құрамына қосу туралы алдын ала ұсыныс жасалды. 2016 жылдың ақпан айында Андрей Ровенчак, Хельма Паш, Чарльз Райли және Нандефо Роберт Вази қайта қаралған Юникод ұсынысын жазды.
Mandombe or Mandombé is a script proposed in 1978 in Mbanza Ngungu in the Bas Congo province of the Democratic Republic of the Congo by Wabeladio Payi, who related that it was revealed to him in a dream by Simon Kimbangu, the prophet of the Kimbanguist Church. Mandombe is based on the sacred shapes and , and intended for writing African languages such as Kikongo, as well as the four national languages of the Congo, Kikongo ya leta, Lingala, Tshiluba and Swahili, though it does not have enough vowels to write Lingala fully. It is taught in Kimbanguist church schools in Angola, the Republic of the Congo, and the Democratic Republic of the Congo. It is also promoted by the Kimbanguist Centre de l’Écriture Négro Africaine (CENA). The Mandombe Academy at CENA is currently working on transcribing other African languages in the script. It has been classified as the third most viable indigenous script of recent indigenous west African scripts, behind only the Vai syllabary and the N'Ko alphabet. A preliminary proposal has been made to include this script in the combined character encoding ISO 10646/Unicode. A revised Unicode proposal was written in February 2016 by Andrij Rovenchak, Helma Pasch, Charles Riley, and Nandefo Robert Wazi.
Құрылымы
Мандомбеде хангул сияқты, буыны бойынша біріктірілген дауыссыз әріптер мен дауысты әріптер бар. Барлық әріптер квадрат S немесе 5 пішініне негізделген. Алты дауыстылар 5 формасының оң жағына қосылған сандармен ерекшеленеді. Бірлескен дауыссыздар төрт "топқа" немесе формаларға бөлінеді, олар үш топ үшін 5 формасына қысқа штрих қосу арқылы ажыратылады; және төрт "отбасыға" немесе бағыттарға бөлінеді, олар әріп формаларын бейнелеу және айналдыру арқылы ажыратылады. Төрт ырғақ туыстары дауыстының бір бұрышына бекітіледі, ол ырғаққа сәйкес айналады немесе айналады, сондықтан ырғақ оның бағытына байланысты сөзблоктің әртүрлі бұрышында тұрады. Питманның қысқартуынан айырмашылығы, ол да ырғақты айналу арқылы ажыратады, Мандомбеде топтар мен отбасылар табиғи сыныптарды құрамайды, төрт негізгі топтың біреуін кері айналдыру арқылы жасалған бесінші топты фрикативтер мен африкаттардан басқа. Дауыс реті мен мұрындық дауыстылар диакритикамен, n префиксімен (негізгі 5 пішіні) және дауыстының екі бөлігіне (5 пішіні мен қосымша штрихтер арасында) дауыстыны енгізу арқылы дауыстылар кластерлері жасалады.
Күрделі таңбалар
Сөйлемшелердің преназализациясы дауыстыдан ажыратылған (n) вариациясымен көрсетіледі. Бұл әрқашан ым дыбыспен қосылады, әйтпесе белгілі бір белгілер бірнеше жолмен оқылуы мүмкін.
Белгілеу
Сөйлемдерді бөлу үшін нүкте сөз бөлік ретінде қолданылады. Бұл белгілер рим әліпбиіне сәйкес келеді. Үтір қысқа сызық түрінде болады, , нүкте а бұрылған vee, , o дыякритикасы сияқты, және очко мен нүктелер олардың комбинациялары (өтір і, екі нүкте). Қуаныш белгісі - λ, ал сұрақ белгісі - Y, .