Кіріспе

Филантропизм (филантропизм) грек тіліндегі φίλος (дос) және άνθρωπος (адам) сөзінен шыққан. Ол неміс тілінде сөйлейтін аймақтағы ағарту дәуірінде XVIII ғасырдың екінші жартысында құрылған білім беру реформасы қозғалысы болды. Бағдарлама жаңа адамды тәрбиелеуге және сонымен бірге қоғамды реформалауға бағытталған. Филантропистердің балаларды филантропиялық, табиғи және ұтымды адамдарға айналдыру туралы идеялары ішінара Джон Локк (1632 1704) және Жан Жак Руссо (1712 1778) ұсынған балалық шақ және білім беру теорияларынан алынған.

Тарих

Филантропизм - неміс педагогы Иоганн Бернхард Базедоу (1723 - 1790) XVIII ғасырдың соңғы ширегінде Германиядағы ағартушылықтың жарығында құрған қозғалыс. 1774 жылы Базедоу өзінің "Элементарный труд" атты еңбегін жариялады, бұл филантропистік педагогтардың "қоғамдық мақсаттарды біріктіретін білім беру жоспарын теориялық тұрғыдан және іске асыру" бойынша алғашқы әрекеті болды. Бұл адамдар мен қоғамның әл-ауқатын жақсартуға бағытталған. Оның теориялық негіздемесі, сондай-ақ білім беру туралы бұрынғы трактаттар, ағартушылық ойшылдардың өздерінің саяси, әлеуметтік және моральдық идеалдарын - дәстүрлі, сонымен қатар инновациялық болуы мүмкін - келесі ұрпаққа жеткізуге деген ықыласынан туындады. Базедоудың идеялары білім мен балалық шақ туралы Джон Локк пен Жан Жак Руссоның теорияларына негізделген, оның ішінде ол ең тартымды болып көрінген элементтерді таңдады, ал ұлттық білім туралы оның идеяларына Ла Шалота әсер етті. Бәсекеге қарамастан, Бэзоу балалардың ақыл-ойының қабілеттерін ескеретін балаға тиісті білім беру қажеттілігі туралы Локк пен Руссомен келісті. Өзінің филантропистік идеяларын жүзеге асыру үшін Базедоу "Дас Ноетигсте аус дер Ворстагвенг ан Мэнхенфренде" (Адамзаттың достарына (филантроптарға) маңызды нәрселердің кіріспесі) деп аталатын кітапша жазды, онда ол өзінің жаңа сериялы суретті кітаптар (кейіннен оның Elementarwerk) және оның білім беру әдістерін пайдалану үшін мектеп құру жоспарларын баяндады. Базедоу бұл кітапшаны өзінің көптеген бай достарына және таныстарына таратты, осылайша ол жаңа идеясын қаржыландыруға қаржы жинады. Ол көптеген жарнагерлерден (филантроптар) едәуір қаржылай көмек жинады, әсіресе Ресей императрицасы, Дания королі, Дессау және Базель князьдері. 1774 жылы Дессау князі Базедоудың идеяларына қатты таңғалды, ол өзінің Дессау сарайының бір бөлігін мектептің орын алуына ұсынды. Базедоу "Филантропинумды" "Филантроптар, оқушылар мен мұғалімдер мектебі" деп атады. Базедоу мектепті басқарып, мұнда да сабақ берді. Оның білім беру жүйесінің негізгі қағидалары: 1) Оқытылатын барлық нәрсе Табиғат заңдарына сәйкес оқытылуы тиіс. 2) Адамның мінез-құлқын қалыптастыру білімнен гөрі әлдеқайда құнды. 3) Адам білімді сезім арқылы алады. 4) Мұғалім оқушының оқу кезінде бақытты болуына қамқорлық жасауы керек, әйтпесе оқушының оқу қабілеті төмендейді. Роберт Самсер Базедоудың "космополиттік, конфессиялық емес және прагматикалық білім беру жүйесіне" баса назар аударғанын қорытындылады. Базедоудың негізгі тұжырымдамаларының бірі білім алу студенттерге нақты өмірде мүмкіндігінше көп нәрсе үйретілген кезде пайда болады және білімді қолдану өте маңызды болды. Сабақ көбінесе сыртта немесе суреттер арқылы өткізіліп, тақырыпты мүмкіндігінше шынайы етіп көрсетуге тырысты. Филантропинумда оқытылатын пәндер: математика, тілдер: француз, неміс және латын, шешендік, барлық діндер, қолөнер, ғылымдар, спорт: фехтование және гимнастика. Олардың арасында неміс педагогтары Иоахим Генрих Кампе (1746-1818), Эрнст Кристиан Трап (1745-1818), Кристиан Готтильф Салцман (1744-1811), кейіннен австриялық Винценц Эдуард Мильде (1777-1853) болды. Олардың білім беру идеялары адам толық қалыптасқан болып туылмайды, бірақ негізінен қалыптаса алады деген түсінікке негізделген, бұл Локктің tabula rasa тұжырымдамасынан рухтанған. Филантропизмнің мақсаттары, әсіресе, бақытқа, Иммануил Кант ұсынған ойлау тәсіліне, адам абыройы мен моралына тәрбие беруді қамтиды. Филантропизм салыстырмалы түрде қысқа өмір сүрген қозғалыс болды (XVIII ғасырдың аяғы - XIX ғасырдың басы), бірақ педагогиканың кейінгі дамуына ықпал етті, мысалы, конфессиялық емес діни білім беру немесе дене тәрбиесі. Сонымен қатар, филантропист жазушылар балаларға арналған шығармаларымен қазіргі заманғы балалар әдебиетінің жанрын дамытуға көмектесті және "неміс балалар әдебиетін француз және ағылшын үлгілеріне тәуелділіктен азат етті".