Adil Abdul-Mahdi

Кіріспе

2018 жылдан 2020 жылға дейін Ирак премьер-министрі Әділ Абдул Махди әл Мунтафики (عادل عبد المهدي المنتفكي, 1942 жылы 1 қаңтарда туған) - 2018 жылдың қазан айынан 2020 жылдың мамырына дейін Ирак премьер-министрі болып қызмет еткен ирактық саясаткер. Абдул Махди - экономист, 2005-2011 жылдары Ирактың вице-президенттерінің бірі болды. Бұрын ол 2014-2016 жылдары Уақытша үкіметте Қаржы министрі және Мұнай министрі қызметін атқарған. Абдул Махди - Ирақтың Ислам Кеңесінің (ИРАК) шииттік партиясының бұрынғы мүшесі.

Өмірбаян

Махди 1942 жылы Бағдадта Шииттік дін қызметкері Абдул Махдидің, бастапқыда Ди Кар губернаторлығының, Ирак монархиясында білім министрі болған, және Сириядан келген ананың ұлы болып дүниеге келді. Бағдад колледжінде, американдық иезуит орта мектебінде орта мектепте оқыды. Мектепті бітіргеннен кейін Бағдад университетінде білім алып, 1963 жылы экономика саласында бакалавр дәрежесін алды. Ол 1965 жылы Ирактың сыртқы істер министрлігінің хатшысы болып жұмыс істеді және Баас партиясының алғашқы қолдаушысы болды, бірақ идеологиялық келіспеушіліктерге байланысты кетті. 1969 жылы Францияға көшіп барып, француз ой-сана институттарында жұмыс істеді және француз және араб тілдеріндегі журналдарды редакциялады. 1972 жылы Пуатье университетінен саяси экономика бойынша тағы бір магистр дәрежесін алды. Кейін экономика ғылымы бойынша докторлық дәрежесін алды. Абдул Махди француз азаматы, оның балалары да сол, ол 2003 жылы Саддам Хусейннің билігін құлатудан кейін Иракқа оралды.

Саяси мансап

1970 жылдары Абдул Махди Ирак коммунистік партиясының жетекші мүшесі болды. Партия екі бөлек фракцияға бөлінді: 1958 жылдан бері Иракты басқарып келген әскери үкіметтерге көбірек ықылас білдірген ХКП Орталық Комитеті және 1967 жылы прогрессивті режимдерге қарсы деп санаған барлық ынтымақтастық түрлерін қабылдамаған ХКП Орталық Басшылығы. Абдул Махди ИКП Орталық басшылығына қосылды және ол 2014 жылы шығарылғанға дейін белсенді қызметін жалғастырды және өзінің заңды ИКП Орталық басшылығы екенін мәлімдеген өз ошағын құрды. 1980 жылдардың басында МКП Орталық басшылығы да, Абдул Махдидің жіктелген тобы да біртіндеп жоғалып кетті. Сол кезде Абдул Махди Иранның ислам идеяларын қабылдады, ақырында аятолла Хомейни Ирандағы коммунистер мен либералды оппозициялық топтарды жойғанда, исламшылдармен бірікті. Абдул Махди Иранмен байланысын жалғастырып, өз тобының марксистік өткенін қабылдамай, өз тобының барлық уақытын Хомейнидің идеяларын Францияда таратуға арнады. Ол 1982 жылы Тегеранда Иран құрған, бірақ тек қана ирактық қуғын-сүргіншілерден құралған, сүрген оппозициялық партия мен отаршылдық құрамына кірді. 2006 жылы ауыспалы үкіметтегі шығып бара жатқан вице-президент Абдул Махди, биылғы Ибрагим әл-Жаафариге қарсы Біріккен ирак альянсының премьер-министрлікке кандидатурасына сәтсіз үміткер болды. Ол бір дауыс айырмашылығымен жеңілді. Ол, Нұри әл-Малики UIA кандидаты болғанға дейін, тағы да премьер-министр болу мүмкіндігі деп саналды. Кейіннен Абдул Махди Ирак вице-президенті болып қайта сайланды. Ол өзінің шектеулі өкілеттігін қолданып, наурыз айында өткен Ұлттық Ассамблеяның алғашқы отырысын кейінге қалдырды. 2011 жылы 31 мамырда вице-президент лауазымынан кетті. 2006 жылдың желтоқсан айында Ассошиэйтед Пресс хабарлағандай, егер жаңа көп секталық коалиция Нури әл-Маликидің үкіметін құлатуға қол жеткізсе, Абдул Махди Ирактың келесі премьер-министрі болуы мүмкін. 2007 жылы 26 ақпанда он адамды өлтірген өлтіру әрекетіне ұшыраған. Бұған дейін де екі рет соққыға ұшыраған. 2009 жылы оның жан қорғаушылары Бағдадтағы банкті тонаудың қылмыскерлері болды. 2013 жылдың шілдесінде Абдул Махди бұрынғы вице-президент ретінде зейнеткерлік зейнетақысынан бас тарту туралы шешімін жариялады. 2018 жылдың 2 қазанында Ирак президенті Бархам Салих Абдул Махдиді Ирактың премьер-министрі етіп таңдады. Махдидің жаңа үкімет құруға 30 күні болды. 2019 жылдың сәуірінде Абдул Махди Берлинде Германия канцлері Ангела Меркельмен кездесті. Ол Ирактың электр инфрақұрылымын жаңарту үшін 14 миллиард долларлық жоспарды жариялады, ол Siemens неміс компаниясымен ынтымақтасатынын болжады. Меркель екі ел арасындағы экономикалық және қауіпсіздік ынтымақтастығын нығайтуға және Германияның Ирактағы қалпына келтіру шараларын қолдауға уәде берді.

In the 1970s, Abdul Mahdi was a leading member of the Iraqi Communist Party. The party split into two separate factions, the ICP Central Committee, which was more accommodating of the military governments that had ruled Iraq since 1958, and the ICP Central Leadership, which rejected all forms of cooperation of what it regarded as anti progressive regimes, in 1967. Abdul Mahdi joined the ICP Central Leadership, and continued being active until he was expelled in and formed his own splinter claiming to be the legitimate ICP Central Leadership. Both the ICP Central Leadership and Abdul Mahdi's splinter gradually disappeared by the early 1980s. By that time, Abdul Mahdi adopted Iranian Islamic ideas, eventually merging with the Islamists when Ayatollah Khomeini eradicated the communists and liberal opposition groups in Iran. Abdul Mahdi continued his association with Iran and gradually amalgamated his group within the ICP Central Leadership with the Iranians, rejecting his Marxist past and devoting all his group's time to propagating Khomeini's ideas in France, where he lived at the time. He eventually was made a member of the Supreme Council for the Islamic Revolution in Iraq, an exiled opposition party and militia that was formed by Iran in Tehran in 1982 but composed exclusively of Iraqi exiles. In 2006, Abdul Mahdi, outgoing Vice President in the transitional government, unsuccessfully ran for the United Iraqi Alliance's nomination for Prime Minister against incumbent Ibrahim al Jaafari. He lost by one vote. He was reportedly considered to be a possibility for Prime Minister once again until Nouri al Maliki became the UIA nominee. Subsequently, Abdul Mahdi was re elected as Vice President of Iraq. He exerted his limited authority in that role by delaying the first meeting of the National Assembly in March. He resigned from his position as vice president on 31 May 2011. In December 2006, the Associated Press reported that Abdul Mahdi could be the next Prime Minister of Iraq if a new multi sectarian coalition succeeded in toppling the government of Nouri al Maliki. On 26 February 2007, he survived an assassination attempt that killed ten people. He had been targeted two times prior. In 2009, his bodyguards were the perpetrators of a bloody bank robbery in Baghdad. In July 2013, Abdul Mahdi announced his decision to give up his retirement pensions as a former vice president. On 2 October 2018, Iraqi president Barham Salih selected Abdul Mahdi to be the Prime Minister of Iraq. Mahdi had 30 days to form a new government. In April 2019, Abdul Mahdi met with German Chancellor Angela Merkel in Berlin. He announced a $14 billion plan to upgrade Iraq's electricity infrastructure, with likely cooperation with German company Siemens. Merkel also pledged to strengthen economic and security cooperation between the two countries, and to continue German support for reconstruction efforts in Iraq.

Отставка

2019 жылдың 29 қарашасында бірнеше апта бойы өтетін наразылық акцияларынан кейін Махди өз лауазымынан кететінін мәлімдеді. 2019 жылдың 1 желтоқсанында Ирак парламенті оның отставкасын мақұлдады.