Кіріспе

Дисентис аббатшылығы (Reichskloster Disentis) - Швейцарияның шығысындағы Гризон кантонында орналасқан бенедиктиндік монастырь, оның айналасында қазіргі Дисентис қаласы өсті.

Ерте тарих

Бұрын жергілікті әулиелер Плацид пен Сигисбертке берілген осы аббатхананың негізі 614 жылы қаланған. Дәстүр бойынша, бұл монастырды 670 жылы аварлар қиратты, онда абат пен отыз монах шейіт болды. Сент-Мартин Турға арналған аббатхананы 711 жылы Шарль Мартель мен Сент-Пирмин қайта салды деп болжанады. Екінші және қазіргі заманғы көзқарас, көбірек зерттеулерге негізделген, бұл негіз 8-ші ғасырдың басына дейін болған жоқ. Бұл археологиялық зерттеулер арқылы расталады, бұл жердегі алғашқы ізденуге болатын құрылым 700 жылы немесе шамамен салынған және 940 жылы қиратылған, бұл саррацендердің шабуылына байланысты. Сигисберттің 12-ғасырдағы "Пасио Плациди" еңбегінде драматизацияланған есебі бойынша, ол Франк монахтарының көшпелі, Колумбан мен Люксейдің идеалдарынан шабыт алған, ол мұнда киелі Мартиннің қорғауында камера құрды. Плацид жергілікті магнаты және жер иегері болды, ол Сигисбертті қолдады және оны Виктор өлтірді, Чурдың президы ("президенті"), шіркеуге көп мөлшерде жер берумен байланысты тәуелсіздіктің жоғалуына жол бермеу үшін. Дисентиске қатысты ең көне сақталған құжаттардың бірі - бұл 765 жылы жазылған және монастырь иелігіндегі өте кең көлемді мүліктерді жазған Чур епискобы "Теллоның өсиеттері" деп аталады. "Пассио Плациди" оқиғасы Теллоны Виктордың ұлы етіп көрсетеді, ал мүлкі Плацидті өлтіргені үшін айыппұлды өтеу. Бұл шындыққа қайшы келсе де, әбатхана осы уақытқа дейін үлкен жер иелігін иеленіп алған. Тело өзінің кең көлемді жері мен жылжымалы байлығын, ол Флимс пен Трун арасындағы төменгі Сурселвада шоғырланған, аббатханаға қалдырды. Cadi, Sursilvan "Құдай үйі" (Casa Dei), Дисентис аббатшылығының және оның феодалдық аумақтарының тарихи атауы. Шарль Македонский 800 жылы Римнен оралған кезде қайта салынған аббатханаға барып, оған көптеген игіліктер жасады. Ол "Рейхсклостер" (Императорға тікелей жауап беретін және осылайша басқа аумақтық иелердің талаптарынан азат) болды. Дисентистің императорлық мүддеге деген талабы Лукманиер асуындағы стратегиялық орны болды. Соған қарамастан, оны императорлық принц атағы мен атағын иеленген соңғы аббат Ансельм қайта салдырды. 15 ғасырдан бері кең ауқымды автономияға ие болған және 18 ғасырда аббатшылық оннан бір бөлігін сатып алған аббатшылықтың феодалды аумағы 1799 жылы Гелветтік республика кезінде ресми түрде жойылды, бірақ дәстүрлі басқару жүйесі 1851 жылғы жаңа кантондық конституцияға дейін сақталды. Дисентис сол кездегі діни үйлердің көпшілігінің тағдыры болған таралудан құтылуға тырысқанымен, XIX ғасыр қиын және қауіпті кезең болды. 1880 жылы Швейцариядағы діни үйлерді қалпына келтіру кезінде Дизентис орта мектеп ашқан, ол бүгінгі күнге дейін жалғасуда.

Қазіргі күн

Аббатхана діни қауым ретінде Санкт-Бенедикт ережесін ұстанады. Онда грамматикалық мектеп пен жоғары бағаланған гимназия (орта мектеп) бар. Оқушылардың үштен бірі интернатта оқиды. 2004 жылы Stavros Niarchos Foundation қорынан төмен табысты отбасылардан шыққан қыздарды қабылдайтын мектеп-интернат грант алды. Монастырдың кең ауқымды романша кітапханасы бар.