Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотландтық дворян Уильям Дуглас, Дугластың 1-ші графы (шамамен 1323 1 мамыр 1384) - шотландтық дворян, теңестірілген, магнаты және Қара Дуглас отбасының басшысы. Оның басшылығымен Қара Дугластар Шотландияның оңтүстігінде әскери үстемдік орнатумен қатар, оның ағасы, сэр Джеймс Игі басталған шотланд саясатында басымдыққа көтерілуін жалғастырды.
Scottish noble
William Douglas, 1st Earl of Douglas (c. 1323 – 1 May 1384) was a Scottish nobleman, peer, magnate, and head of the Black Douglas family. Under his leadership, the Black Douglases continued their climb to pre eminence in Scottish politics begun under his uncle, Sir James the Good, as well as their military dominance of the south of Scotland.
Ерте өмір
Уильям Дуглас - сэр Арчибальд Дугластың (1333 жылы қайтыс болған) және оңтүстік Ланнаркширдің Кроуфордтан келген сэр Александр де Линдсейдің қызы Беатрис де Линдсейдің ұлы. Ол Шотландия королі Роберт І-нің сенімді орынбасары "Сэр Джеймс Игеді" немересі еді. Әкесінің Халидон төбесі шайқасында қайтыс болғаннан кейін, Дуглас өзінің туысы және құдасы Уильям Дугластың қамқорлығында болған және Францияда білім алған. 1342 жылы Лиддесдейлдің қысымымен оның ағасы Хью Дулл Дугластың иелігін оған тапсырды, бірақ Лиддесдейл өзінің қамқорлық кемесінде болған кезде оның иеліктерін ашкөздікпен басқарып, Дугластың кейбір аумақтарына тікелей ие болды. 1348 жылы Дуглас Шотландияға оралып, бірден үйін ретке келтіре бастады. 1346 жылы Невиллдің айқасы шайқасынан кейін король Дэвид II және басқа да дворяндар, соның ішінде Лиддесдейл, ағылшындықтардың тұтқындарына айналды. Эдвард Балиол бұл мүмкіндікті пайдаланып, Шотландияның оңтүстігін бүлдірді. Қайтып келген соң Дуглас өз адамдарын жинап, ағылшындарды ата-бабаларының жерінен - Дугласдейлден қуып шығады. Дуглас ағасы, жақсы сэр Джеймс стиліне сай жүріп, келесі бірнеше жыл бойы Эттрик орманы мен Джед ормандарында ағылшындарға қарсы партизан соғысын жүргізді. Кейін Дуглас шотландиялық Давид II-ді босату үшін ағылшындармен келіссөздер жүргізу жөніндегі комиссия мүшелерінің бірі болды.
William Douglas was the son of Sir Archibald Douglas (died 1333) and Beatrice de Lindsay, the daughter of Sir Alexander de Lindsay of Crawford, South Lanarkshire. He was the nephew of "Sir James the Good", the trusted deputy of King Robert I of Scotland. From the time of his father's death at the Battle of Halidon Hill, Douglas is described as being a ward of his kinsman and godfather, William Douglas, Knight of Liddesdale, and was educated in France. In 1342, under pressure from Liddesdale, his uncle Hugh the Dull resigned the Lordship of Douglas to him, though Liddesdale rapaciously administered his estates while it was in his ward ship, and assumed direct ownership of some of the Douglas territories. Douglas returned to Scotland in 1348 and immediately started to put his house in order. In 1346 47 following the Battle of Neville's Cross, King David II, and other nobility, including Liddesdale, were held captive by the English. Edward Baliol used the opportunity to ravage the whole of the south of Scotland. After his return, Douglas gathered his men and drove the English out from his ancestral lands of Douglasdale. Douglas went in the style of his uncle, the Good Sir James, and for the following few years waged a guerrilla war against the English in the Ettrick Forest and Jedforests. Douglas next became one of the commissioners to negotiate with the English for the release of David II of Scotland.
Лиддесдейлдің рыцарының өлімі
1353 жылы Эдвард Балиол Галлоуэйдегі ата-бабаларының жерінде Бьюттл қаласында тұтқынға алынды. 1324 жылы сэр Джеймс Дугласқа берілген жерлерді Балиолдың жоғалтуына байланысты оны шығару үшін Дуглас шабуыл жасады. Осы шабуылдан кейін, Орман арқылы қайтып келе жатып, Дуглас Лиддесдейлге тап болды, ол Дуглас өзінің десмесне деп санайтын нәрсеге аңшылық жасады. Бұл Лиддесдейлдің Даглас мұрасын қабылдауына байланысты жылдар бойы өшпенділіктің тұтқасын жағып, Лиддесдейлдің сэр Александр Рамзиді өлтіргеніне қарамастан, Джон Фордун ерлер арасындағы қастық себеп ретінде келтірген матч болды. Бұл өлтірудің тағы бір ықтимал түсіндірмесі - Лиддесдейлдің ағылшындармен тұтқындықтан босату үшін жасаған опасыз келісімінің болуы. Лиддесдейл, бір кездері патшаның жоғары мәртебесіне ие болған, Рамзи мен тағы бір рыцарь сэр Дэвид де Барклиді өлтіргеннен кейін беделсіз болды. Дуглас Лиддесдейлге шабуыл жасап, оны өлтірді. 1354 жылдың ақпан айында Уильям Дуглас патшасы Дәуіт патшадан оның ағасы сэр Джеймс, әкесі сэр Арчибальд және Лиддесдейлдің өзіне тиесілі барлық жерлерді берген жаңа жарғы алды.
In 1353, Edward Baliol was ensconced at Buittle in his ancestral territories in Galloway. Douglas led a raid there to eject him due to Baliol's forfeiture of those lands that had been made over to Sir James Douglas in 1324. Following this raid, returning through the Forest, Douglas came across Liddesdale hunting on what Douglas viewed as his desmesne. This was the match that lit the fuse of years of resentment over Liddesdale's assumption of the Douglas patrimony, notwithstanding Liddesdale's murder of Sir Alexander Ramsay of Dalhousie which John of Fordun gives as a reason for the enmity between the men. Another more likely explanation for the killing was Liddesdale's treasonous agreement with the English to gain his own freedom from captivity. Liddesdale, once in high standing with the Crown, had fallen into disfavour following his murder of Ramsay and another Knight, Sir David de Barclay. Douglas set upon Liddesdale and killed him. In February 1354, William of Douglas received a new charter from King David bestowing all the lands held by his uncle Sir James, his father Sir Archibald, and Liddesdale itself.
Англиямен соғыс және Пуатье шайқасы
1355 жылы Англиямен келісімнің мерзімі аяқталып, Дуглас Данбар графты және Маршты, оның жерлері қиратылған, жауап ретінде Норхэм қамалына шабуыл жасауға шешім қабылдады. Дугластың капитандарының бірі, Далхаузидің сэр Уильям Рамзиге Норхамның айналасындағы жерлерді тонап, талқандап, қаланы өртеп, гарнизонды шайқасқа тартуға нұсқау берілді. Рамзи солай істеді және қамалдың констеблі, сэр Томас Грей және лорд Дейкрі бастаған ағылшындар қуды. Осы уақытта Дуглас пен Марш Дунстан оңтүстікке қарай 7 миль қашықтықтағы орманды жерлерде қоныстанды, бұл кезде Рамзи оларға жетті. Шотландиялықтардың шабуылдары ағылшындықтарды аңдып, оларды толықтай басып алды. Несбит-Мур шайқасынан кейін Дуглас пен Марш Ангус графына қосылды. Сер Юджин де Гаренсьерс басқарған француз одақтастары Бервикті басып алды. Бервик қаласын алғаннан кейін, олар қаланы ала алмады және Эдуард III-нің алға қарай келе жатқан әскерінің алдында одан кетуге мәжбүр болды. Король Эдуард лотиандықтарды "Жалған шамдар" деп аталатын оқиғаға ұшыратты. Оның қоректендіру желілері тым көп. Ағылшындық кемелер дауыл кезінде жоғалып кетті. Шотландтардың күйдірілген жер саясаты азық-түлікпен қамтамасыз ету үшін рейдке баруды болдырмады, ал Эдуард үйге оралуға мәжбүр болды, бірақ ол тұтқынға түсіп, Лорд Дугластың адамдары Мельроуздан тыс жерде қамауға алды. Эдуард Англияға кері қайтқаннан кейін Дуглас Нортгемптонның 1-ші графы Уильям де Боунмен Майклмасқа дейін созылатын бітімге келді. Ол Дәуіт патшаны тұтқындап, аман-есен алып кетуге де қам жасады. Осыдан кейін Дуглас үлкен қалыңдықпен Францияға өтіп, Жан Ле Бонмен бірге Қара ханзада Вудсток Эдуардыға қарсы қаруды қолына алды. Дуглас Пуатье шайқасына қатысқан, онда француз королі оны рыцарь атағына ие етті. Дуглас патшаның шайқасында да күресті, бірақ шайқас аяқталғалы, Дугласты өз адамдары қасынан сүйреп шығарып алды. Фройсарт "Шотландияның графы Дуглас, ол бір маусым бойы батыл соғысты, бірақ ол жеңілісті көргенде, кетіп, өзін құтқарды; өйткені ол ағылшындықтардың қолынан қалмады, ол осында өлтірілуді жөн көрді". Сол жердегі жеңілістен кейін Дуглас қашып кетті, бірақ бірнеше адам өлтірілді немесе тұтқынға алынды, оның ішінде оның бірінші туысы, соңғы кезде Дугластың 3-конты Арчибальд Грим. Дуглас күздің ортасында Шотландияға оралды және ағылшындармен бейбіт келіссөздерге қатысты; келісімнің бір аспектісі - Март Вардендерін құру, оның ішінде Дуглас да болды. Осы кеңседің қолдауымен Дуглас Эскдейлге жасаған талан-таражға жауап ретінде Лиддесдейлдегі Эрмитаж қасiрін ағылшындардан басып алды. Дуглас 1357 жылы Бервикте жиналған парламенттің бір бөлігі болды, ол Бервиктің келісім-шарты арқылы король Дэвидті босатуды аяқтады, Дуглас өзі оның босатылуының кепілдемелерінің бірі болды.
In 1355 the truce with England expired and Douglas with the Earl of Dunbar and March, whose lands had been ravaged, decided to attack Norham Castle in retaliation. One of Douglas' captains, Sir William Ramsay of Dalhousie, was instructed to despoil, ransack and ravage the lands around Norham and burn the town in an effort to entice the garrison out to battle. Ramsay did so and the English under the castle's constable, Sir Thomas Grey of Heaton and Lord Dacre, gave chase. Douglas and March, meanwhile were encamped seven miles away in woodland to the south of Duns, when Ramsay had reached them. The English pursuers were ambushed by the Scots force and completely overwhelmed. Following this Battle of Nesbit Moor, Douglas and March joined with the Earl of Angus along with French allies commanded by Sir Eugene de Garencieres took Berwick. After taking the town of Berwick, they failed to take the castle and had to retire from there before the advancing army of Edward III. King Edward laid waste to the Lothians in an event that would be known as the "Burnt Candlemas". His supply lines were overstretched. English supply ships were lost in a storm. The Scots' scorched earth policy prevented raiding for supplies, and Edward had to turn homewards, but not before being ambushed and nearly taken by Lord Douglas's men outside Melrose. Following Edward's retreat into England, Douglas arranged a truce with William de Bohun, 1st Earl of Northampton that would last until Michaelmas. He also arranged a Safe conduct to visit the captive King David. Following this, Douglas crossed with a large following to France and took up arms with Jean le Bon against Edward of Woodstock, the Black Prince. Douglas was present at the Battle of Poitiers where he was knighted by the French King. Douglas fought in the King's own Battle, but when the fight seemed over Douglas was dragged by his men from the melee. Froissart states that " the Earl Douglas of Scotland, who fought a season valiantly, but when he saw the discomfiture he departed and saved himself; for in no wise would he be taken by the Englishmen, he would rather there be slain". After the defeat there Douglas escaped, but left a number of his men either slain or captive, including his first cousin latterly the 3rd Earl of Douglas, Archibald the Grim. Douglas returned to Scotland by mid autumn, and was involved in peace negotiations with the English; one aspect of the treaty was the creation of March Wardens, of which Douglas was one. Under the auspice of this office, Douglas seized Hermitage Castle in Liddesdale from the English in response to their depredations on Eskdale. Douglas was part of the parliament that met at Berwick in 1357, which finalised the release of King David through the Treaty of Berwick, Douglas himself being one of the securities for his release.
Дуглас және Мар графы
Дуглас 1358 жылы 26 қаңтарда Дуглас графтығына ие болды. Жаңадан тапқан мәртебесін көрсету үшін ол перде қабырғасымен қоршалған ортағасырлық қамал - Танталлон қалмағын салды. Қалдық Дугластың қайын қарындасы және сүйіктісі, Маргарет Стюарт, 3-ші Ангус графинясы, оның заңсыз ұлы Джордж Дугластың анасы болды, ол кейіннен анасының құқығымен Ангус графтығына ие болды. 1364 жылы Дуглас король Дэвид ІІ-ге қосылып, Шотландияның Англияға берешегін кешіретін Англиямен келісім жасады. Король Эдуард III ұлы Антверпеннің Лионелі Шотландия тағына отыратын, бірақ Шотландияның тәуелсіздігіне кепілдік берілуі керек еді және Дуглас отбасының ағылшындық иеліктерін қалпына келтіру үшін арнайы шарт қарастырылуы керек еді. Бұл жоспар ешқашан жүзеге аспады, ал Роберт Стюард патша Роберт II ретінде билікке келген кезде Дуглас татуласып, 1372 жылы Форттан оңтүстікке қарай Justiciar болып тағайындалды. Дугластың соңғы жылдары шекаралық рейдтерді жасау мен кері қайтарумен өтті. 1384 жылы 1 мамырда Оңтүстік Ланаркширдің Дугласта қайтыс болды.
Douglas was created Earl of Douglas on 26 January 1358. To reflect his new found status, he built Tantallon Castle, a medieval castle surrounded by a curtain wall. The castle became the home of Douglas' sister in law and mistress, Margaret Stewart, 3rd Countess of Angus, the mother of his illegitimate son, George Douglas, who would later be created Earl of Angus by the right of his mother. In 1364, Douglas joined King David II in seeking a treaty with England that would have written off Scotland's debt to England in return for depriving his nephew, Robert the Steward, formerly an ally of Douglas, of the succession. King Edward III's son, Lionel of Antwerp, would have taken the Scottish throne, although the independence of Scotland was to be guaranteed, and a special clause was to be provided for the restoration of the English estates of the Douglas family. The plan never succeeded, and on the accession of Robert the Steward as King Robert II, Douglas was nevertheless reconciled and appointed Justiciar South of the Forth in 1372. The last years of Douglas' life were spent in making and repelling border raids. He died at Douglas, South Lanarkshire, on 1 May 1384.
Әдебиетте
Уильям Дуглас - Джонатан Ланнның "Пуатьеге жол" атты кітабындағы кейіпкерлердің бірі.
William Douglas is one of the characters in The Road to Poitiers by Jonathan Lunn.