Кіріспе
Теолог Эммануэль Шведенборгтың әсерінен бірнеше тарихи байланысты христиан конфессиялары Шведенборгтың жазбалары сенімнің экзотерикалық түсінігіне байланысты, Жазбалардың "ішкі мағынасын" жоғалтудан туындаған христиандықтың тарихи құлдырауы туралы әңгімеге назар аударады. Мұндай жағдайда адам сенімін және игі істерін тозақ отынан қорқып, дүниелік игіліктерге, атақ-даңққа және басқа да дүниелік нәрселерге құмарлықпен қарап, рухани құндылықтарын жоғалтады. Свенборд құтқарылу туралы "қайта жарату" процесі арқылы (сенім немесе іс-әрекеттер арқылы емес) кеңінен жазды, онда адамдар Иенің құдайлық шындықтарын "ішкі өзі" немесе жоғары факультеттерге қабылдап, "сыртқы" (немесе жер бетіндегі) өзін басқару арқылы олардың ең жоғары махаббатын дүниелік қалаулар мен оларға қызмет ететін зұлымдықтар мен жалғандықтарға емес, жақсылық пен шындыққа орналастырады. Одан шығатын қорытынды, қазіргі кездегі христиан діні, Шведенборг сипаттағандай, адамның қайта туылуына ықпал ете алмайды, бұл адамзаттың білімсіздік пен күнәға түсуіне ықпал етеді. Шведенборг Мәсіхтің рухани екінші келуінің басталғанын, бұл Жаңа Чиркөттің басталуын және қайта жаралудың жаңа жолын ұсынғанын айтты. Жаңа шіркеу осы сенімдерге негізделген теологияны ұсынады және әртүрлі ерте және қазіргі заманғы христиан ойшылдары мен теологиялары білдірген көптеген идеялар мен тақырыптарды ұсынған кезде, дәстүр стандартты христиан дінінен тек оның эсхатологиясында ғана емес, сонымен қатар мәңгілік тұлғалардың үшеулік ұғымын политеистік деп қабылдамаумен ерекшеленеді.
Swedenborg's writings focus on a narrative of Christianity's historical decline, due to loss of the “inner sense” of Scripture, into a purely exoteric understanding of faith. In this state, faith and good acts become external displays motivated by fear of hell, desires for material blessings, personal recognition, and other worldly things, devoid of true spiritual essence. Swedenborg also wrote extensively about Salvation through a process of "regeneration” (rather than through faith or acts alone), wherein individuals accept divine truth from the Lord into their “inner self”(or higher faculties), controlling the “outer” (or earthly) self by placing their highest love in goodness and truth rather than in worldly desires and the evils and falsehoods which serve them. It follows that Christianity in its present condition, as described by Swedenborg, fails to facilitate man's regeneration, contributing to a perceived descent of mankind into ignorance and sin. Swedenborg held that a spiritual second coming of Christ had begun, marking the start of the New Church and offering a renewed path to regeneration. The New Church presents a theology built upon these beliefs, and, while presenting many ideas and themes expressed by various early and contemporary Christian thinkers and theologies, the tradition diverges from standard Christianity not only in its eschatology, but primarily in its rejection of the notion of a trinity of persons from eternity as Polytheistic,
Жаңа шіркеудің екі ілімі
Жаңа шіркеудің екі негізгі ілімі бар. Біріншісі - адамзатты құтқарып алу үшін Иса Мәсіхтің адам кейпіне енген жалғыз Ехоба Құдай бар екені. Екіншісі - Құдайдың өсиеттері бойынша өмір сүру міндеті. "Кітапта екі негізгі нәрселер туралы айтылған, олар шіркеуді құрайды, сондықтан екі негізгі ілім - бірі, Иеміздің адам баласы құдайлық; екіншісі, Иемізге деген сүйіспеншілік пен көршіге деген қайырымдылық шіркеуді құрайды, ал сүйіспеншілік пен қайырымдылықтан бөлек сенім емес". Бұл "екі нәрсе, Иемізді мойындау және Он өсиеттің ережелеріне сәйкес өмір сүру Жаңа шіркеудің екі негізгі бөлігі болып табылады". Бұл екі ілімді ұстанушылар құтқарылу мен Исамен бірлікке әкеледі деп сенеді. "Жаңа шіркеудің ілімінің барлық нәрселері осы екеуіне қатысты, өйткені олар оның жалпылығы, барлық ерекшеліктері соған байланысты және оның негізгі бөлігі, барлық рәсімдер одан басталады". Егер адам ілімдерді білмесе, бірақ бір Құдайға сеніп, жақсылық пен шындықты сүюмен өмір сүрсе, онда олар оларды өлімнен кейін үйренеді.
If a person is unaware of the doctrines but has believed in one God and lived a life of love for goodness and truth, according to Swedenborg, they will learn them after death.
Иман және қайырымдылық ілімдері
Жаңа шіркеудің жақтаушылары "қайта жаралу" құтқарылуға әкеледі деп санайды. Қайта жаралу - бұл адам қайта туылатын процесс, ол "сезімге бағытталған" күнәкар өмірден "рухани өмірге" ауысады, онда адам жақсылық пен шындықты дүниелік ләззаттан гөрі өзінің ең жоғары сүйіспеншілігіне айналдырады. Иса - Құдайдың рухани тұлғасы, сондықтан адамдар Оған сенім артуға лайық. Жаңа шіркеудің пікірінше, Құдай - адамның өзі. Құдайға ұнамды өмір сүретіндер Оның қасиеттеріне сай әрекет етеді. Жаңа шіркеу "өзінен бұрынғы барлық шіркеулердің тәжін" құрайды, өйткені көрінбейтін Құдайға адам кейпімен ғибадат етіледі. Иман тек қана сенім ретінде анықталмайды; Жаңа шіркеу қайырымдылықсыз сенім сенім емес, ал сенімсіз қайырымдылық қайырымдылық емес деп санайды; осылайша, сенім мен қайырымдылық өзара байланысты. Иман мен қайырымдылық игі істер мен өкінішпен біріктіріледі. Сенім мен қайырымдылық бірлігі Жаңа шіркеудің негізгі ілімі болып табылады; барлық маңызды нәрселер құдайлық сүйіспеншілік пен құдайлық даналыққа байланысты, ал әрбір адамның еркі мен түсінігі Құдайдың сүйіспеншілігі мен даналығының қабылдауы болып табылады. Жаңа шіркеудің жақтаушыларының пікірінше, адам шындықты үйреніп, соған сай өмір сүруі керек; Құдайдың шындығын адам қабыл алса, адам мен Иеміздің арасындағы одақта сенім тірі және рухани болады. Адамның қалай өмір сүруі керектігінің барлық ережелері Он өсиетте қамтылған. Алғашқы иманды іс - өкініш: өзін - өзі тексеру, күнәларын мойындау және анықтау, сондай - ақ барлық жамандықтардан бас тарту.
Faith in Jesus is faith in a visible God. Jesus is the image and form of the invisible God, on whom the human mind can focus. According to the New Church, God is man himself. If a person is good and follows the truth, God lives in that person (who becomes an image and likeness of him). The New Church is said to be the "crown of all churches which preceded it", since the invisible God is worshiped in human form. Faith is not defined as belief alone; the New Church holds that faith without charity is not faith, and charity without faith is not charity; in this way, faith and charity are intertwined. Faith and charity become one in acts of good works or repentance. The union of faith and charity is a central tenet of the New Church; all substantial things are related to divine love and divine wisdom, and the will and understanding of each person is a receptacle of God's love and wisdom. According to New Church adherents, a person must learn and live by the truth; in the union between humanity and the Lord facilitated by man's acceptance of divine truth, faith becomes living and spiritual. All the precepts of how one should live are contained in the Ten Commandments. The first act of faith is repentance: self examination, acknowledging and identifying one's sins, and turning away from them, along with all evil.
Киелі кітап
Киелі кітап Құдай мен оның Патшалығы туралы. Жаңа шіркеудің үш тірегі бар: Құдайдың құдайлық болмысы, Киелі кітаптың қасиеттілігі және жақсы істермен өмір сүру. Киелі кітаптың құдайдан шыққаны; оған сенушілердің айтуынша, оның рухани мәні жаңа шіркеуде бейнелі сәйкестік арқылы ашылған. Оның сөзбе-сөз мағынасы, астарлы әңгімеге ұқсас, ішкі, рухани мағынасын жасырады: "Сөздің сөзбе-сөз мағынасындағы шындықтар, ішінара жалаңаш шындық емес, ақиқаттың көрінісі, және ұқсас ұқсастықтар мен салыстырулар табиғаттағы нәрселерден алынған; және осылайша қарапайым және балалардың қабілетіне сай жасалған және бейімделген". Киелі кітапты ілімсіз дұрыс түсінуге болмайды, шіркеу ілімі соған сай бекітілуі керек. Дінді тек Құдай нұрын төккендер ғана біледі, ал нұрын төкпегендер ереске түсіп қалуы мүмкін. Киелі кітапта Құдайдың ақиқаттары жазылған; жаңа шіркеудің мүшелерінің айтуынша, Киелі кітапты оқыған адам Құдай мен оның періштелерімен бірге болады.
Еркін ерік, күнә және қайта жаралу
Свенденборг үшін адам толық бұзылумен емес, "сыртқы өзін" білдіретін бес сезім мен дүниелік ләззатқа деген құмарлықтан басқа ештеңе туралы білмей туылған. Бұл жағдайда адам дүниеге келгеннен кейін дүниелік нәрселерді, мысалы, байлық пен өзімшілдікті Құдай мен жақынына қарағанда көбірек жақсы көреді, өйткені ол рухани шындықты білмейді, сондықтан оны осы дүниелік нәрселерді сүюге итермелейді. Бұл жағдайда адамның "ішкі болмысы" (оның жоғары саналылығы, еркі, ар-ожданы және т.б.) сыртқы өзіндік құл болып табылады
Қайта жаралу рухани шайқас ретінде
Жаңа шіркеудің жақтаушылары адам ерік бостандығымен туылған және оның жақсылық пен жамандықты таңдау қабілеті оның көк пен тозақ арасындағы рухани тепе-теңдігінен туындайды деп санайды. Тозақ адамдарды жамандыққа, ал көк жақсылыққа итермелейді. Бұл бір немесе басқа жақтан туындайтын бақылаудан босату, адамдарды рационалды ойлауға босатады, бұл адамның өзіндегі зұлымдықты мойындауымен, жамандық жасаудан бас тартуымен және одан аулақ болуымен рухани реформаға әкелуі мүмкін. Бұл таңдау рухани, өйткені әрбір ой мен іс-әрекет жан мен ақылға әсер етеді. Адамның құтқарылуы рухани күштердің әсеріне қатты әсер етеді. Адамның игі істері періштелермен, жаман істері жын-перілермен байланысады. Сондықтан да "Кімде-кім шайтанға қарсы өз күшімен күресуге болады деп ойласа, оны қатты алдап жатады". Құтқарылу да, сотталу да - ниетке негізделген моральдық таңдаудың нәтижесі. Жақсылық тек қана Алладан келеді, ол азғыруды жеңе алады (қалыптаспаған, өмір бойы жалғасатын процесс). Күнәлары кешірілгеннен кейін оларды алып тастау - өкінгеннен кейін оларды алып тастау. Шведенборгиандықтар толық бұзылу деген түсінікті және құтқарылу іс-әрекет арқылы, құтқарылу тек сенім арқылы, тек рақым арқылы деген дәстүрлі түсінікті жек көреді. Жаңа шіркеу теологиясы адамның жақсылықты қалайтынын және күнәлі бейімділіктерін анықтап, оларды игі ниеттің орнына бір жағына шығарып, жалпы абайсыздық пен зұлымдық күйінен жалпы ағартушылық пен ізгілікке көшуі керек деп санайды. Адам күнәкар екендігін мойындап, тек сенімімен не ісімен ғана көкте орын алады деп күтуі дұрыс емес.
Мәсіх, шіркеу және құтқарылу
Құдай шындығының көмегінсіз адам Жағдайсыздық күйінде қала береді, сондықтан адамзат құтқарылуы әрқашан "Сөз" арқылы, яғни қайта жарату үшін қажетті шындықтардың Құдайдың ашылуы арқылы, Құдай мен адамдардың ой-санасы арасындағы біріктіретін байланысты талап етеді. "Черковь" термині ретінде "Теңеуді мойындаған және Сөз бар" кез келген халықты, мәдениетті немесе дінді білдіреді. Бұл сөз тек мәсіхшілер әлемін ғана білдірмейді. Мәсіхшіліктің басында болған иудаизм, сондай-ақ әлемнің барлық басқа діндері, кемелсіз болса да, бір кезде Сөздің көрінісі болды. Құдайға сенетін, ізгілік пен шындықты сүйетін әркім - шіркеудің мүшесі және қайта туылуы мүмкін. Шведенборг тарихын бір қатар шіркеулерге немесе шіркеудің кезеңдеріне бөледі, олар дүниеге келді және ақырында "өліп қалды", яғни "табиғи" болды және рухани шындықтан айырылды, қайта жаңғыруды қамтамасыз етудің орнына адамның қорқыныштары мен дүниелік қалауларына қызмет етті. Осыған байланысты, көк пен тозақ арасындағы тепе-теңдік Мәсіхтің келуі алдында тозақ күштеріне қарай барған сайын тепе-теңсіз болып, бүкіл адамзатты қауіпке ұшыратты. Құдай осы себепті адам кейпіне енген. Осылайша ол адам баласына өзінің ілімі арқылы қайта жаралудың жолын ашып, тозақпен тікелей күресуге мүмкіндік берді; Иса азғыруды бастан кешірді, оны жеңді, тозаққа түсті және зұлым күштерді жеңді. Жаңа шіркеу ескі христиан шіркеулерінен Мәсіхтің өлімі құтқарылудың өзі болды деген түсінікте ерекшеленеді; "Сыбайлас қиналу құтқарылудың өзі болды деген сенім шіркеудің негізгі қателігі болып табылады; және бұл қателік, мәңгілік үш Құдайдың тұлғаларына қатысты қателікпен бірге, бүкіл шіркеуді бұзып, ондағы рухани ештеңе қалмады". Исаның ең соңғы сынағы - айқышқа шегелену болды.
Өмірден кейінгі өмір
Жаңа шіркеудің жақтаушылары ғалам жаратылғанға дейін кеңістік пен уақыт болмаған деп санайды, ал кеңістік, уақыт пен материалдық жаратылыстан тыс әлем - рухани әлем. Жанның өмір сүру орны - көк пен тозаққа бөлінген рухани әлем. "Өліп, періште болғандардың бәрі табиғаттың екі ерекшелігін, яғни кеңістік пен уақытты тастайды; өйткені олар содан кейін рухани жарыққа кіреді, онда ойдың объектілері ақиқаттар болып табылады, ал көздің объектілері табиғи әлемдегі объектілерге ұқсас, бірақ олардың ойларына сәйкес келеді". Бұл уақыт, кеңістік және затпен сәйкестіктер рухани әлемді материалдық әлемнің нәрселерімен сәйкестіктермен толтырады. Көкте жер бетіндегідей көріністер мен қалалар бар, ал тозақта пейзаж үңгірлі және лас болып көрінеді. Оның нұры мен салтанаты - адалдық пен ізгілік.
These correspondences to time, space, and substance fill the spiritual world with correspondences to things of the material world. In heaven there are landscapes and cities appearing like those of earth, and in hell the landscape appears cavernous and filthy. The presence of the lord appears like a sun above in heaven, its light and heat are truth and goodness,
Жанның пайда болуы
Жаңа шіркеудің жамағат мүшелері жанның Құдайдан өмірді қабылдап, дене оның киімі деп санайды. Өмірдің бастауы (жан) әкеден, ал сыртқы дене анадан келеді. Мәсіхшілердің көпшілігі Исаны Киелі Рухтың құрметімен қыздан туғанын, оның жаны Құдайдың Өзі екенін және ол Ехоба ретінде өмір сүргенін айтады. Жандар әке тұқымынан пайда болғандықтан, Жаңа шіркеудің жақтаушылары реинкарнацияға сенбейді. Адамның өмірінде оның жанынан көкке немесе тозаққа (адамның іс-әрекетіне байланысты) жететін рухтар мен періштелер болады. Киелі рухтар адамдармен тікелей сөйлеспейді, бірақ ежелгі заманда бұл кең тараған. Періштелер мен рухтар жер бетіндегі және көктегі өмірден естеліктерін сақтайды (олардың жер бетіндегі естелік қабілеті сәйкес келетін рухани қасиеттерге ауыстырылады) және қарым-қатынас ашық болатын ақыл-ой күйінде адам рухтың естелігін өзіндей сезінуі мүмкін. Бұл психикалық күй (гипноз кезінде қол жеткізілуі мүмкін) өткен өмірдің регрессиясына ұқсайды және кейбір ежелгі адамдар жанның алдын ала өмір сүруіне және реинкарнацияға сенуіне келді. Алайда, Жаңа шіркеу мұны шындық деп есептемейді, оның орнына адам бір рет қана өмір сүреді және осы өмірді қалай өмір сүруі адамның мәңгілік тағдырын анықтайды деп санайды. Өлгеннен кейін жан тәннен бөлініп, рухани дене мен санаға айналады да, сол кездегі рухани қоғамның бар екенін біледі.
Сот шешімі
Жаңа шіркеудің мүшелері тазару орнына сенбейді; жаза тек тозақта болады. Адам өлгеннен кейін бірден рухтар дүниесіне (бұл жағдайда, көк пен тозақ арасындағы аралық күйді білдіреді) кіреді және көкке немесе тозаққа кіре ме, жоқ па сотты күтеді. Жамандық жақсы болып көрінуге тырысады, ал жақсылар жалған идеяларды сақтайды, сондықтан олар тексерілгенше, бұл аралық күйде қалады. Шындықты білетін, өте жақсы адамдар бірден көкке барады, ал өте жаман адамдар көктің соқырлық пен жалыннан қашып, тозаққа түседі. Әйтпесе адам сырт көріністен және қателіктерден бірте-бірте ішкі ниеттері мен сезімдеріне ауысады. "Сондай-ақ, Жасырын нәрселер ашылады, құпиялар ашылады, Иеміздің сөзіне сай: 'Асылмайтын жасырын ештеңе жоқ, және белгілі болмайтын жасырын ештеңе жоқ: қараңғыда айтқандарыңыз жарықта естіледі, және құлақта айтқандарыңыз үйдің үстіне уағыздалады' (Лұқа 12:2, 3). Ал басқа бір жерде: "Мен сендерге айтамын: адамдар өздері айтқан әрбір жағымсыз сөздері үшін қиямет күні жауап береді" (Матай 12:36) ". Осы ниеттер мен сезімдер адамның сыртқы бақылаудан толық азат болған жағдайда, көктегі жарыққа немесе тозақтық рақатқа тартылғандығын анықтайды. Ақыр соңында, сот - бұл көк пен тозақтың арасындағы кедергісіз таңдау; жақсылар, олардың жақсылық табиғаты бойынша, көкті таңдайды, ал жамандық, олардың жамандық табиғаты бойынша, тозақты таңдайды.
Тозаққа
Жаратылыс дүниесіндегі барлық сыртқы кедергілер жойылғанда, зұлым рухтарды жазалаудан басқа ештеңе тоқтата алмайды. Жын-перілер өздерінің жаман қылықтарына бола тозаққа түседі. Әр жамандықтың жазасы бар, екеуі де бір. Бірақ, о дүниеде жасаған жамандықтары үшін жазаланбайды, қайта, кейін жасаған жамандықтары үшін жазаланады. Алайда, адамдар осы дүниеде жасаған жамандықтары үшін жазаланады немесе олар басқа өмірде жасаған жамандықтары үшін жазаланады деп айтылса да, бәрі бірдей, өйткені өлімнен кейін әркім өз өміріне қайта оралады, сондықтан ұқсас жамандықтарға, оның табиғаты тән өмірінде болғандай. Олардың жазалануы, жазадан қорқудың осы мемлекеттегі жамандықты жеңудің жалғыз жолы екендігіне байланысты. Ешкімге ескерту, үгіт-насихат, заң алдындағы қорқыныш пен абыройдың құлдырауынан басқа пайда жоқ. Өйткені әркім өз табиғатынан бастау алады. Оны жазалаудан басқа еш нәрсе тоқтата да алмайды. Жаңа шіркеудің жақтаушылары Құдай ешкімді көкке немесе тозаққа жібермейді деп санайды; тозақ - жамандықтың ішкі жағдайы, ал көк - жақсылықтың ішкі жағдайы болғандықтан, әр адам өзінің ішкі табиғатына сәйкес келетін күйге кіреді.
Every evil brings with itself punishment, the two making one; whoever therefore is in evil, is also in the punishment of evil. But still no one in the other world suffers punishment on account of the evils which he had done in this world, but on account of the evils which he then does. Yet it amounts to the same, and is the same thing, whether it be said that men suffer punishment on account of their evils in the world, or that they suffer punishment on account of the evils which they do in the other life, inasmuch as every one after death returns into his own life, and thus into similar evils, his nature remaining the same as it had been in the life of the body. That they are punished, is because the fear of punishment is the only means of subduing evils in this state. Exhortation is no longer of any avail, neither instruction, nor the fear of the law and loss of reputation, since every one now acts from his nature, which cannot be restrained nor broken except by punishments. New Church adherents believe that God sends no one to heaven or hell; since hell is the internal state of evil and heaven the internal state of good, each person enters a state matching his or her internal nature.
Көк
Жаңа шіркеудің жақтаушылары көктегі періштелер көктегі жарық ретінде көреді және кейде періштелік түрде пайда болады деп сенуші. Иса өзін дүниеге нұр ретінде танытқан, ал бірде елшілері оның бет-жүзі күндей жарқырап тұрғанын көрді. Сол себепті ежелгі дәуірдегі ғибадатханалар күннің шығысымен қатар орналасты. Көкте сансыз көп қоғамдар белгілі бір мақсатты жүзеге асырады, олардың әрқайсысы өз сүйіспеншілігіне сай. Періштелер мен жындар адам болғандықтан, олардың адам кейпі бар. Жеке шайтан (немесе шайтан) жоқ: "Барлық көкте бастапқыдан осылай жаратылған бірде-бір періште жоқ, тозақта жарық періштесі болып жаратылған және лақтырылған ешқандай шайтан жоқ; бірақ көкте де, тозақта да барлығы адамзаттың ұрпағынан; көкте әлемде көктегі сүйіспеншілік пен сенімде өмір сүргендер, тозақта тозақтық сүйіспеншілік пен сенімде өмір сүргендер; және тозақ тұтастай алғанда, шайтан мен шайтан деп аталады ".
Эсхатология
Жаңа шіркеудің мүшелері дүниенің соңы болатынына сенбейді. Шіркеу бірнеше дәуірден өтті, әрқайсысы рухани Соңғы Сотпен аяқталды; Соңғысы 1757 жылы болды. Сондай-ақ, Нұхтың заманында болған Топан су мен Исаның айқышқа шегеленуі кезінде де сот жүргізілді. Соттаудың мақсаты - көк пен тозақ аралығындағы рухани әлемдегі жақсы мен жаманды ажырату. Соттардың нәтижесінде жер бетіндегі адамдардың арасында жаңа дәуір (немесе жаңа шіркеу) басталады. Жаңа шіркеу - аянның нәтижесі. Жаңа шіркеуден бұрын төрт шіркеу болған. Біріншісі - "Ең көне шіркеу" топан судан бұрын, көктегімен тікелей байланыс болған кезде. Екіншісі, топан судан кейін құрып кеткен "Ежелгі шіркеу" болды. Үшіншісі - Синай тауында Мұсаға он өсиет берілгеннен басталған яһуди діні. Төртіншісі - Иса мен оның елшілері құрған мәсіхшілік, ол Шығыс православие шіркеуіне, католик шіркеуіне және протестантизмге бөлінді. Оның жақтаушылары Жаңа шіркеу, соңғы кезең, Исаның екінші келуіне негізделген христиандықтың жаңартылуы деп санайды. Бұл - Аян кітабындағы Жаңа Иерусалим туралы пайғамбарлықтың орындалуы. Свенборд Жаңа шіркеу біртіндеп құрылады деген, өйткені бұрынғы шіркеулердің жалған нанымдары бір жағына қойылуы керек.
Шомылдыру рәсімінің және Евхаристияның
Жаңа шіркеуде екі негізгі сакрамент бар: шомылдыру рәсімін және Евхаристияны (соның ішінде Қасиетті ас та бар). Бұл сыртқы рәсімдер ішкі, рухани өмірдің символы. Шомылдыру рәсімінен өту - бұл мәсіхшілікті қабылдап, ой-сананы өзгерту, ал өтірікті шындыққа ауыстыру. Свенбордтың айтуынша, шәкірттер ақылға қонымды жаста (Исаның соңынан еру туралы шешім қабылдағанда) шомылдыру рәсімінен өтулері керек, бірақ шомылдыру рәсімінен өткен нәрестелер оларды христиандық сенімге баулу үшін қорғаншы періштеге ие болады.
Неке
Неке - бұл Жаңа шіркеудің жеке құрметі, ал оны діни қызметкердің басқаруы қажет, бірақ маңызды емес. Свенденборгтың пікірінше, неке діни қызметкердің қолынан өтуі керек, "себебі некелер рухани, сондықтан да қасиетті; өйткені олар жақсылық пен шындықтың көктегі некеінен туындайды, ал ерлі-зайыптылық қасиеттер Иеміз бен шіркеудің құдайлық некесіне сәйкес келеді; сондықтан олар Иеміздің өзінен келеді". Ерлі-зайыптылардың арасындағы махаббат дінге негізделген, өйткені екеуін де Құдай жаратқан. Діни негізсіз неке суық болады. Жаңа шіркеудің пікірінше, ер адам - шындықтың бір түрі, ал әйел - махаббаттың бір түрі; екеуі бір болады. Некедегі махаббат көктен келеді, ал бойдақ өмір бұған кедергі жасайды. Сондықтан салтбасты өмірден гөрі некеде болу артық. Неке жандардың бірігуі деп саналады, және бұл тек бір еркек пен бір әйел арасында ғана болуы мүмкін. Христиан дінінің негізгі көзқарастарынан айырмашылығы, Шведенборг некеде тұрмаған адамдардың жыныстық қатынасқа түсуіне тыйым салмады. Ол әсіресе опасыздыққа қарсы болса да, Шведенборг ер адам мен әйел арасындағы барлық эротикалық махаббат, тіпті қолайсыз жағдайларда пайда болған болса да, шынайы жұбайлық махаббатқа айналу мүмкіндігі бар деп сенді. Ол сондай-ақ барлық ерлі-зайыптылар міндетті түрде жұбайлық сүйіспеншілікке ие бола алмайды деп сенді.
Киелі кітаптың каноны
Жаңа шіркеудің жақтаушылары Құдайдың сөзі Киелі кітапта бар деп сенеді, оның бейнелі, жасырын рухани мағынасы бар. Шведенборгтың көріністері оған Киелі кітаптың қалай (және неге) құдайдан шыққанын және оның көп томдық "Аркана Коэлестия" (көктегі құпиялар) деп сипатталғандығын айтты. Ол бұл сөздерді бір-бірінен кейін біріктірілген әрі логикалық түрде жалғасатын символикалық тіл деп атады. Бұл ішкі мағына жасырын сақталып, адамзаттың дайындығы кезінде ашылды. Бұл жасырын мағына Киелі кітапты басқа кітаптардан ерекшелендіреді, ал Сведенборг өз пікірін Киелі кітап тармақтарымен растайды. Бұл ішкі, рухани мағынасы бар кітаптар Жаңа шіркеудің библиялық канонын құрайды.
Жаңа Келісім
Жаңа шіркеу Исаның сөздерін Құдайдың рухынан шыққаны ретінде қарастырады және Жаңа Келісімдегі Матай, Марқа, Лұқа, Жохан және Аян кітабын қасиетті жазба ретінде қарастырады. Діндарлар Ескі Келісімнің жазбаларына яһудилердің құрметпен қарағаны сияқты, Елшілердің істері мен елшілердің хаттарына да құрметпен қарайды. Свенборд бұл кітаптар Құдай басшылығының арқасында енгізілгенін, өйткені жалпы халыққа арналған христиан ілімін түсіндіретін кітаптар қажет екенін жазды. Ол Пауылдың хаттарында сөзбе-сөз бейнелі сәйкестік болмаса да, олар әлі де Құдайдың ықпалында болды деп сенді: "Пол шынымен де рухтан сөйледі, бірақ пайғамбарлар сияқты емес, оларға әрбір сөзді таңбалап, бірақ оның рухтандырылуы оның құйылуын қабылдады, онымен болған нәрселерге сәйкес, бұл мүлдем басқа рухтандыру және аспанмен сәйкестікпен байланысы жоқ".
Киелі кітапқа дейінгі мәтіндер
Свенбордтың пікірінше, Таяу Шығыстағы "Ежелгі шіркеудің" қасиетті жазбалары яһуди дінінің алдында пайда болған, бірақ олар жоғалып кеткен. Кейбір кітаптар, мысалы, "Жаратқанның соғыстары" (Сандар 21:1415) және Пайғамбарлар кітабындағы кітаптарға ұқсас басқа бір кітап (Сандар 21:2730) Киелі кітапта келтірілген (Білімделген кітаптар). Свенденборгтың ежелгі шіркеуге тиесілі деп санайтын тағы бір еңбегі - Жашер кітабы, ол да Киелі кітапта келтірілген (Ешуа 10:1213, 2 Самуил 1:1718); оның айтуынша, бұл кітап әлі де Татарда болған. Еврей тіліндегі мидраш, [[Сефер хаЯшар (мидраш) 1625 жылы Венецияда басылып шықты; ағылшын тіліндегі аудармасы 1840 жылы жарық көрді. Еврей мәтінін 19 ғасырдағы Киелі кітапты зерттеуші Джордж Буш (Буш отбасының туысы), кейіннен Шведенборгтың діни қызметкері болған. Жаңа шіркеудің бұл еврей мәтініне қатысты ресми ұстанымы болмаса да, Шведенборг Жаратылыс кітабының алғашқы бөліктері "Ежелгі Сөзден" алынған және Яшер кітабында кездеседі деп айтты.
Басқа наным-сенімдерді бағалау
Жаңа шіркеудің ілімдері бұрынғы шіркеулердің ілімдерін қайта қарайды және бағалайды. Шведенборг Жаңа шіркеуді қабылдамас бұрын, ескі шіркеулердің ілімдері әшкереленіп, жоққа шығарылуы керек деп сенді; Жаңа шіркеу ескі христиан шіркеулерінің ілімдеріне қарсы, сондықтан олар бірге өмір сүре алмайды.
Бұрынғы христиандық сенімдер
Жаңа шіркеуде билік діни сенімдер мен шіркеу кеңестеріне емес, Құдайдың аянға негізделген. Барлық ілімдер Киелі жазбалармен расталуы керек. Алайда, бұл аятты түсіндіру ілімге байланысты, сондықтан Құдайдың сөздерін оқығанда, Құдайдың нұрын іздеу керек.
Елшілердің сенімін білдіру
Апостолдық діни сенім, Апостолдық шіркеудің діни сенім, үштікке сілтеме жасамайды: "Мен Құдай Әкеге, бүкіл әлемнің Жаратушысына, көк пен жердің Жаратушысына және Иса Мәсіхке сенемін, Оның жалғыз Ұлы, біздің Иеміз, Киелі Рухтан құрсақ көтеріп, Мәриям қыздан туылған: сонымен қатар Киелі Рухтан". Бұл сенім жаңа шіркеумен келіседі, өйткені ол мәңгілік өмір сүретін ұлды атамайды.
Никейлік Символ
Никеялық және Афанасийлік сенімдер үштік ілімін енгізді. Никеялық Символ - бұл Апостолдардың Символының өзгертілген нұсқасы; Жаңа шіркеу бойынша, тұлғалардың үштігі - бұл құдайлардың үштігі. Сондай-ақ, бұл сенімде "мәңгіліктен туылған" ұлы туралы түсінік енгізілген, бұл Жаңа шіркеу қате деп санайды: "Құдай өзін әлемге жіберген Адам - Құдайдың Ұлы".
Афанасийлік сенім
Жаңа шіркеу Никеялық сияқты Афанасийлік Символды да тұлғалардың үшеуін анықтауда дұрыс емес деп санайды. Алайда, шіркеу Афанасийлік Символды түзетуге болады деп санайды, егер ол үштік туралы сөйлейтін кезде Құдайдағы бір адамның үштігін түсінуге болады. Діннің бұл белгісі шіркеудің адамнан құдайға деген ілімін былайша білдіреді: "Біздің Иеміз Иса Мәсіх, Құдайдың рухани Ұлы, Құдай да, Адам да; Ол Құдай да, Адам да болса да, екеу емес, бір Мәсіх. Ол - бір, өйткені Құдай - Адамды қабылдады; Иә, Ол - бір, өйткені Ол - бір тұлға: өйткені жан мен дене бір адамды жасаса, Құдай мен Адам да бір Мәсіх". Жаңа шіркеудің пікірінше, Құдайдың адам табиғаты құдайлық сипатқа ие болды.
Халкедондық анықтама
Халкидон кеңесі Исаның екі табиғаты бар екенін (құдайлық және адамдық) жариялады, бұл Жаңа шіркеу іліміне қайшы келеді. Свенбордтың айтуынша, оған көктегі аян арқылы мыналар ашылды: Кеңесте ең үлкен ықпалға ие болғандар, және реті мен билігі жағынан басқалардан жоғары болғандар, қараңғы бөлмеде жиналды және онда Иемізге құдайлық және адамгершілік табиғаты бірдей берілуі керек деген қорытындыға келді; негізінен, әйтпесе папалық билікті ұстап тұру мүмкін емес. Егер олар Иеміз Әкемен біртұтас екенін мойындаса, онда жерде Оның өкілі ретінде ешкім танылмас еді. Содан кейін шешімдерін нығайтуға Киелі кітаптан дәлел іздеп, басқаларды да осыған сендіруге тырысты. Басқа шіркеулердің көпшілігі Исаның екі табиғаты бар деп санайды, ал Жаңа шіркеу оның адам табиғаты құдайлық деп санайды.
[T]hose who had the greatest influence in the council, and who were superior to the rest in rank and authority, came together in a dark room and there concluded that both a Divine and a human nature should be attributed to the Lord; principally for the reason, that otherwise the papal sway could not be maintained. For if they had acknowledged the Lord to be one with the Father, as He Himself says, no one could have been recognized as His vicar on earth; and schisms were arising at that time, by which the papal power might have fallen and been dissipated, if they had not made this distinction. Then to give their decision strength, they sought out confirmations from the Word, and persuaded the rest. Although most other churches maintain that Jesus has two natures, the New Church believes that his human nature was made divine.
Католицизм
Шведбордшылдардың пікірінше, католик шіркеуі Киелі кітапты бұрмалап, рухани мәселелерде билік құрып, билік жүргізді. Халкидондық собор Исаның құдайлық және адамдық табиғаты бар екенін жариялады, сондықтан папа өзінің Мәсіхтің өкілі екенін және діни қызметкерлікке тек қана Құдайға тиесілі рухани билікті беруі мүмкін деп мәлімдеді. Рим папасы мен діни қызметкерлер Киелі жазбаларға қарағанда билік иелері деп есептейді. Адамның өзгелерді рухани жағынан билеуге, құрмет пен бедел үшін Құдайға ұнамды болуға деген құмарлығы, Құдайға және өзгелерге деген сүйіспеншілікке қайшы келетін, өз-өзіне деген сүйіспеншіліктен бастау алады. Рим папасының біріншілігін Католик шіркеуі Матай 16:18-19-ны түсіндіру арқылы талап етеді, онда елші Петір шіркеудің құрылатын тасқа тағайындалады және оған көктің кілттері беріледі. Жаңа шіркеуде бұл үзінді рухани мағынада түсініледі; "тасқа" Исаның Құдай екендігі туралы шындықты білдіреді, "Петір" Құдайға деген сенімді білдіреді, ал "көк патшалығының кілттері" адамға көкке кіруге мүмкіндік беретін сенімді білдіреді. Құдай Католик шіркеуіне рухани билік берді, өйткені ол ізгі хабарды таратуға көмектесті және христиан шіркеуін ариандық немесе социниандықпен жоюдан сақтады. Киелі кітапты оқымайтын католиктер тек сырттай ғибадат етеді, бұл олардың қасиетті жазбаларын қорлаудан қорғайды. Жаңа шіркеудің жақтаушылары жалған тәңірлерге табынудан аулақ болған, тек Құдайға ғана ғибадат еткен және жақсы істер жасаған католиктер Киелі жазбалардан рухани шындықты оңай қабылдай алады деп санайды.
Протестантизм
Протестанттық шіркеулер католик шіркеуінен бөлініп, оның көптеген дәстүрлерін қабылдамаса да, олардың негізгі теологиясы өзгерген жоқ. Католиктер мен протестанттар үштік, түпкі күнә және сенім арқылы ақталу туралы бір пікірде; басты айырмашылық протестанттардың тек сенім ғана құтқарады деп сенуінде, қайырымдылық әрекеттері жоқ. Реформаторлар католик шіркеуінен толықтай ажырату үшін сенім мен қайырымдылықты ажыратты. Жаңа шіркеуде жақсылық өзінен емес, Құдайдан келетінін мойындаумен жақсылық жасау керек. Протестанттықтардың сенім мен игі істерді ажыратуы елші Пауылдың адамзатты "заңның істері"сіз, сенім арқылы ақталады деген хатынан алынған (Римдіктерге 3:28). Жаңа шіркеудің жақтаушылары мұны жалған түсіндіру деп санайды, өйткені Пауыл "заңның істері" деп Мұса заңының сыртқы рәсімдерін білдірді (он өсиет немесе қайырымдылық әрекеттері емес). Мәсіхке деген сенімнің арқасында бірден құтқарылу мүмкін емес. Адамның табиғаты оның іс-әрекетінен көрінеді, ол жамандық жасаудан бас тартып, күнәларына өкініп, соны мойындауы керек. "Елдің бұрынғы шіркеуінің сеніміне сәйкес, күнәдан қайтқанда, күнәдан арылғанда, қайта тірілгенде, қасиеттілікке кенелгенде және құтқарылғанда, адам баласы ешбір нәрсемен араласпай, өзінен-өзі пайда болады. Ал жаңа шіркеудің сенімі адамның көмегімен күнәдан қайтқанда, қайта тірілгенде және күнәдан арылғанда, күнәдан қайтқанда, қайта тіріледі. Ал жаңа шіркеудің сенімі жақсылық пен жамандықты айырып, сонымен бірге сенімді де үйретеді. Бұл айыру Киелі жазбаларға сәйкес келеді, ал екіншісі оған қайшы келеді ". Кейбір протестанттық шіркеулер (оның ішінде Жаңа шіркеу) тек сенім туралы ілімнен бас тартты: "Олар Сөзді оқиды, Иемізге ғибадат етеді, сондықтан олармен ең үлкен жарық бар; және рухани жарық, ол Күн сияқты Иемізден, оның мәні бойынша Құдайдың сүйіспеншілігі, әр бағытқа қарай жалғасып, кеңейіп, тіпті айналасындағы айналадағыларды да жарықтайды және шындықтарды түсіну қабілетін ашады, олар өз діндеріне сәйкес қабылдай алады ".
Социнизм мен ариандық
Социнизмде Исаның құдайлық болмысы жоққа шығарылады. Арийлер де Исаны жаратылған тұлға деп есептеді. Жаңа шіркеу екеуін де еретик деп санайды, ол адамзатты құтқаратын құдайлық адам деп санайды; көктегілердің бәрі оның қасында болғандықтан, Исаның құдайлығын мойындамайтын мәсіхшілер тозаққа барады. Алайда, бұл христиан дінінен тыс жерде туып, өмір сүргендерге қатысты емес. Жаңа шіркеу аянға сәйкес, көптеген христиандар шын жүректен социниандық және Исаның құдайлық екенін мойындамайды; бұл үштік ілімінен, Мәсіхті екі табиғатқа бөлуден және Исаны тек Мәриямның ұлы деп атаудан туындайды.
Ислам діні
Жаңа шіркеу исламды құдайлық провиденция арқылы жалған тәңірлерге табынуды жою үшін құрылған деп санайды. Жаңа шіркеу оны ішінара (немесе кіріспе) аян деп санайды; Ислам бір Құдайға ғибадат етеді, жақсы өмір сүруге және зұлымдықтан аулақ болуға үйретеді және Исаның ұлы пайғамбар және қыз Мариямның ұлы екенін, бірақ Құдайдың ұлы емес екенін үйретеді (христиандықта). Құранның қасиетті кітабынан алған ілімдері бар. Шіркеу ислам дінінің көп әйел алуды ұстанатын қоғамдарға бейімделген дін екеніне сенеді. Көп әйел алу - бір әйел алудан басқа махаббат, ал ерлі-зайыптылардың арасындағы неке Құдай мен шіркеудің некесіне сәйкес келеді, сондықтан рухани мәселелер исламда ашылмаған. Мұсылмандар Троицаға негізделген христиан шіркеулеріне қарсы. Жаңа шіркеу мұсылмандар көкке кіре алады деп сенді, бірақ көп әйел алуды қабылдамағандар ғана Құдайдың шынайы болмысын біле алады.
Сын
Шведенборг өзінің кітаптарын ағылшын епископтары мен ақсүйектеріне таратқанын, олар оларды жақсы жазылған, бірақ аз құнды деп санап, оларды оқымауға кеңес бергенін айтты. Басқа христиан конфессияларының кейбір мүшелері шіркеудің үштік пен Исаның күнәнің құнын өтеуін жоққа шығаруын сынға алды. Жаңа шіркеу Исада бір Құдай бар деп сенді, ал кейбір христиан теологтары шіркеуді секта деп атайды. Басқалары Шведенборгтың көзқарасын қабылдамайды. Уолтер Ралстон Мартин бір сыншыны келтіріп, Шведенборгтың рухани тәжірибелері "әрине, мұндай сипатқа ие болды, қарапайым адамда олар оны паналауға жарамды деп есептейтін еді". Алайда Мартиннің айтуынша, оның теологиялық еңбектері өте жүйелі болғандықтан, "Шведенборгты ешкім де ақылдан адасқан деп айта алмайды": "Шведенборг рационалист, ал парадоксальды түрде, мистик болды. Ол Рене Декарттың интроспективті және субъективті философиясын және Джон Локктың эмпирицизмін сіңіріп алған, ол оны Иммануил Канттың трансцендентализмімен біріктірді, осылайша христиан теологиясы құйылған қалыпты қалыптастырды және қалыпқа кірмейтін нәрсе (Ескі Келісімнің таңдалған еңбектері, Паулиннің хаттары, Елшілердің істері, Жақып, Петір, Яһуда және т.б. ), ол жай ғана тастап кетті. Бұл теологияның терең ойға бай философиялық жүйесі болды, ол қайтадан түсіндірілген мәсіхшілік терминологиямен жазылған және мистикалық көріністермен, транспен және армандармен нығайтылған". Шведенборгтың алғашқы бағасы қазіргі заманғы неміс философы Иммануил Канттан келді. Свенборд 1759 жылға дейін, Стокгольмде өрт шыққанға дейін, оның үйі мен жазбаларын өртеп жіберуі мүмкін деп қауіптенгенге дейін, салыстырмалы түрде белгісіз болды. Гетеборгте болған кешкі ас кезінде ол ақшыл болып, қонақтарға өртті сөндіруге дейін (үйінен үш үй қашықтықта) не болғанын дәл айтып берді. Бұл туралы Кант зерттеді, ол "Рухани көргіштің арманы" атты еңбегінде Шведенборгты және армандар мен көріністерден алынған білімді сынға алды. Кант хаттарда Шведенборгқа жеке түрде құрметімен қарағанын, бірақ оны мазақтаудан қорқып, ашық мойындамағанын жазды. Свенборд барлық ілімдер оған Жаратқан Иеден келді деп мәлімдеді, ол толық сергек күйде жазбаны оқыған кезде, және періштелер мен рухтармен сөйлесуге рұқсат етілгенімен, өлімнен кейінгі өмір туралы есеп беру үшін барлық ілімдер тек Исадан ғана алынды. Діни сыншылар бұған келіспей, оның мәліметтерін зұлым рухтардан алғанын және оның аян-аяндары "бізге ең көп таралған антибиблиялық және антихристиандық материалдардың қатарында" екенін айтады. Мартиннің айтуынша, Шведенборг "Паулиннің теологиясын, егер оны қабылдаса, өзінің теологиясын мүлдем бұзатынын жақсы білген. Сондықтан ол өзінің дұрыс, ал елші Пауылдың қате екенін ойлап, бастама жасады. Кейбір аяндарында және түсінде ол Пауылмен, Лютермен, Кальвинмен және басқалармен айтысып кеткенін айтқан. Ал, эго жеңіп шыққанда, осы ұлы ойшылдар Шведенбордың жаңа ашылуларынан кейін кері шегінді. Алайда бір жайтты ешқашан ұмытпауымыз керек: Жаңа Келісім - барлық кейінгі аянды өлшеу үшін өлшем, ал оған қайшы келетін кез келген нәрсе мәсіхшілер шіркеуінің қабылдамауы керек және әрқашан да қабылдамаған". Мәсіхшілер зұлым рух пен періштені ажырата білу үшін періштелер Исаны мадақтауы керектігін және ілімдер жазба орындарына негізделуі керектігін атап көрсетеді. Жаңа шіркеудің жақтаушылары Шведенборгтың осы пікірмен келісетінін айтады, өйткені ол Исаның есімін ешқандай зұлым рух айта алмайды деген; ол құтқарылуды білдіреді, ал рух әлеміндегілер өз ойлары бойынша сөйлейді. Көптеген спиритистерден айырмашылығы, Сведенборг Исаны аспан мен жердің Құдайы деп мадақтайды және оның ілімдері жазба орындарына негізделген. Свенбордтың айтуынша, бұл ілімдердің ешқайсысы періштеден немесе рухтан туындаған жоқ, ал рухани әлем оған адамзаттың өлімнен кейінгі өмір бар екенін білуі үшін ашылған: "Мен жазуға дайындалып жатқан нәрсе туралы ойлағанда және жазып жатқанда, мен толық илхамнан ләззат аламын, әйтпесе ол менің өзім болар еді; бірақ қазір мен жазғанымның Құдайдың тірі шындық екендігін білемін ". "Раббым Өзінің құлы ретінде маған көрініп, мені осы қызметке жіберді. Содан кейін Ол менің рухани көздерімді ашып, рухани әлемге кіргізді. Ол маған көк пен тозақты көруге, періштелер мен рухтармен сөйлесуге мүмкіндік берді. Сыншылар Шведенборг Киелі кітаптың тек 36 кітабын ғана Құдай рухының жетелеуімен жазылған деп есептегенін айтады. О�...
Трансцендентализм
Американың белгілі трансценденталисі Ральф Уолдо Эмерсон өзінің жазбаларында Шведенборгты жоғары бағалады. Тарихшылар Перри Миллер мен Артур Верслуис Шведенборгты трансценденталистік дүниетанымына кеңінен әсер еткен адам деп санайды.
Мормондық
Д. Майкл Куинн Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуінің бірінші президенті және пайғамбары Джозеф Смитке Шведенборгтың жазбалары әсер еткенін айтады. Свенденборг сияқты шіркеу мүшелері мәңгілік некеге сенеді. Алайда олар бұл рәсімді ғибадатханада Құдайдан билік алған адамның орындауын талап етеді. Смиттің үш аспан туралы түсінігі Шведенборгтың көзқарасына ұқсас. Свенборд пен Смит екеуі де аспанды Пауылдың "үшінші көкке" баруын сипаттаған сияқты "аспандық" деп атайды (2 Коринфтерге 12:2 қараңыз). Эдвард Хантер (Шведенборгтан шыққан, шіркеу мүшесі болған) 1839 жылы Джозеф Смит оған Шведенборгтың жазбаларымен таныс екенін айтты деп хабарлады.
Жаңа ой
XIX ғасырдың аяғында Құрама Штаттарда пайда болған жаңа ой рухани қозғалысы оң ойлау мен сауықтыруды насихаттайды. Финес Квимби, дененің ауруы жалған сенімнен басталады деген дәрігер, ертедегілердің бірі болды. Куимби Воррен Фелт Эвансты сауықтырды, ол Шведенборгтық дін қызметкері болды, ол сауықтырушы болды және Жаңа Чиркінің ілімдеріндегі Жаңа Ойды насихаттайтын бірнеше кітап жариялады. Свенденборгтың пікірінше, жер бетіндегі барлық заттармен көктен хат жазысу бар.
Психология
Аналитикалық психологияның негізін қалаушы және Зигмунд Фрейдтің замандасы Карл Юнг Шведенборгтың еңбектерімен таныс еді. Ол Свенбордтың 1759 жылғы Стокгольмдегі өрт туралы аянды синхрондықтылықтың мысалы ретінде келтірді: "Свенбордтың Стокгольмдегі өрт туралы аян пайда болған кезде, сол жерде бір уақытта шынайы өрт болды, екеуінің арасында ешқандай дәлелденетін немесе тіпті ойлануға болатын байланыс жоқ".
even thinkable connection between the two".