Кіріспе
Рим папасының бүкіл шіркеу үстінен билік етуі туралы ілім Католиктік рухани ілім Рим папасының бүкіл шіркеу үстінен билік етуі - бұл Католик шіркеуінің ілімі, Рим папасы өзінің билігі негізінде, Мәсіхтің орынбасарлығы, епископтардың және адалдардың бүкіл тобының бірлігінің көзге көрінетін көзі мен негізі, және бүкіл Католик шіркеуінің пасторы ретінде бүкіл шіркеу үстінен толық, жоғарғы және әмбебап билік етеді, ол әрқашан кедергісіз жүзеге асыра алатын билік: қысқаша айтқанда, "Папаның құдайлық мекеме арқылы жандарға қамқорлық жасаудағы жоғарғы, толық, тікелей және әмбебап билігі бар". Бұл ілім шіркеу мен дүниенің арасындағы қарым-қатынаста, шіркеулік артықшылықтар, монархтардың әрекеттері және тіпті мұрагерлік сияқты мәселелерде үлкен мәнге ие болды.
the Catholic spiritual doctrine
Papal supremacy is the doctrine of the Catholic Church that the Pope, by reason of his office as Vicar of Christ, the visible source and foundation of the unity both of the bishops and of the whole company of the faithful, and as pastor of the entire Catholic Church, has full, supreme, and universal power over the whole church, a power which he can always exercise unhindered: that, in brief, "the Pope enjoys, by divine institution, supreme, full, immediate, and universal power in the care of souls." The doctrine had the most significance in the relationship between the church and the temporal state, in matters such as ecclesiastic privileges, the actions of monarchs and even successions.
Папа билігінің институты
Католик шіркеуінің пап билігін орнату идеясы Мәсіхтің бастамасымен пайда болды дегенге негізделген. Бұл лауазымға құқық Петірдің Мәсіхті Мәсіх және Құдайдың Ұлы деп мойындауына жауап ретінде, Исаның: "Бақыттысың, Жүніс ұлы Шимон, өйткені мұны саған тән мен қан емес, көктегі Әкем білдірді", - деп жауап бергені туралы жазылған. Сонымен сендерге айтамын: сен Петірсің, яғни " Тас " , ал осы " Тастың " үстіне Мен Өзіме сенушілердің қауымын саламын. Оны өлімнің күштері ※ де жеңе алмайды. Саған Құдай Патшалығының кілттерін тапсырамын. Жер бетінде тыйым салғандарыңның бәрі де көктегі Әкемнің еркімен орындалады. Жер бетінде рұқсат еткендерің де көктегі Әкемнің еркімен орындалады. Римге жазған хатында Антиохиялық Игнатий Римдегі шіркеу "Рим аймағының орнында" (προκάθηται ἐν τόπ χωρίου ωμαίων) басқарғанын айтады. Франсис А. Салливан сияқты ғалымдар Римде 150 жылдан кейін бірде-бір "епископ" болмаған және алғашқы үш ғасырда папалық болмаған дейді. Салливан "қазіргі зерттеушілердің пікірінше, Рим шіркеуін екінші ғасырда бір ғана епископ емес, әсіресе бірнеше онжылдық бойы қауым жетекшілері басқарып келгенін дәлелдейтін дәлелдер бар" деп мәлімдеді. Реймонд Браун епископтардың дамуы жағын мойындағанмен, Римдегі пресвитерлердің арасында алғашқы Папалардың биліктегі жоғары рөлдері бар екеніне сенді, сондықтан олардың орынбасарлары туралы айтудың мәні бар. Исаиттік тарихшы Клаус Шац былай дейді: "Егерде бір адам 100, 200 немесе тіпті 300 жылы Рим епискобы барлық мәсіхшілердің басшысы болды ма, немесе басқа епископтардың үстінен ең жоғарғы епископ болды ма және бүкіл шіркеуге қатысты мәселелерде соңғы сөзді айтты ма деп сұраса, ол сөзсіз жоқ деп жауап бермек". Оның ойынша, бұған себеп - осы сияқты сұрақтар қазіргі заманғы категорияларды қажет етеді, олардың дамуы уақыт алды. Ол бірінші ғасырларда биліктің қалай түсіндірілгенін түсіндіреді. Ол сондай-ақ "онда тез арада президенттің немесе теңдердің арасында бірінші болып шыққаны" мүмкін деп санайды. Мәсіхшіліктің алғашқы үш ғасырында Рим шіркеуі басқа қауымдарға да араласып, олардың арасындағы қайшылықтарды шешуге көмектесті. Рим папасы Климент І І І ғасырдың соңында Қорынтта осылай істеді. Үшінші ғасырда Рим папасы Корнелий Африка мен Шығыс елдерінің 60 епискобының синодын шақырып, оған төрағалық етті. Папалық үстемдіктің күрделі дамуында екі негізгі кезеңді атап өтуге болады.
Blessed are you, Simon son of Jonah, for this was not revealed to you by flesh and blood, but by my Father in heaven. And I tell you that you are Peter, and on this rock I will build my church, and the gates of Hades will not overcome it. I will give you the keys of the kingdom of heaven; whatever you bind on earth will be bound in heaven, and whatever you loose on earth will be loosed in heaven. In his letter to Rome, Ignatius of Antioch says that the church at Rome "presides in the place of the region of the Romans" (προκάθηται ἐν τόπῳ χωρίου Ῥωμαίων). Scholars such as Francis A. Sullivan say that there was no single "bishop" of Rome until well after the year 150 AD, and that there was no papacy for the first three centuries. Sullivan "expressed agreement with the consensus of scholars that available evidence indicates that the church of Rome was led by a college of presbyters, rather than a single bishop, for at least several decades of the second century." Raymond E. Brown, while acknowledging the developmental aspect of bishoprics, did believe that early Popes had high roles of authority among presbyters in Rome, and thus, it makes sense to speak of their successors. Jesuit historian Klaus Schatz states that, "If one had asked a Christian in the year 100, 200, or even 300 whether the bishop of Rome was the head of all Christians, or whether there was a supreme bishop over all the other bishops and having the last word in questions affecting the whole Church, he or she would certainly have said no." He believes that this is because questions like these presuppose modern categories, which took time to develop. He goes on to explain how primacy was understood in the first centuries. He also believes it likely that "there very quickly emerged a presider or 'first among equals. In the first three centuries of Christianity the church in Rome intervened in other communities to help resolve conflicts. Pope Clement I did so in Corinth in the end of the first century. In the third century, Pope Cornelius convened and presided over a synod of 60 African and Eastern bishops, and his rival, the antipope Novatian, claimed to have "assumed the primacy". In the complex development of papal supremacy, two broad phases may be noted.
Папа билігінің бірінші кезеңі
Екінші ғасырда Лиондық Ириней Петір мен Пауыл Римдегі шіркеудің негізін қалады және Линусті оның орынбасар епископы етіп тағайындады деп сенді. 401 жылы папалық билігін бастағаннан бастап, Папа Иннокентий І Шығыс пен Батыс шіркеулер арасындағы дау-дамайлардың ортақ төрешісі ретінде қаралды. Оның паптық билігі кезінде Рим елшілерінің креслосы барлық шіркеулік дауларды шешудің ең соңғы құралы ретінде қарастырылды. Оның Витриций Руан, Экзупериус Тулуза, Александр Антиохия және басқалармен қарым-қатынасы, сондай-ақ Иоанн Златоусттың Теофил Александрияға қарсы жасаған өтініші бойынша жасаған әрекеттері осындай мүмкіндіктердің көп және әртүрлі болғанын көрсетеді. Папа Лео І шіркеудегі рухани биліктің орталықталуына және папалық билікті қайта бекітуге елеулі үлес қосты. Рим епискобы Батыстағы шіркеудің басты патриархы ретінде қарастырыла бастады. Леонға бірнеше рет Галлиядағы дауларды шешуді тапсырған. Олардың бірі Арльский Хилари, Леоның сот мәртебесін танудан бас тартты. Лео бұрынғы тәжірибеге жүгінді, "Сондықтан, біз сіздерді еске түсіруіңізді қалаймыз, бауырластар, біз сияқты, Апостолдық орын, ол ұсталатын құрмет, сіздің провинцияңыздың діни қызметкерлері мен басқалармен бірге, және әртүрлі шағым мәселелерінде, ескі әдеттегідей, шешімдерді өзгертті немесе бекітті: және осылайша "рухтың бірлігі тыныштықтың байланысында сақталды" Ефестіктерге 4: 3", Рим епискобының біріншілік құқықтары қатерлі деп санаған Лео азаматтық билікке қолдау сұрап, Валентиан III-ден қолдау сұрап, 6 маусым 445 жылы, Рим епискобының Петірдің қадір-қасиетіне, қаланың қадір-қасиетіне және Никеяның бірінші кеңесі заңнамасына негізделген біріншілігін мойындаған; және Римге шақырудан бас тартқан кез келген провинциялық епископтың экстрадициясын қамтамасыз етті. 492 - 496 жылдары билік құрған Геласий I Византия императоры Анастасиймен айтысып, папаның үстемдігі туралы ілімді сақтауға тырысты. Бұл дау - Святое Престол мен Империя арасындағы қақтығыстың бастауы болды. VI ғасырдың аяғынан VIII ғасырдың аяғына дейін папалық Батысқа бет бұрды және Константинопольдің Византия императорларының билігіне бағынудан қашты. Бұл кезең кейде дұрыс емес деп есептелген Папа Григорий I (590 жылдан 604 жылға дейін билік жүргізді), ол өзінің алдыңғылары сияқты Рим әлемінің халқына әлі де империямен сәйкестендірілген шіркеуді білдірді. Сол кезде Рим империясының билігі құлдырап, Грегоридің солтүстік Италиядағы билігі құлдырап кеткен болатын. Рим империясының басты азаматтық өкілі ретінде оған қалалардың азаматтық басқаруын өз мойнына алу және Римді Ломбард басқыншыларымен қорғайтын Римді қорғау үшін келіссөздер жүргізу міндеті жүктелген. Бұл кезеңнің тағы бір бөлігі VIII ғасырда, ислам дінінің өрлеуі Византия империясын әлсіреткеннен кейін және Ломбардтар Италиядағы қысымын қайта жаңғыртқаннан кейін болды. Ақырында папалар батыстағы франк билеушілерінің қолдауына ие болды және франк патшасы Пепин Қысқадан кейін Папалық мемлекеттер деп аталатын итальян аумақтарының алғашқы бөлігін алды. Рим папасы Лев III Карл Македонскийді, Каролингтердің алғашқы императорларын, патшалыққа отырғызғаннан кейін, папалық оның қорғауына ие болды. Никеядағы Екінші Экуменикалық Кеңестің хаттарында Рим шіркеуі екі рет "барлық шіркеулердің басшысы" деп аталады; сонымен бірге ол Мәсіхті шіркеудің басшысы деп бекітеді, ал елші Петір "Апостолдардың басшысы" деп аталады, бірақ Пауылмен бірге саналғанда олар бірге "бас елшілер" деп аталады.
Папа билігінің екінші кезеңі
11 ғасырдың ортасынан бастап 13 ғасырдың ортасына дейін папалық үстемдіктің билік басына түсуінің екінші үлкен кезеңі болды. Ол 1075 жылы Грегори VII-нің императордың жоғары шіркеу лауазымдарына тағайындауға бақылау жасайтын дәстүрлі тәжірибелерге батыл шабуыл жасауымен ерекшеленді. Бұл шабуыл Германия мен Италияда ұзаққа созылған азаматтық және шіркеулік қақтығысты тудырды. Екіншісі, 1095 жылы Урбан II-нің крест жорықтарын бастауымен ерекшеленді, бұл қасиетті жерді мұсылман билігінен азат ету үшін папаның басшылығымен Еуропаның абыройының агрессивті күштерін жинады. Бұл екі әрекеті де, ақыр соңында сәтсіз аяқталса да, XII - XIII ғасырларда папаның беделін арттырды. Александр III (1159-81 ж.), Иннокентий III (1198-1216 ж.), Григорий IX (1227-1241 ж.) және Иннокентий IV (1243-1254 ж.) сияқты құдіретті папалар шіркеудің үстемдігін қолдады, олар императорлар мен патшаларға қатысты сот төрелігін ақтауға тырысты. Мэтью Эдвард Харрис жазғандай, "жалпы әсер алғандай, папалық он үшінші ғасырдың дамуымен барған сайын жоғарылатылған терминдерде сипатталды, дегенмен бұл даму не ажыратушы, не біркелкі емес, және көбінесе Фредерик II мен Филипп Кереметке қарсы соғыс сияқты". Бұл кезеңнің басында Папа билігін қорғауды Кантерберийлік Анзельм (10931109) білдірді. Ансельм өзінің митрополиттік билігінің символы - паллий алу үшін Римге бару құқы мен міндеті бар екендігін айтты. Патша Уильям Руф бұған рұқсат беруден бас тартты, өйткені ол әлі Киелі Рим императоры Генрих IV орнатқан Климент III-ге қарсы Урбан II-ді мойындаған жоқ. 1095 жылы 25 ақпанда Рокингемде собор өткізілді, онда Ансельм паптық үстемдік туралы ілімге куәлік берген баяндамасында Урбанның билігін батыл мәлімдеді.
Галликанизм
Галликанизм - Франция Корольдігінде мемлекет құқығын арттырып, Францияда Католик шіркеуінің құқықтарын бұзуға бағытталған қозғалысы. Галликанизмнің мысалы - Франция королі Людовик XIV мен Киелі орын арасындағы 1516 жылғы Болонья конкордатының қолданылуы туралы дау. Бұл дау 1681 жылы француз дінбасыларының жиналысында жариялаған 1682 жылғы Франция дінбасыларының декларациясына әкелді. Бұл баптарда азаматтық биліктің абсолютті тәуелсіздігі бар екендігі, папаның Бас кеңестен төмен екендігі және Констанс кеңесі жарлықтарының әлі де міндетті екендігі, папалық биліктің қолданылуы шіркеу канондарымен реттелуі тиіс екендігі және папаның догматикалық шешімдері бүкіл шіркеудің үкімімен расталмайынша кері қайтарылмайтындығы мәлімделген. Папа Александр VIII 1690 жылы жариялаған және 1691 жылы жарияланған Inter multiplices pastoralis officii апостолдық конституциясы 1681 жылғы Ассамблеяның барлық іс-шараларын жоққа шығарды және Франция дінбасыларының декларациясы жарамсыз және жарамсыз деп жариялады. 1693 жылы Людовик XIV төрт бапты алып тастап, Папа Иннокентий XII-ге "өзін қайтарып алу туралы хат жазды". 1681 жылғы Ассамблеяның бос епископтық орынға үміткер ретінде ұсынылған және олардың тағайындалуын пап растаудан бас тартқан мүшелері 1683 жылы шіркеулік билік пен папалық билікке қатысты 1681 жылғы Ассамблеяның барлық қаулыларын жоққа шығарғаннан кейін ғана растауды алды. Евангелиеде айтылғандай, бүкіл әлемдегі Құдайдың Киелі үйінің үстемдігі және билігі бірден және тікелей Иеміз Иса Мәсіхтің елшісі Петірге уәде етілген. Сондықтан Петірдің орнын басқан әркім Мәсіхтің тағайындауымен бүкіл Киелі үйге Петірдің билігін жүргізетін болады. Рим шіркеуі барлық басқа шіркеулерден қарапайым биліктің үстемдігін иеленеді және Рим папасының бұл билігі, ол шын мәнінде епископтық, тікелей; оған барлық, қандай да бір ырым мен қадір-қасиетті, пасторлар мен адалдар, жеке және ұжымдық, олардың иерархиялық бағынушылық пен шынайы мойынсұнушылық міндетімен, сенім мен адамгершілікке қатысты мәселелерде ғана емес, сонымен қатар бүкіл әлемдегі шіркеудің тәртіп пен басқаруына қатысты мәселелерде де мойынсұнуға міндетті, сондықтан Мәсіхтің шіркеуі бір жоғарғы пастордың астында бір отар болуы мүмкін, бұл Рим папасымен бірлікте және бір сенімде болу арқылы. Рим папасы елшілік биліктің құдайлық құқығымен бүкіл әлемдегі шіркеудің үстінен билік жүргізетін болғандықтан, біз оның барлық адалдардың ең жоғарғы төрешісі екенін және шешімін шіркеу қабылдауы тиіс барлық істерде оның сотына жүгінуге болатынын және ешбір адам елшілік биліктің шешімін қайтара алмайтынын, оның билігі одан жоғары емес екенін және оның шешімін ешкім заңды түрде қайтара алмайтынын үйретеміз және жариялаймыз. Сондықтан Рим папасының шешімдерін Рим папасынан жоғары билік ретінде экуменикалық кеңеске шағымдануға болады деп санайтындар дұрыс жолдан тайып кетеді. I, III және IVVatican I
Екінші Ватикан кеңесі
Екінші Ватикандық соборда (1962-1965 жж.) папаның билігі мен билігі туралы пікірталас қайта жанданды, ал догматикалық конституцияда Lumen gentium, Католик шіркеуінің папа, епископтар мен кеңестердің билігі туралы ілімі одан әрі пысықталды. Ватикан II - ші шіркеуінің І Ватиканда айтылған экклезиологиясын нақтылауға тырысты. Нәтижесінде Lumen gentium-де қамтылған папалық және епископтық туралы ілімдер жинағы пайда болды. Ватикан II Папаның билігі, үстемдігі және қатесіздігі туралы бірінші Ватиканның барлық ілімдерін қайталады, бірақ ол епископтарға қатысты маңызды ойларды қосты. Епископтар "Рим папасының орынбасарлары" емес. Керісінше, жергілікті шіркеулерді басқаруда олар 'Мәсіхтің өкілдері' болып табылады. Олар бірлесіп, "коллегия" деп аталатын орган құрайды, оның басшысы - папа. Бұл епископтық колледж Католик шіркеуінің әл-ауқаты үшін жауапты. Бұл жерде кеңінен талқыланған жергілікті шіркеулердің маңыздылығын және қауымдастық ілімін растайтын Кеңестің communio ecclesiology негізгі элементтері қысқаша келтірілген. Коллегиалдық туралы бір үзіндіде ІІ Ватикан: "Епископтар қауымы - бұл елшілер қауымының мұғалімдер мен пасторлар рөліндегі мұрагері, және ондағы елшілер қауымы мәңгілік. Олар өздерінің басы, Рим папасымен бірге және ешқашан одан бөлек емес, олар Әлемдік шіркеудің үстінен ең жоғарғы және толық билікке ие; бірақ бұл билікті Рим папасының келісімісіз жүзеге асыра алмайды". Рим папасының билік етуі туралы қазіргі талқылаудың көбі осы үзінділердің мәнін зерттеумен байланысты. Ватикан II де сенус фейделиумді тірі дәстүрдің құралы ретінде атап өтті, Петірге берген уәдеде Петірге өмір сүру дәстүрі болып табылатын шіркеуге қарсы Аид қақпалары билік жүргізбейтінін растады. Сондықтан қателіксіз болу "сенсус фейделиумға негізделген және оны бейнелейтін ілім мен тәртіп". Рахнер папаның мәлімдемесі, негізінен, оның тірі дәстүрдің не екенін білуімен байланысты деп санайды. Бұл жерде аян туралы емес, бұл қадағалауды жүзеге асыру кезінде қателіктен сақтану туралы сөз болып отыр. Бұл тірі дәстүр барлық епископтармен қарым-қатынастан жиналды, бұл жерде Папа екі жағдайда догмаларды Кеңестен бөлек, Пәксіз Тұрмақ және Аспанға көтерілу туралы анықтады.
Ертедегі шіркеу
Кейбіреулер папа Григорий VII-ге (11 ғасыр) арнайтын Dictatus papae-де "әлемдік деп атауға тек Рим папасының ғана құқығы бар" деп жазылған. Рим папалары бұл құқықта "әлемдік епископ" деген атақты қолданған жоқ. Рим папасы Григорий I (VI ғасыр) Константинополь патриархының осы атақты қолдануын айыптап, тіпті оны кім қолданса, "өзінің қуанышымен Мәсіхке қарсы шығушының бастауышы" екенін айтты. Джон Норман Дэвидсон Келлидің айтуынша, Григорий I Рим епископтарының жалпыға бірдей юрисдикциясын ешқандай жолмен жоққа шығарған жоқ; Келли үшін Григорий I "Рим билігін қолдау үшін аянбай еңбек етті және Римнің шығыстағы апелляциялық юрисдикциясын табысты сақтады. Григорийдің пікірінше, Петірдің тапсырмасы [мысалы, Матай 16:18 және т. б. ] барлық шіркеулерді, соның ішінде Константинополді де, Римге бағындырды". 1998 жылы Иман ілімі жөніндегі қауым әр епископтың sollicitudo omnium Ecclesiarum (ref. 11:28), "Рим епискобының Епископтар алқасының басшысы ретінде Петірге тән Мәсіхтің орынбасарлығы жағдайында, sollicitudo omnium Ecclesiarum ерекше күш алады, өйткені ол Чиркіндегі толық және жоғарғы билікпен біріктірілген: шын мәнінде епископтық билік, тек жоғарғы, толық және әмбебап емес, сонымен қатар барлық пасторлар мен басқа да адалдарға тікелей қатысты ". Грегори I өзінің елшілік ордасында Петірге сеніп тапсырылған істі атқаратын епископтың билік етуі шын мәнінде бар екенін растағанмен, ол "әлемдік епископ" атағын қолданудан бас тартты, оны "әлеуметтік емес" деп атады.
Протестанттық
Протестанттардың папа билігіне қарсылық танытуының бастауы протестанттық реформациядан басталады. Мартин Лютер, Филип Меланктон және Джон Кальвин сияқты реформаторлар папаның билігін қатты сынға алып, оны Киелі кітаптың ілімдеріне қайшы деп санайтын. Лютер тіпті папаны Киелі кітапта жазылған антихрист деп қарастырды.