Кіріспе

Мадагаскар этносы Сакалавалар Мадагаскар этносы. Олар аралдың батыс және солтүстік-батыс өңірінде, жағалау бойында орналасқан. Сакалавалар ең кіші этностардың бірі, олар жалпы халықтың шамамен 6,2 пайызын құрайды, бұл 2018 жылы шамамен 2,079,000-ды құрайды. Олардың аты "ұзын аңғарлар халқы" дегенді білдіреді. Олар аралдың батыс шетін оңтүстіктегі Толиарадан солтүстіктегі Самбирано өзеніне дейін алып жатыр.

Этникалық сәйкестік

Сакалавалар - бір кездері империяны құраған, өз алдына этностық топ емес, бірнеше кіші этностық топтарды білдіреді. Сакалава сөзінің шығу тегі әлі күнге дейін дау-дамайға ұшырайды, сондай-ақ оның нақты мағынасы да бар. Ең көп таралған түсінік - бұл қазіргі заманғы малагаси тіліндегі Sakalava сөзінің мағынасы - ұзақ ойыстар, бұл Мадагаскардың батысындағы жердің салыстырмалы түрде жазықтығын білдіреді. Тағы бір теория бойынша, бұл сөз арабша saqaliba сөзінен шыққан болуы мүмкін, бұл өз кезегінде латынша sclavus, құл дегенді білдіреді.

Тарих

Сакалавалар австронезиялықтар мен банту халықтарының аралас тобы болып саналады. Мадагаскарға австронезиялықтар біздің заманымыздың 400-900 жылдары қоныстанған. Олар Оңтүстік-Шығыс Азия мен Океанияның әртүрлі аймақтарынан келген. Ең алғашқы расталған қоныстар Носи Мангабеде және Мананара аңғарында VIII ғасырда пайда болған. Батыстық және Шығыс Африкадан келген бану тілдес шаруалар Мадагаскарға тоғызыншы ғасырда келген. Гвин Кэмпбеллдің айтуынша, "қазіргі уақыттағы ең дәл генетикалық деректер солтүстік-батыс жағалаудағы негізін қалаушы қоныстың ең көп дегенде 20 отбасынан тұратындығын көрсетеді, барлығы 500-ге жуық адам, генетикалық аралас немесе жартысы австронезиялық, жартысы африкалық". Кейін аралдың солтүстік аймақтарына африкалық суахили, араб, үнді және тамил саудагерлері келді. Африка құрлығынан құлдар аралға 15-ші және 18-ші ғасырлар аралығында, әсіресе, қазір сакалава халқы тұратын аймаққа әкелінді. Бұл түрлі халықтың ағылуы 2 мыңжылдықтың ортасында Мадагаскардың әртүрлі этностық топтарына әкелді. Португалиялық саудагерлер 15 ғасырда алғаш келген еуропалықтар болды, содан кейін басқа еуропалық державалар келді. Сакалава мұрасының негізін Андриамисара салған. Олардың арасында ең бастысы - сол кездегі Андакабе, қазіргі Морондава қаласы деп аталатын Менабе тайпасының Сакалава руының әмірлері болды. Олар аралдың оңтүстік-батыс бөлігіндегі Зафирамина (Рамини ұлдары) тайпаларынан шыққан болуы мүмкін, мүмкін араб тегі. Занзибар құл саудасын басқаратын алғашқы Оман арабтарының құлдарға деген сұранысы, кейін еуропалық құл саудагерлері құл шабуылы операцияларына және Мадагаскардың солтүстік және солтүстік-батыс аймағындағы негізгі порттарға бақылау жасауға әкелді. Бастапқыда арабтар құлдар үшін алмасу үшін тек қана Сакалаваға қару-жарақтар жеткізді. Бұл құлдар Комор аралдары мен Мадагаскардың басқа да жағалауындағы елді мекендерге құлдар сапындаудан, сондай-ақ Африканың суахили жағалауынан келген сауда кемелерінен алынды. Мадагаскардағы құл саудасының ең ірі және ең сүйікті порттарының бірі - Сакалава жағалауындағы Махажанга қаласы болды. Мериналар Сакалаваның соңғы екі бекінісін - Менабе мен Боинаны (Махажанга) ешқашан аннексияламаса да, Сакалава ешқашан орталық таулы аймақтарға қауіп төндірмеді, олар 1896 жылы аралдың француз отарлауына дейін Меринаның бақылауында болды.

Демография

Сакалава патшалығының тарихи қалыптасу процесі оның құрамына кіретін адамдардың арасындағы үлкен әртүрлілікті түсіндіреді, олар мәдени және тілдік жағынан ерекше аймақтық әдет-ғұрыптарды жалғастыруда. Соңғысы туралы, Сакалава диалектілерінің жалғыз біріктіруші факторы - Мадагаскар тілдерінің батыс субтобының Африкадан күшті әсері бар жалпы мүшелігі, бұл оларды аралдың орталық және шығыс жағалауындағы тілдерден ерекшелейді, олар негізінен австронезиялық (малай полинезиялық) тілдер. Сакалава халқы кеңінен таралған, оңтүстік-батыстағы Онилахы өзенінен солтүстікке қарай Носи-Беге дейінгі жағалау бойындағы 128,000 шаршы шақырымнан астам жерде орналасқан. Бұл дәстүр патша ата-бабаларына табынуға негізделген, оған ардагер әулеттердің әулиелері көмектескен, олар өлген патшалардың сүйектерін сақтап қалды. Дэдди діни қызметкерлері "Тромба" деп аталатын рәсімді өткізетін, ол арқылы олар өлген ата-бабаларының рухтарын болжап, олардың сөздерін сакалава халқына жеткізетін. Сакалава халқына христиан діні (35%) еуропалық саудагерлермен бірге келген. XIX ғасырдың басында Сакалавалар Мерина патшалығының ықпалын шектеу үшін Еуропалық отаршылдық күштердің әскери қолдауына ие болды. Капитан Пассо бастаған француз әскери күші иезуит және католик христиан миссионерлерімен бірге Сакалава порттарына келді. Олардың миссиясы Носи-Бе арал қаласына айналды, ал 20 ғасырдың басында Сакалава аймағында көптеген католик шіркеулері салынды. Протестантизм Сакалаваға қол жеткізуге тырысты, бірақ мұсылман Сакалаваның мериналық дворяндарға деген жеккөрушілігі, сондай-ақ Сакалаваның корольдік рухтарға табыну сияқты дәстүрлі үрдістерінен бас тартуы, әсіресе олардың Тромба дәстүрі Сакалаваны ислам немесе католицизммен жалғастыруға мәжбүр етті.

Қоғам және мәдениет

Тромба сакалава халқының тарихи ерекшелігі болды және олардың қайтыс болған патшалық рухтарының рәсімдері мен шерулері болды. Бұл рәсім діни іс-шарадан да көп, ол тарихи тұрғыдан алғанда, қоғамдық мереке мен өзіндік ерекшелігін растайтын фестиваль болып табылады. Тромба Мадагаскардың басқа аймақтарындағы басқа этностар арасында да кездеседі, бірақ Сакалавамен ол ұзақ уақыт бойы патшалық әулеттердің қолдауымен байланысты, олар өзара тәжірибе мен байланысты маңыздылықты жалғастырды.

Тіршілік ету

Сакалавалар ірі зебу малы қораларын ұстап, олардың солтүстік-батыс аймағындағы жайылымдарда еркін жайылуға рұқсат етілген. Ішкі аймақтағы мерина және бецилео халықтарынан айырмашылығы, олар күріш өсірушілерге айналды, ал Сакалаваның жағалау және аңғар аймағында тарихи түрде ауыл шаруашылығы шектеулі болды. Алайда қазіргі Мадагаскарда көшіп келушілер фермаларды және ауыл шаруашылығын солтүстік-батыс провинцияларға кеңейтті.

Белгілі Сакалава

Салегияның патшасы деп аталатын әнші Жаожоби - сакалава этносынан шыққан малагасилік.