Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мадагаскар этносы Сакалавалар Мадагаскар этносы. Олар аралдың батыс және солтүстік-батыс өңірінде, жағалау бойында орналасқан. Сакалавалар ең кіші этностардың бірі, олар жалпы халықтың шамамен 6,2 пайызын құрайды, бұл 2018 жылы шамамен 2,079,000-ды құрайды. Олардың аты "ұзын аңғарлар халқы" дегенді білдіреді. Олар аралдың батыс шетін оңтүстіктегі Толиарадан солтүстіктегі Самбирано өзеніне дейін алып жатыр.
Ethnic group in Madagascar
The Sakalava are an ethnic group of Madagascar. They are found on the western and northwest region of the island, in a band along the coast. The Sakalava are one of the smallest ethnic groups, constituting about 6.2 percent of the total population, that is about 2,079,000 in 2018. Their name means "people of the long valleys." They occupy the western edge of the island from Toliara in the south to the Sambirano River in the north.
Этникалық сәйкестік
Сакалавалар - бір кездері империяны құраған, өз алдына этностық топ емес, бірнеше кіші этностық топтарды білдіреді. Сакалава сөзінің шығу тегі әлі күнге дейін дау-дамайға ұшырайды, сондай-ақ оның нақты мағынасы да бар. Ең көп таралған түсінік - бұл қазіргі заманғы малагаси тіліндегі Sakalava сөзінің мағынасы - ұзақ ойыстар, бұл Мадагаскардың батысындағы жердің салыстырмалы түрде жазықтығын білдіреді. Тағы бір теория бойынша, бұл сөз арабша saqaliba сөзінен шыққан болуы мүмкін, бұл өз кезегінде латынша sclavus, құл дегенді білдіреді.
The Sakalava denominate a number of smaller ethnic groups that once comprised an empire, rather than an ethnic group in its own right. The origin of the word Sakalava itself is still subject to controversy, as well as its actual meaning. The most common explanation is the modern Malagasy translation of Sakalava meaning long ravines, denoting the relatively flat nature of the land in western Madagascar. Another theory is that the word is possibly from the Arabic saqaliba, which is in turn derived from Late Latin sclavus, meaning slave.
Тарих
Сакалавалар австронезиялықтар мен банту халықтарының аралас тобы болып саналады. Мадагаскарға австронезиялықтар біздің заманымыздың 400-900 жылдары қоныстанған. Олар Оңтүстік-Шығыс Азия мен Океанияның әртүрлі аймақтарынан келген. Ең алғашқы расталған қоныстар Носи Мангабеде және Мананара аңғарында VIII ғасырда пайда болған. Батыстық және Шығыс Африкадан келген бану тілдес шаруалар Мадагаскарға тоғызыншы ғасырда келген. Гвин Кэмпбеллдің айтуынша, "қазіргі уақыттағы ең дәл генетикалық деректер солтүстік-батыс жағалаудағы негізін қалаушы қоныстың ең көп дегенде 20 отбасынан тұратындығын көрсетеді, барлығы 500-ге жуық адам, генетикалық аралас немесе жартысы австронезиялық, жартысы африкалық". Кейін аралдың солтүстік аймақтарына африкалық суахили, араб, үнді және тамил саудагерлері келді. Африка құрлығынан құлдар аралға 15-ші және 18-ші ғасырлар аралығында, әсіресе, қазір сакалава халқы тұратын аймаққа әкелінді. Бұл түрлі халықтың ағылуы 2 мыңжылдықтың ортасында Мадагаскардың әртүрлі этностық топтарына әкелді. Португалиялық саудагерлер 15 ғасырда алғаш келген еуропалықтар болды, содан кейін басқа еуропалық державалар келді. Сакалава мұрасының негізін Андриамисара салған. Олардың арасында ең бастысы - сол кездегі Андакабе, қазіргі Морондава қаласы деп аталатын Менабе тайпасының Сакалава руының әмірлері болды. Олар аралдың оңтүстік-батыс бөлігіндегі Зафирамина (Рамини ұлдары) тайпаларынан шыққан болуы мүмкін, мүмкін араб тегі. Занзибар құл саудасын басқаратын алғашқы Оман арабтарының құлдарға деген сұранысы, кейін еуропалық құл саудагерлері құл шабуылы операцияларына және Мадагаскардың солтүстік және солтүстік-батыс аймағындағы негізгі порттарға бақылау жасауға әкелді. Бастапқыда арабтар құлдар үшін алмасу үшін тек қана Сакалаваға қару-жарақтар жеткізді. Бұл құлдар Комор аралдары мен Мадагаскардың басқа да жағалауындағы елді мекендерге құлдар сапындаудан, сондай-ақ Африканың суахили жағалауынан келген сауда кемелерінен алынды. Мадагаскардағы құл саудасының ең ірі және ең сүйікті порттарының бірі - Сакалава жағалауындағы Махажанга қаласы болды. Мериналар Сакалаваның соңғы екі бекінісін - Менабе мен Боинаны (Махажанга) ешқашан аннексияламаса да, Сакалава ешқашан орталық таулы аймақтарға қауіп төндірмеді, олар 1896 жылы аралдың француз отарлауына дейін Меринаның бақылауында болды.
Sakalavas are considered to be a mix of Austronesians and Bantu peoples. Austronesian people started settling in Madagascar between 400 and 900 CE. They arrived by boats and were from various southeast Asian and Oceanian groups. The earliest confirmed settlements, on Nosy Mangabe and in the Mananara Valley, date to the eighth century. Bantu speaking farmers, moving from Central and East Africa, arrived in Madagascar in the ninth century. According to Gwyn Campbell, "the most accurate genetic data to date indicates that the founding settlement, on the northwest coast, comprised a maximum of 20 households, totalling [sic] around 500 people, either genetically mixed, or half Austronesian and half African." Later, Africans of the Swahili, Arab and Indian and Tamil traders came to the island's northern regions. Enslaved people from mainland Africa were brought to the island in increasing numbers between the 15th and the 18th centuries, particularly to the region where Sakalava people now live. This influx of diverse people led to various Malagasy sub ethnicities in the mid 2nd millennium. The Portuguese traders were the first Europeans to arrive in the 15th century, followed by other European powers. The founder of Sakalava legacy was Andriamisara. The Sakalava chiefdoms of the Menabe, centred in what was then known as Andakabe, now the town of Morondava, were principal among them. They may also be descended from the Zafiraminia (sons of Ramini) clans from the southwestern part of the island, possibly from Arab origin. The demand for slaves by first Omani Arabs who controlled the Zanzibar slave trade, and later European slave traders, led to slave raiding operations and exercise of control on the major ports on the north and northwest region of Madagascar. Initially the Arabs exclusively supplied weapons to the Sakalava in exchange for slaves. These slaves were obtained from slave raids to Comoros and other coastal settlements of Madagascar, as well as from merchant ships arriving from the Swahili coast of Africa. The largest and one of the most favored ports for slave trade on Madagascar was the Sakalava coastal town of Mahajanga. Though the Merina were never to annex the two last Sakalava strongholds of Menabe and Boina (Mahajanga), the Sakalava never again posed a threat to the central highlands, which remained under Merina control until the French colonization of the island, a century later, in 1896.
Демография
Сакалава патшалығының тарихи қалыптасу процесі оның құрамына кіретін адамдардың арасындағы үлкен әртүрлілікті түсіндіреді, олар мәдени және тілдік жағынан ерекше аймақтық әдет-ғұрыптарды жалғастыруда. Соңғысы туралы, Сакалава диалектілерінің жалғыз біріктіруші факторы - Мадагаскар тілдерінің батыс субтобының Африкадан күшті әсері бар жалпы мүшелігі, бұл оларды аралдың орталық және шығыс жағалауындағы тілдерден ерекшелейді, олар негізінен австронезиялық (малай полинезиялық) тілдер. Сакалава халқы кеңінен таралған, оңтүстік-батыстағы Онилахы өзенінен солтүстікке қарай Носи-Беге дейінгі жағалау бойындағы 128,000 шаршы шақырымнан астам жерде орналасқан. Бұл дәстүр патша ата-бабаларына табынуға негізделген, оған ардагер әулеттердің әулиелері көмектескен, олар өлген патшалардың сүйектерін сақтап қалды. Дэдди діни қызметкерлері "Тромба" деп аталатын рәсімді өткізетін, ол арқылы олар өлген ата-бабаларының рухтарын болжап, олардың сөздерін сакалава халқына жеткізетін. Сакалава халқына христиан діні (35%) еуропалық саудагерлермен бірге келген. XIX ғасырдың басында Сакалавалар Мерина патшалығының ықпалын шектеу үшін Еуропалық отаршылдық күштердің әскери қолдауына ие болды. Капитан Пассо бастаған француз әскери күші иезуит және католик христиан миссионерлерімен бірге Сакалава порттарына келді. Олардың миссиясы Носи-Бе арал қаласына айналды, ал 20 ғасырдың басында Сакалава аймағында көптеген католик шіркеулері салынды. Протестантизм Сакалаваға қол жеткізуге тырысты, бірақ мұсылман Сакалаваның мериналық дворяндарға деген жеккөрушілігі, сондай-ақ Сакалаваның корольдік рухтарға табыну сияқты дәстүрлі үрдістерінен бас тартуы, әсіресе олардың Тромба дәстүрі Сакалаваны ислам немесе католицизммен жалғастыруға мәжбүр етті.
The historical formation process of the Sakalava kingdom explains the great diversity among its constituents, who continue to perpetuate distinctive regional customs, both culturally and linguistically. About the latter, the only real unifying factor of the different Sakalava dialects is their common membership to the western subgroup of Madagascar languages with strong influence from Africa, which distinguishes them from central and east coast languages of the island, which are primarily Austronesian (Malayo Polynesian) languages. The Sakalava people are widely distributed, over about 128,000 square kilometers in a band along the coast from Onilahy River in the southwest to Nosy Be in the north. was centered around royal ancestor worship, aided by the noble dady lineage who preserved the remains of the deceased rulers. The dady priests would conduct a ceremony called Tromba, whereby they divined the spirits of the dead ancestors and communicated their words back to the Sakalava people. Christianity (35%) arrived among the Sakalava people with European traders. In early 19th century, the Sakalava sought military support of the European colonial powers in order to contain the reach of the Merina kingdom. The French military power led by Captain Passot arrived on Sakalava ports, accompanied with Jesuit and Catholic Christian missionaries. The island town of Nosy Be became their mission post, and by early 20th century, numerous Catholic churches had been built in the Sakalava region. Protestantism attempted to reach the Sakalava, but the animosity of Muslim Sakalava royalty for the Merina nobility who were already Protestants, as well as the refusal of Sakalava to abandon their traditional practices such as royalty spirit worship, particularly their Tromba tradition, has made Sakalava continue with either Islam or Catholicism.
Қоғам және мәдениет
Тромба сакалава халқының тарихи ерекшелігі болды және олардың қайтыс болған патшалық рухтарының рәсімдері мен шерулері болды. Бұл рәсім діни іс-шарадан да көп, ол тарихи тұрғыдан алғанда, қоғамдық мереке мен өзіндік ерекшелігін растайтын фестиваль болып табылады. Тромба Мадагаскардың басқа аймақтарындағы басқа этностар арасында да кездеседі, бірақ Сакалавамен ол ұзақ уақыт бойы патшалық әулеттердің қолдауымен байланысты, олар өзара тәжірибе мен байланысты маңыздылықты жалғастырды.
Tromba has been a historic feature of the Sakalava people, and has centered around ceremonies and processions for the spirits of their deceased royalty. The procession is more than a religious event, it has historically been a form of community celebration and identity affirming festival. Tromba is also found among other ethnic groups in other parts of Madagascar, but with Sakalava it has had a long association and support of the royal dynasties, which mutually perpetuated the practice and associated importance.
Тіршілік ету
Сакалавалар ірі зебу малы қораларын ұстап, олардың солтүстік-батыс аймағындағы жайылымдарда еркін жайылуға рұқсат етілген. Ішкі аймақтағы мерина және бецилео халықтарынан айырмашылығы, олар күріш өсірушілерге айналды, ал Сакалаваның жағалау және аңғар аймағында тарихи түрде ауыл шаруашылығы шектеулі болды. Алайда қазіргі Мадагаскарда көшіп келушілер фермаларды және ауыл шаруашылығын солтүстік-батыс провинцияларға кеңейтті.
The Sakalava have been pastoralists with large zebu cattle herds, traditionally allowed to graze freely over the grasslands in their northwest region. Unlike the Merina and Betsileo people of the interior who became highly productive rice farmers, the coastal and valley region Sakalava have historically had limited agriculture. However, in contemporary Madagascar, migrants have expanded farms and agriculture into the northwestern provinces.
Белгілі Сакалава
Салегияның патшасы деп аталатын әнші Жаожоби - сакалава этносынан шыққан малагасилік.
Jaojoby, singer known as the King of Salegy, is a Malagasy who came from Sakalava ethnicity.