Кіріспе

Аңшыл жазушы, зерттеуші және авантюрист, сэр Ричард Фрэнсис Бертонның әйелі және серіктесі. Изабель Бертон (негізде Арундэлл; 1831 жылы 20 наурыз - 1896 жылы 22 наурыз), кейін Леди Бертон ретінде белгілі, ағылшын жазушысы, зерттеуші және авантюрист. Ол зерттеуші, авантюрист және жазушы сэр Ричард Фрэнсис Бертонның (1821-1890) әйелі және серіктесі болды.

Ерте өмір

Изабель Арунделл 1831 жылы 20 наурызда Лондонда дүниеге келген. Ол Хонның қызы еді. Генри Раймонд Арунделл (1799-1886) Кенилворттан, Уорвикшир, Джеймс Эверард Арунделлдің немересі, Уордурдың 10-шы бароны Арунделл (1785-1834). Оның анасы, Элиза Джерард, Роберт Толвер Джерардтың (1808-1887) әпкесі, Ланкаширдің Бриннің 13-ші баронты және Бриннің 1-ші барон Джерард. Арунделл Англиядағы Рим католиктерінің қадірлі және жақсы отбасы Вардур отбасында дүниеге келген он бір баланың бірі болды. Ол Лондон қоғамында өсіп, Киелі қабірдің канонисттер монастырына оқуға түсті, онда ол жазушы ретінде және теологиялық зерттеулерде үздік болды. Қырым соғысы кезінде Арунделлге "Найтингейл мейірбикесі" болудан үш рет бас тартылды және оның орнына Стелла клубы деп аталатын католик отбасыларынан шыққан 150 әйелден тұратын топ құрды. Олар рұқсатсыз үйленген және армия жауапкершілігін қабылдамаған сарбаздардың әйелдері мен балаларына көмектеседі. Мұндай әйелдер мен балалар үйде жиі қиын жағдайға тап болды. Арундэлл мен оның тобы полиция кеңестеріне қарамай, көмек тарату үшін Лондонның ықжалды аудандарына барды.

Неке

Арундель отбасы 1850 жылы Каналдан Булоньге өтті, шығыстарын азайтып, доктор Николас Уайзманның Англияның Вестминстердің кардинал архиепискобы ретінде оралуынан кейін анти-католицизмнен аулақ болды. Қыздар күндіз Sacré Coeur монастырында француз тілін үйреніп жатты, бірақ Исабель мен Бланш Ричард Бертонмен кездескенде, оларға Haute Ville қамалдарымен серуендеуге рұқсат етілді. Кейінірек Исабел былай деп жазды: "Ол маған қарап, мені бірден жақсы көріп қалғандай болды". Исабел әпкесіне: "Ол кісі маған үйленбек", - деді. 1856 жылы Қырым соғысынан оралғаннан кейін Бертон оған ұсыныс жасады, католик шіркеуінде үйленуге және балаларын католик ретінде тәрбиелеуге келісті. Алайда оның анасы Бертонның мәсіхші емес екенін және ақшасы жоқ екенін айтып қарсылық білдірді. 1860 жылы Бертон АҚШ-қа сапарынан оралғаннан кейін, Бертон Изабельге ультиматум берді, оған Изабель: "Мен сені осы күні үш аптаға үйленемін" деп жауап берді. Осылайша, олар 1861 жылы 22 қаңтарда үйленді. Изабельдің анасы ақырында некеге татуласты, Изабельдің сөзімен айтқанда, "Ол оны өз ұлдарындай жақсы көреді". Изабель Бартон ақылды, тапқыр және дінге берілген әйел болды, бірақ әрқашан күйеуінің көлеңкесінде көрінеді, ол барлық Викториялықтардың ішіндегі ең танымал. Ол күйеуінің мықты қолдаушысы және қорғаушысы болды және оның көптеген маңызды жазбаларында оған көмектесті. Ол өзінің ең жалынды қолдаушысы екенін айтты. Ол оны жазуға шақырды және ол бірнеше кітап жазды, соның ішінде олардың Сирия мен Палестинадағы саяхаттарының тарихы, сондай-ақ өлімінен кейін жарық көрген автобиографиясы бар. Кейбір ғалымдар Ричард Фрэнсис Бертонның өзі оның атымен жазған деп санайды, бірақ бұл анық емес. Изабель Бартон, мүмкін, оның қайтыс болғаннан кейін оның қағаздары мен қолжазбаларын, оның ішінде "Иіссулы бақ" атты қайта қаралған аудармасын, оның ішінде "Иіссулы бақ" деп аталатын және оның ең үлкен бөлігі педерастиямен айналысатын әдетте жарияланбаған соңғы тараудан, сонымен қатар Бертонның бұл тақырыпқа қатысты кеңінен (және жан-жақты) жазбаларынан тұрады. Оның әйелі күйеуін зұлым деп ойламаудан қорқып, Викториялық Англияның арамдық деп атаған деректерін жинағандықтан, бірден ол түсіндіріп отырған "Иіссулы бақ" кітабының жаңа басылымын өртеп жіберді. Содан кейін ол Бертонның өмірбаянын жазды, онда ол осы Рабелязиялық ғалым-қазғышты жақсы католик, адал күйеу, таза және кішіпейіл адам етіп қалыптастыруға тырысты. Содан кейін ол оның 40 жыл бойы жинаған күнделіктері мен журналдарының бәрін жағып жіберді. Тарих пен антропологияға болған шығын монументалды болды; Бертонның өмірбаяндары үшін болған шығын өте ауыр болды. Оның аяқталмаған автобиографиясының қосымшасында Изабель Бертонның өлімнен кейінгі әріптесі Уильям Генри Уилкинс оның қолжазба үшін £ 6,000 алғашқы ұсынысы бар екенін және оның іс-әрекеттерін ешқашан жария етпеу керектігін немесе оларды күйеуіне кінәламау керектігін айтты. Ол одан әрі "жұмысты оқыған мың адамның 15-і оны жазылған ғылыми рухпен, ал қалған 985-і тек лас үшін оқиды" деген шынайы сеніммен әрекет еткенін және басылым күйеуінің дүниелік беделін емес, басқаларды күнәға азғырып, оның болашақтағы әлемдегі үмітін бұзады деп қорыққанын мәлімдеді.

Соңғы жылдар

Қатерлі ісік ауруына қарамастан, леди Бертон күйеуінің екі томдық өмірбаянын аяқтады, ол 1893 жылы 11 шілдеде жарық көрді. Өзінің өмірбаянын ол В. Х. Уилкинстің көмегімен аяқтады. "Изабел Бертонның романсы" 1897 жылы жарық көрді. Сэр Ричард пен Леди Бертонның сандықтары шатырдың артқы жағындағы терезеден көрінеді, оған қысқа тұрақты саты арқылы кіруге болады. Ғимараттағы әйелдер часовнясының жанында леди Бертон тұрғызған сэр Ричардқа арналған мемориалдық шыны терезе бар.