«Сол адам тағы да» радио бағдарламасы (1939–1949)

Кіріспе

BBC радио шоуы (1939–1949)

«It's That Man Again» (көбінесе ITMA деп қысқартылады) – 1939 жылдан 1949 жылға дейін он екі серияға созылған BBC радио комедиялық бағдарламасы. Бағдарламаларда Томми Хэндли басты рөлде ойнады, ол шапшаң сөйлейтін, өзге кейіпкерлер оның төңірегінде айналатын тұлға. Бағдарламалар Тед Кавана қаламынан туындап, Фрэнсис Ворсли продюсерлік етті. Хэндли он екінші серия кезінде қайтыс болды, оның қалған бағдарламалары дереу тоқтатылды: ITMA оныңсыз жұмыс істей алмайтын, жаңа серияларға тапсырыс берілмеді. ITMA – кейіпкерлерге негізделген комедия, оның сатиралық нысандары ресмилік пен соғыс кезеңіндегі ұсақ-түйек ережелердің көбеюі болды. Сценарийдің бір бөліктері эфирға бір сағат қалғанда қайта жазылып, өзектілігі сақталды. ITMA бұрынғы радио комедияларының қалыпты үлгілерінен және музыкалық залдардың әзіл-қалжыңдарынан өзгеше болды. Шоуда дыбыс эффектілері жаңаша қолданылды, олар дауыстар мен акценттердің алуан түрлілігімен бірге бағдарламаның атмосферасын құрады. Шоуда он екі маусым бойы жетпістен астам тұрақты кейіпкерлер болды, олардың көпшілігі өзіне тән ұранымен ерекшеленді. Олардың ішінде ішімдікке құмар полковник Чинстрап («Маған келеді»), үй шаруасымен айналысатын ханым Мопп («Сізге қазір көмектесе аламын ба, мырза?»), тиімсіз неміс тыңшысы Фанф («Бұл Фанф сөйлеп тұр»), әдепті жұмысшылар Сесил мен Клод («Алдымен сен, Клод, – жоқ, сен алдымен, Сесил»), Таяу Шығыс саудагері Али Ооп («Барамын – қайта ораламын»), және мұңды Мона Лотт («Менің көңілімді көтеріп жүретін нәрсе – қуаныш») бар. Шоуды жаңарту үшін ескі кейіпкерлер алынып, жылдар бойы жаңалары қосылды. ITMA екінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдықтардың рухын көтеруге маңызды үлес қосты, халықтың күнделікті алаңдауларына көңілді көзқарас ұсынды, бірақ оның егжей-тегжейлі өзектілігі – сол кездегі ең бағалы қасиеттерінің бірі – көп рет тыңдалғанда бұрынғыдай әсер етпейді. Шоудың ұзаққа созылған мұрасы – ол BBC комедиясына тигізген әсері. ITMA-ның инновациялық құрылымы – музыкалық үзілістер мен танымал ұрандары бар тұрақты кейіпкерлердің актерлік құрамымен бірге шапшаң дамитын жарты сағаттық шоу – 1950 және 1960 жылдардағы «Мұнда алып келіңіз», «Goon Show» және «Round the Horne» сияқты комедиялық бағдарламаларда сәтті жалғасты.

It's That Man Again (commonly contracted to ITMA) was a BBC radio comedy programme which ran for twelve series from 1939 to 1949. The shows featured Tommy Handley in the central role, a fast talking figure, around whom the other characters orbited. The programmes were written by Ted Kavanagh and produced by Francis Worsley. Handley died during the twelfth series, the remaining programmes of which were immediately cancelled: ITMA could not work without him, and no further series were commissioned. ITMA was a character driven comedy whose satirical targets included officialdom and the proliferation of minor wartime regulations. Parts of the scripts were rewritten in the hour before the broadcast, to ensure topicality. ITMA broke away from the conventions of previous radio comedies, and from the humour of the music halls. The shows used sound effects in a novel manner, which, alongside a wide range of voices and accents, created the programme's atmosphere. The show presented more than seventy regular characters during its twelve seasons, most of them with his or her own catchphrase. Among them were the bibulous Colonel Chinstrap ("I don't mind if I do"), the charlady Mrs Mopp ("Can I do you now, sir? "), the incompetent German agent Funf ("this is Funf speaking"), the courtly odd job men Cecil and Claude ("After you, Claude—no, after you, Cecil"), the Middle Eastern hawker Ali Oop ("I go—I come back"), and the lugubrious Mona Lott ("It's being so cheerful that keeps me going"). To keep the show fresh, old characters were dropped and new ones introduced over the years. ITMA was an important contributor to British morale during the Second World War, with its cheerful take on the day to day preoccupations of the public, but its detailed topicality—one of its greatest attractions at the time—has prevented it from wearing well on repeated hearing. The show's lasting legacy is its influence on subsequent BBC comedy. ITMAs innovative structure—a fast moving half hour show with musical interludes and a cast of regular characters with popular catchphrases—was successfully continued in comedy shows of the 1950s and 1960s, such as Take It from Here, The Goon Show and Round the Horne.

Өмірбаян

Комик Томми Хэндли музыкалық залдарда бастап, 1924 жылдан бастап BBC радиосында тұрақты түрде жұмыс істеді. 1920-ші жылдардың соңында, жазушылар Энди Фостер мен Стив Фурсттың айтуынша, ол Ұлыбританияда әр үйге таныс болды; оның танымалдылығы 1930-шы жылдарда да жалғасты. Сценарист Тед Кавана Хэндлидің жанкүйері болды және 1926 жылы оның үшін комедиялық этюдтің сценарийін жазды. Хэндли бұл жұмысты ұнатып, сатып алды; бұл Хэндлидің 1949 жылы қайтыс болғанға дейін жалғасқан кәсіби қарым-қатынастың бастамасы болды. BBC түрлі бағдарламаларында көптеген комедиялық актерлерді көрсеткенімен, 1938 жылдың басына дейін тұрақты комедиялық сериалдары болған жоқ, сол кезде "Band Waggon" және "Danger! Men at Work" басталды. 1938 және 1939 жылдары үш серияға созылған алғашқысы ерекше табысқа ие болды; BBC-нің түрлі бағдарламалар директоры Джон Уотт оның жалғасын табуды қалады және оны ұсынуға Хэндлидің лайықты екеніне шешім берді. 1939 жылдың маусым айында Хэндли, Кавана және продюсер Фрэнсис Ворсли Лондонның Лэнгем қонақ үйінде Уатттың талаптарына сай келетін этюдтер шоуының идеяларын талқылау үшін кездесті. Олар американдық радио бағдарламаларының, мысалы, Бернс пен Аллен шоуының жылдам темпті стилін үлгі етіп алуға шешім қабылдады, бірақ оны ағылшын тіліне бейімдеуді көздеді. Бастапқыда жаңа бағдарламаны MUG деп атау жоспарланған еді ("Universal Gratification министрлігі"), бірақ Ворсли ITMA-ны артық көрді. "ITMA", яки "It's That Man Again" ("Ол қайтадан келді"), Адольф Гитлерге сілтеме жасады, және Daily Express газетінің редакторы Берт Ганн оны сипаттау үшін мақала тақырыбы ретінде қолданды.

Формат

ITMA кейіпкерге негізделген комедия болды және бұрынғы британдық радио комедиясынан айырмашылығы, пародия мен сатираны қамтыды. Соғыс кезінде бағдарламаның сатирикалық нысаналары үкіметтік ведомстволар мен соғыс уақытындағы қарапайым ережелер болды, бірақ бағдарлама "әкімшілікке ешқашан қарсы келмеді, керісінше, халықтың бюрократияға, соғыс уақытындағы жетіспеушіліктерге, кезектерге және қара базарға деген ашуы үшін қауіпсіздік клапаны ретінде әрекет етті", - дейді мәдениет тарихшысы Мартин Диббс. Фостер мен Фурсттың айтуынша, ITMA "радио және музыкалық зал комедиясының конвенцияларынан бөлініп, мүлдем жаңа болды". Ол Хандлидің әзіл-сықақпен тез жеткізуіне арқа сүйеді, оның "бір құдайға жақын керемет техникасы" бар еді. Жазушы және продюсер Джон Фишер XX ғасырдағы комедианттар мен комедияны зерттегенде, ITMA-ның "жеткізу жылдамдығын, қысқа көріністердің тез өрлеуін және ауызша емес жалғауларын, барлығы дәстүрлі музыкалық зал скетч бағытынан ажырағанын" атап көрсетеді. Бағдарламалардағы диалогтың орташа ұзақтығы он сегіз жарым минутты құрады, онда Каванаг жүз күлкі жазуға тырысты – әр он бір секунд сайын бір күлкі. Комедиялық көріністер арасында әдетте әр шоуда екі музыкалық интерлюдия болды: біріншісі – таза оркестрлік, екіншісі – қазіргі әншінің әнін қамтыды. Әр аптаның сюжеттері жұқа болды, ал бағдарламаның ортасында Хандли қайталанатын кейіпкерлер қатарымен қарым-қатынас жасады, олардың әрқайсысының өзіне тән сөз тіркесі немесе фразасы болды. Бұл сөздерді тыңдаушыларға кейіпкерлердің қайсысы сөйлеп жатқанын анықтауға көмектесу үшін әдейі қолданылды. Бағдарлама әр аптада тікелей эфирде көрсетіліп, шоудың көптеген дыбыс эффектілері актерлермен бірге тікелей эфирде орындалды. ITMA үшін дыбыс эффектісі тыңдаушы үшін сахнаны орнатудың қысқаша тәсілі емес, "оқиғалардың жылдам өрлеуін белгілеудің құралы ретінде, сөздердің жұмысын атқарып, сөздерге және дыбыстарға сүйенетін орта үшін ерекше экономикалық драмаға мүмкіндік беру" болды, - дейді академик Питер Дэвисон. Каванаға кейіпкерлер мен дыбыстардың алуан түрлілігі маңызды болды, ол өзінің барлығын: "дыбысты әртүрлі дауыстар мен акценттердің дыбыстары, жарнамалық сөз тіркестерін қолдану, сөздердің күлкілі дыбыстарының әсері, атмосфераны беру үшін әзіл-сықақ әсерлері – әр құрылғысы шатасқан немесе кері шындықтың иллюзиясын жасау үшін" пайдалануды қалады. Сценарийлер эфир аптасында жазылды, соның салдарынан өзектілігін сақтады. ITMA аяқталғаннан кейін бір жыл өткенде Каванаг: "Мен өзім кейбір әзіл-сықақтарды түсінбеймін. Олар тоғыз күндік ғажайып оқиғаға арналған скетчтер еді – сол күнгі газеттің басты мақаласы, ал келесі аптада мәндісіз болып қалды. Әр бағдарлама сол кездегі соғыс жағдайын дәл көрсетеді", - деді. Сценарийдің кейбір бөліктері хабарлар өзгерген сайын хабарландыруға дейінгі бірнеше сағат ішінде қайта жазылды. Кавана армия лагерьлері мен фабрикаларына барып, патоисті және жаргонды, қазіргі әзіл-аңыздарды, сондай-ақ шағымдар мен ренжітулерді тыңдады және шоуда материалды қолданды. Осылайша, Уорсли ITMA "радионың қарапайым адамдардың күнделікті әзіл-сықақтарына ең жақын келгені" деп санайды. Бағдарлама жетіле келе, Кавана бағдарламаның ағынын сахналар немесе эскиздердің бірікпеген жинағынан ауыстырып, нақты сюжет желісіне қарай өзгертті.

ITMA was a character driven comedy and contained parody and satire, unlike previous British radio comedy. The programme's satirical targets during the war were government departments and the ostensibly petty wartime regulations, although the programme "never challenged authority but instead acted as a safety valve for the public's irritation with bureaucracy, wartime shortages, queues and the black market", according to the cultural historian Martin Dibbs. According to Foster and Furst ITMA was "entirely new, breaking away from the conventions of both radio and music hall comedy". It relied on Handley's quick fire delivery of the humour, with his "near miraculous technique". The writer and producer John Fisher, in his examination of 20th century comedians and comedy, highlights ITMAs "speed of delivery, its quick fire succession of short scenes and verbal non sequiturs, all breaking away from the traditional music hall sketch orientation of Band Waggon". The broadcasts had an average of eighteen and a half minutes of dialogue into which Kavanagh would attempt to write one hundred laughs—an average of a laugh every eleven seconds. Between the comic scenes there were usually two musical interludes in each show: the first purely orchestral and the second featuring a song from the current resident singer. The storylines for each week were thin, and the programme was written to have Handley at the centre interacting with a cast of recurring characters, all of whom had their own catchphrase or phrases. The catchphrases were used deliberately to help the listening public to identify which of the characters was speaking. The programme was broadcast live each week and many of the show's sound effects were done live alongside the actors. For ITMA a sound effect was not a shorthand way of setting a scene for a listener, but "as a means of punctuating the rapid progress of events doing the work of words, and permitting an extraordinarily economical drama for a medium that relies on words—and sounds", according to the academic Peter Davison. The variety of characters and sounds was key to Kavanagh, who wrote that he wanted:
to use sound for all it was worth, the sound of different voices and accents, the use of catchphrases, the impact of funny sounds in words, of grotesque effects to give atmosphere—every device to create the illusion of rather crazy or inverted reality. The scripts were written during the week of broadcast to ensure topicality. The year after ITMA ended, Kavanagh reflected "I myself cannot understand some of the jokes. They were skits on a nine days wonder—a headline of that day's paper, and dead the following week. Every programme is an accurate reflection of the war situation at the time." Some parts of a script were rewritten in the hours leading up to a broadcast as the news changed. Kavanagh visited army camps and factories to listen to the patois and slang, the current jokes doing the rounds, as well as complaints and frustration, and used the material in the show. In this manner, Worsley considers that ITMA was "the closest radio had come to the everyday jokes that ordinary people have always made". As the programme matured, Kavanagh changed the flow of the programme away from the disjointed collection of scenes or sketches and towards a more defined storyline.

1-серия: 1939 жылдың шілдесінен тамызына дейін

ITMA-ның алғашқы сериясы 45 минуттық алты бағдарламадан тұратын сынақ ретінде жоспарланды, олар екі апта сайын эфирге шығарылатын болды. Олар 1939 жылдың 12 шілдесінде BBC дыбыс жазу студиясында – Майда Вейл студиясында немесе Сент-Джордж залында басталды. Бағдарламалар кешкі сағат 20:15-те BBC Ұлттық бағдарламасы арқылы тікелей эфирде берілді. Бағдарлама радио хабарларын таратуға қабілетті кемеде өрілді, ал Хэндли станция бақылаушысы және жүргізушісі болды. Оған Сесилия Эдди, Эрик Иган және Сэм Хеппнер қосылды. Бағдарламада Лайонел Гэмлин жүргізген викторина болды. Radio Times журналындағы алғашқы бағдарламамен бірге жарияланған мақалада Уорсли бағдарламаның идеясын былай сипаттады: Хэндли "кемеге ие болып, оны хабар тарату құралдарымен және студиямен жабдықтап, жеті теңізді шарлап, хабар тарату мәдениетін (Хэндли бренді) және "жарнаманы" (кез келген бренд) таратуға кіріседі". Музыканы Джек Харрис тобы орындады, олар Лондонның танымал орындарында, соның ішінде Париждегі кафеде және Лондон казиносында өнер көрсеткен. 1939 жылдың ортасындағы шиеленіскен халықаралық жағдайға байланысты Кавана саяси әзілдерге немесе тым өзекті немесе сезімтал материалдарға жол бермеуге тырысты. Хэндли сценарийге қатаң орайтын, продюсерлерді алаңдатуға болмайтын импровизация жасамайтын. ITMA-ның төртінші эпизоды 30 тамызда эфирге шықты. 3 қыркүйекте Екінші дүниежүзілік соғыс басталған соң, серияның қалған бөлігі тоқтатылды. Бағдарламаның сәттілігі шектеулі болды, ал Ворсли оны "тағы бір эфирлік сәтсіздік" деп есептеді.

2-серия: 1939 жылдың қыркүйегінен 1940 жылдың ақпанына дейін

Би-Би-Си соғыс басталуын жоспарлаған болатын, және ол жарияланғаннан кейін, "Әртүрлілік" бөлімі Бристольге көшірілді. Көшіру салдарынан, бастапқы актерлердің кейбіреулері қолжетімді болмады; Бристольге көшіп келген және Ақпарат министрлігінен қажетті қауіпсіздік рұқсатын алған актерлерден жаңа құрам құрылды. Хэндлиге Вера Леннокс, Морис Денхам, Сэм Коста және Джек Трен сүйемелдеді, ал екінші серияның музыкасын Билли Тернент басқарған Джек Хилтон тобы орындады. Соғыс кезінде хабар тарату кемесі туралы идея енді мүмкін болмағандықтан, бағдарламаның мазмұны өзгеріп, Хэндлидің ойдан шығарылған Агрессия және құпиялар министрлігінің басшысы болуымен байланысты болды, ол Тверп кеңсесінде жұмыс істеді. Форматқа енгізілген басқа өзгерістердің бірі – Worsley шоудың ағынын бұзады деп ойлаған бағдарламаның викторина бөлімін алып тастау болды, оның орнына Люксембург радиосының пародиязы – "Radio Fakenburg" қосылды. Бағдарламаның ұзақтығы бірінші серияның 45 минутынан жарты сағатқа дейін қысқартылды және барлық келесі серияларда осылай қалды. Кешкі және түнгі уақытта қараңғылық орнатылды, барлық кинотеатрлар мен театрлар үкімет тарапынан жабылды; мұндай шаралар бағдарламаның тыңдау көрсеткіштерін арттырды. Жазушы және комедия актері Барри Тук бағдарламаның табысының себебі – «өзіне сенімділігі және көңілді оптимизмі [ол] қорқыныш пен белгісіздік кезінде құтқару болды» деп жазады. ITMA-ның екінші сериясы 1940 жылдың ақпан айында аяқталды, ал шоу 18 айға жуық эфирден шығарылды, 1940 жылдың мамыр айында бір арнайы басылымнан басқа. Тук шоудың радиодағыдай әсері болмағанын атап өтті, себебі Хэндлидің өнерлеуі микрофон арқылы театрдағыдан гөрі жақын болды.

3 және 4 сериялар: 1941 жылдың маусымынан 1942 жылдың мамырына дейін

ITMA эфирден жоқ болғанымен, неміс бомбалау науқанына Бристоль түсті, бұл 1941 жылдың сәуірінде Варитет бөлімін Уэльстің солтүстік-батысындағы Бангор қаласына көшіруге себеп болды. 1941 жылдың маусымында үшінші серия эфирге шығуын басталғанда Каванаг жаңа кейіпкерлерді енгізіп, шоуды «Аузынан көпіршік шығатын» атты ойдан шығарылған теңіз жағалау қаласында орналастырды, онда Хэндли қала әкімі болды. Бағдарламаға қысқа мерзімге «Тағы да сол құм» деген атау берілді, бірақ ол ITMA деген есімге қайта оралды. Актерлік құрамда да өзгерістер болды. Денхам мен Коста бұрынғы сериядан кейін қарулы күштерге қосылған еді; жаңа актерлер шақырылды, олардың ішінде Хорас Персивал, Дороти Саммерс, Кларенс Райт және Фред Юл болды. 3-ші серия алты аптаға созылып, 1941 жылдың 25 шілдесінде аяқталды. 4-ші серия екі айдан кейін, 26 қыркүйекте басталды. Осы кезде бағдарлама 16 миллион тыңдаушыны тартты және BBC Варитет бөлімі бұрынғыдан әлдеқайда танымал бағдарламасы болды. Бесінші бағдарлама кезінде тыңдаушылар Бангорға түсірілген екі теңіз минасының жарылысын естіді, олар Мерси өзеніне емес, студиядан жарты миль (0,8 км) қашықтықта жатқан жерге құлады. Актерлер қысқа үзілістен кейін ойнауын жалғастырды, бірақ бағдарлама эфирден алып тасталды және оның орнына музыка қойылды. 1942 жылдың сәуірінде ITMA принцесса Елизаветаның 16 жасқа толуына орай, Джордж VI және оның патшайымының қатысуымен Виндзор сарайында арнайы өнер көрсетті. Ворсли атап өткендей, бұл алғашқы Корольдік бұйрық радио шоуы болды. Патшалық отбасы бағдарламаның жанкүйерлері болды; Патшалық үйдің бір мүшесі егер соғыс бейсенбі күні кешкі сағат 8.30 мен 9.00 арасында аяқталса, үйдің ешкім де патшаға ITMA аяқталғанша хабарлауға батыл болмас еді деді.

5 және 6 сериялар: 1942 жылдың қыркүйегі мен 1943 жылдың шілдесі аралығында

5-ші серия 1942 жылдың қыркүйегінде басталып, жиырма аптаға созылды. Қараша айындағы бағдарламалардың бірі BBC Forces бағдарламасы арқылы Солтүстік Африкадағы әскерлерге жеткізілді, бұл шоудың әскерлерге алғаш рет трансляциясы болды. Бағдарламалар күннен-күнге өзекті болып, соңғы жаңалықтарды қамтыды. Уорсли аудиторияның көлемін анықтау үшін тәжірибелер жасады. Ол Бангор және Лланддуно қалаларындағы театрлар мен кинотеатрларда 2000 адамдық аудиторияны, ал Бангордағы студияда 200 адамдық аудиторияны сынап көрді; сондай-ақ, аудиториясыз да бағдарлама жасап, 200 адамның ең дұрыс саны екеніне келісті. Шоудың мазмұны тағы өзгерді: Хэндли ауыздағы көбік қаласының әкімінен оқ-дәрі зауытының директоры болып ауысты. Бірнеше жаңа кейіпкерлер енгізілді, олардың ішінде полковник Чинстрап – алкогольге тәуелді, отставкадағы армия офицері (Train дауысымен). Алтыншы серияның түсірілімі басталар алдында "Бұл адам қайтадан" атты фильм жарық көрді. Фильмде Хэндли және радио бағдарламасының көптеген тұрақты актерлері ойнады, сценарийін Каванаг пен Говард Ирвинг Янг жазды, ал режиссерлігін Уолтер Форд жүзеге асырды. The Times газеті радио шоу форматын киноэкранына көшірудің қиын екенін айтты, бірақ Форд "өте қиын міндетін тамаша орындады" деп санайды. Сондықтан, сыншы фильмнің "өзінің ерекше ақымақтығы арқасында кем дегенде жартылай сәттілікке жеткенін" атап өтті. Алтыншы серияда бағдарламаның сценарийі тағы өзгерді: оқ-дәрі зауытын жер астына көшіру туралы шешім қабылданғаннан кейін күкіртті көздер табылып, ауыздағы көбік қаласы емдеу курорты болып қайта құрылды.

7 және 8 сериялар: 1943 жылдың қазанынан 1945 жылдың маусымына дейін

1943 жылдың соңында "Варитет" бөлімі Лондонға көшуді аяқтады. Сол жылдың қазан айында басталган ITMA сериясының 7-ші маусымы Пикадилли циркіндегі Критерий театрында жазылды. Шоу Поезддің денсаулығы нашарлап, толығымен сырқатынан айнығандықтан қайта басталды; ол Солтүстік Уэльстегі санаторияда бір жыл бойы емделді. Уорсли Поезддің кейіпкерлерін демалысқа жіберуге шешім қабылдады, оның орнына басқа актерді тағайындамады; бұл шешіміне сын айтылғанымен, ол "кез келген еліктеу мен үшін нағыз алмазға жабыстырылған қағаз сияқты" деді. Серияға үш әскер түрі үшін хабарламалар кірді: 1944 жылдың қаңтарында ITMA Скапа-Флоудағы Корольдік теңіз күштерінің базасынан тікелей эфирде берілді, ақпан айында Критерий театрында Корольдік әуе күштері үшін шоу жазылды, ал Вулвичтегі Корольдік артиллерия казармасындағы Гаррисон театрынан әскерлік бағдарлама таратылды. 8-ші маусым 1944 жылдың қыркүйегінде Бирмингемдегі Вулсли Моторс зауытынан арнайы бағдарламамен басталды, бірақ бағдарлама жақсы қабылдамады және студиядан тыс жерде тағы хабар таратудан бас тартылды. Поезд актерлер құрамына оралды, бірақ 1944 жылдың соңында Уорсли жеті айға ауруханаға жатты. Өндіріс жұмыстарын Ронни Уолдман 1945 жылдың мамырында Уорсли қайтып келгенге дейін атқарды. Оның қайтып келгеннен кейінгі алғашқы бағдарламасы – V ITMA, 1945 жылдың 11 мамырындағы Еуропадағы соғыстың аяқталуын тойлаған арнайы бағдарлама болды. Серия 39 аптадан кейін, бір айдан соң аяқталды.

9-12 сериялар, соғыстан кейінгі кезең: 1945 жылдың қыркүйегі мен 1949 жылдың қаңтары аралығында

Соғыстан кейінгі ITMA бағдарламасының басталуымен Хэндли, Кавана және Ворсли шоуды жаңарту үшін актер құрамының көп бөлігін өзгертуге шешім қабылдады; Дороти Саммерс, Сидни Кит, Дино Гальвани және Хорас Персивал шоудан босатылып, олардың орнына Хью Мортон, Мэри О'Фаррелл, Карлтон Хоббс және Линд Джойс келді, ал Кларенс Райт бағдарламаға қайта оралды. Шоудың негізгі идеясы да өзгерді: Хэндли «Аузынан көбік шығып тұрған» (Foaming in the Mouth) қалдырып, Томтопия аралының ойдан шығарылған губернаторы болды. 9-серияның соңында Томтопиядағы әкімшіліктің үкіметтік тергеуі орталық орын алды; 1946 жылғы маусымда Хэндли Томтопиядан Британияға оралу үшін кетіп қалды. 10-серияға арналған «Томтопияның тағдыры?» (Whither Tomtopia?) атты алдын ала бағдарлама Хэндлидің «губернаторлық қызметіне қатысты тергеуге тап болуы» идеясына негізделген. Ол, басқалармен қатар, The Sunday Times газетінің киносыншысы Дилис Пауэлл, медициналық сарапшы доктор Чарльз Хилл және жазушы А.Г. Стриттен сұрақтар алды; бағдарламаны Сэр Уильям Дарлинг, парламент депутаты жүргізді. Серияның қалған бөлігінде Хэндли Шотландиядағы ойдан шығарылған Вихус қамалында (Castle WeeHoose) тұрып, Айға баратын зымыран жасады. Серияның шамамен алтыншы аптасында зымыран ұшырылды, бірақ Томтопияға құлап, онда Перси Палавер (Деррик Гайлер сомдаған) жаңа губернатор болып тағайындалды. 1947 жылдың қыркүйегінде басталған 11-серия ITMA актер құрамына соңғы қосылған актер – Элла Фант пен Софи Такшоп рөлін ойнаған Хэтти Жак болды. Ол кастинг кезінде қатты шаршап, Хэндли оның қолын ұстағанда оның шаршауы одан да артты. 38 апталық серияның соңында Хэндлидің денсаулығы нашарлай бастады, сондықтан 12-серияны кейінге жылдыру ұсынылды. Ол қарсылық білдірді, ал ITMA 1948 жылдың қыркүйегінде қайта басталды. 1949 жылдың 9 қаңтарында, серияның он алтыншы тарауынан үш күн өткен соң, Хэндли миға қан құйылудан кенеттен қайтыс болды. Бұл қайғылы жаңалық сол күні радиода, жексенбілік қайталаманың соңында Би-Би-Си бас директоры Сэр Уильям Хейли тарапынан жарияланды, ол өзі бұл хабарды жеткізуге талап етті. Басты жұлдызынсыз ITMA тоқтатылды; Тюк Хэндлидің «нақты өнер көрсетілімінің кілті және бейнесі болғандықтан, ITMA онымен бірге өтті» деп атап көрсетті.

For the start of the post war ITMAs, Handley, Kavanagh and Worsley decided to change many of the cast to keep the show fresh; Dorothy Summers, Sydney Keith, Dino Galvani and Horace Percival were all released from the show and replaced by Hugh Morton, Mary O'Farrell, Carleton Hobbs and Lind Joyce; Clarence Wright returned to the programme. The premise of the show changed too: Handley left Foaming in the Mouth and became the governor of the fictional island of Tomtopia. The storyline towards the end of series 9 centred on a government investigation of the administration on Tomtopia; the series ended in June 1946 with Handley leaving Tomtopia to return to Britain. A prequel programme to series 10, "Whither Tomtopia? ", was based in the idea that Handley had "to face an enquiry into his governorship" of the island. He faced questions from, among others, Dilys Powell—the film critic from The Sunday Times—the medical spokesman Dr Charles Hill and the author A. G. Street; the programme was chaired by Sir William Darling, MP. The remainder of the series dealt with Handley living in the fictional Castle WeeHoose in Scotland, where he was building a rocket to take him to the Moon. In about week six of the series, the rocket was launched, but crash landed on Tomtopia, where a new governor—Percy Palaver, played by Deryck Guyler—was in charge. Series 11, which began in September 1947, had the final recruit to the ITMA cast: Hattie Jacques, who played Ella Phant and Sophie Tuckshop. She became so nervous during the audition that Handley held her hand, which she found made her more nervous. Handley's health was beginning to decline by the end of the 38 week series, and it was suggested that series 12 should be delayed. He said no, and ITMA began again in September 1948. On 9 January 1949, three days after the sixteenth episode of the series—the 310th episode of ITMA—Handley died suddenly of a cerebral haemorrhage. The news was announced on that evening's radio, at the close of the Sunday evening repeat of the show, by the Director General of the BBC, Sir William Haley, who insisted on making the announcement himself. Without its star, ITMA was cancelled; Took observes that Handley "was so much the keystone and embodiment of the actual performance that ITMA died with him".

Басты кейіпкерлер

Негізгі кейіпкер әрқашан Хендли болды, ол пираттық радиостанцияның менеджері, «Тверп» кеңсесінің басшысы, «Аузынан көбік шығатын» қаласының мэрі, фабрика директоры, Томтопияның губернаторы немесе қаңғыбас болған кезде де. Ол әрқашан шапшаң сөйлейтін, орталық тұлға болып қалып, барлық басқа кейіпкерлер оның айналасында жиналды. Тоу оларды танымалдылығы бойынша реттеу мүмкін емес екенін айтты: «Олардың бәрі сәтті болды. Әркімнің өзіне сүйікті кейіпкері болды». Ең танымал кейіпкерлердің кейбіреулері төменде, шоуда алғашқы рет пайда болған тәртіп бойынша сипатталған.