Кіріспе

Шығыс Руапеху лахардың ескерту және ескерту жүйесі (ERLAWS) - 1995-1996 жылдары вулканның атылуынан кейін Жаңа Зеландияның Руапеху тауында орнатылған лахарды ескерту жүйесі. Жүйе 2007 жылдың наурыз айында лахарды байқап, алдын ала ескертті. Жүйені кеңейтіп, қазір Руапехуде күтілетін лахар қауіп-қатерлерінің кең ауқымын анықтау үшін кеңейту жұмыстары жүргізілуде.

Кіріспе

1995-1996 жылдары Жаңа Зеландияның Солтүстік аралында Руапеху вулканы атылып, ондағы кратер көлінің айналасында 7 метрлік тефра бөгеті пайда болды. Көлдің суға толысып, оның қалыпты деңгейінен жоғары көтерілгенде, тефра бөгеті құлап, үлкен лахар пайда болатынын түсінген. Мұндай лахар 1953 жылы Тангивай апатына әкелді, онда лахар теміржол көпірін алып кетіп, жолаушылар пойызын Ухангаэху өзеніне құлатты, ал 151 адам қаза тапты. 2000 жылы үкімет лахардың жақындап қалғанын ескерту үшін сенсорлар мен алдын алу механизмдерінің күрделі жүйесін ERLAWS жоспарлауға, жобалауға және іске асыруға шешім қабылдады.

Бақылау

Бұл сайттардағы сигналдар Токаанудағы Genesis Energy электр стансасына жіберіледі, онда алынған деректерді компьютерлер бақылайды және оларды сыртқы серверге және ERLAWS веб-сайтына жүктейді. Кіріс өлшемдер алдын ала белгіленген шектерден асып кетсе, полицияға, аудандық кеңес қызметкерлеріне, Жаңа Зеландия транзиті, KiwiRail желісі қызметкерлеріне және алдын ала белгіленген жоспарлар бойынша жауап беретін кезекші ғалымдарға дабылдар жіберіледі. Бұл ескерту лахар Тангивайға жетуден екі сағат бұрын болуы мүмкін.

Транзит жүйелері

Транзит Жаңа Зеландияда аймақты қоршап тұрған мемлекеттік автомобиль жолдарында жүйелер орнатылған, олар жүргізушілерді ескертеді және кейбір жағдайларда қауіпті аймақтарға кіруді болдырмайды. Бұл жүйелерге автоматты кедергілер қақпалары, жарқыраған жарықтар және кенеттен су басу туралы ескерту электронды белгілері кіреді.

Оқиғалар

2007 жылдың 18 наурызында Тефра бөгетінің құлауы таудан төмен қарай Ухангеху өзеніне ағып түскен лахарды тудырады. ERLAWS жүйесі сағат 10:47-де іске қосылып, жоспар бойынша жұмыс істеді. Ғалымдардың бағалауы бойынша, 1.29 миллион текше метр (1,29 миллиард литр) күкірт пен су Ухангеху аңғарына түсіп, кратерлік көлде 8,9 миллион текше метр қалды. Бұл лахар 1953 жылы Тангивай апатына себеп болған лахардан кем дегенде 50% үлкен болды.

Кеңейту

2007 жылғы лахардан кейін болашақта лахарлар пайда болу қаупі қайта бағаланып, бұрынғыдан гөрі көбірек аңғарларға әсер ететіндігі анықталды. ERLAWS жүйесі кең тараған қауіпке жауап ретінде кеңейтіледі.