Кіріспе

Йоркшир мен Линкольнширдегі канал, Англия Стейнфорт және Кидби каналы - Оңтүстік Йоркшир мен Линкольнширдегі кеме жүретін канал. Ол Брамвиттегі Дон өзенінің кеме қатынасын Кедбидегі Трент өзеніне, Кроулдың маңында Стенфорт, Торн және Иланд арқылы жалғастырады. Ол 1802 жылы ашылды, 1849 жылы Дон өзенінің навигациясына өтті және бір жыл ішінде бірнеше теміржол компанияларының біріншісі оны басқарады. Ол 1895 жылы бірнеше каналдарды темір жол бақылауынан алып тастау үшін Шеффилд және Оңтүстік Йоркшир Навигациясының бөлігі болды. Ол үлкен баржаларды қабылдау және Кедбидегі портты жақсарту үшін жаңарту жоспарлары болды, бірақ 1905 жылы Жаңа түйісу каналы аяқталғаннан кейін бұл қажетсіз болды, өйткені Гульге оңай жетуге болады және ол қазірдің өзінде гүлденген порт болды. Канал 1858 жылы Ричард Данстон өзінің кемежайы Торнға Торксейден көшіп келгеннен кейін және 1984 жылы кемежайы жабылғаннан кейін кеме жасау орталығы болды. Данстонның компаниясы дәнекерленген конструкцияларды және инновациялық сүйрегіш қозғалтқыш жүйелерін қолдануда ізашар болды. Операция әрқашан Кедби шлюзының көлемімен шектелген, бірақ шлюзден ұзын кемелер өзен каналмен деңгейлі болған кезде және екі қақпа да ашылуы мүмкін болған кезде өте алатын. Құрылатын ең үлкен кеме Дунстонның каналға бөгет салуын талап етті, өйткені канал компаниясы ол шлюзге жабылып, су басуы және каналдың сарқылуы мүмкін деп қорықты. Канал негізінен ауылды аймақ арқылы өтеді, оның көп бөлігі жасанды түрде сумен суға толы. Ұзындығының көп бөлігінде Солтүстік Суақ дренажы мен Оңтүстік Суақ дренажымен қоршалған, өйткені ол қалыптасқан дренаждық схеманы бұзды. Солтүстікте Торн-Мурс, оңтүстікте Хэтфилд-Чейз орналасқан. 1966 жылы жойылғанға дейін канал арқылы Эландтағы Axholme Joint Railway арқылы өтетін. Жылжымалы көпір жабылыстан кейін бірнеше жыл бойы сақталды, сондықтан жақын маңдағы Кедби электр станциясының статорларын жөндеуге алып кету мүмкін болды, өйткені салмақты көтеріп тұратын көпірлер жоқ еді.

Тарих

Шеффилд пен Донкастер арқылы ағатын Дон өзені бастапқыда Стенфорттан төмен екі арнаға бөлінді, олардың бірі Оуз өзенімен тоғысқан жеріне жақын Адлингфлитке жақын Трент өзеніне құйылды, ал екіншісі солтүстікке қарай Аир өзеніне қосылды. Голландиялық дренаж инженері Корнелиус Вермуйденнің Хатфилд Чейсті сумен тазарту жұмыстарының нәтижесінде Адлингфлиттің тұғыры жабылды, ал Ньюбридж арқылы өтетін Эйр өзеніне арна барлық ағынды алу үшін жақсартылды. Бұл жоба толықтай сәтті болған жоқ, ал Сикхаус, Фишлейк және Снайт маңындағы қатты су тасқынынан кейін, көтерілістермен бірге, Ньюбридж пен Оуз өзені арасында Гулге жақын жерде жаңа арна кесілді. Дондағы бұрынғы су ағысы біртіндеп құлдырап кетті. Дондағы кеме қатынасы кесулер мен шлюздер құрылысымен жақсартылды, ең төменгі шлюз Стенфортта орналасқан. Одан Озге дейін қайықтар Голландия өзенін, Вермуйденнің жасанды суағарларын пайдаланды, бұл оның жылдам ағыны, оның тасқыны және кейде оның тереңдігіне байланысты қауіпті болды. Донды Трентке қайта қосу идеясы алғаш рет 1763 жылы айтылды, Жеймс Бриндли Дон өзенінің басқарушысына осы мақсатта арнаның жолын зерттеуге көмектесті. 1772 жылы екінші зерттеу жүргізілді, бұл жолы Джон Томпсон, Дон Навигациясының инженері, Стейнфорттан Алторпқа дейінгі канал үшін, Трент өзеніндегі Кидбиден 2 км жоғары. Үш шлюзге ие болатын және 14 614 фунт болатын канал салу туралы келісімге қол жеткізілді, бірақ одан әрі іс-қимыл жасалмады. 1792 жылы жоспар қайта жаңғыртылды, ол кезде шығындар 24 200 фунтқа дейін көтерілді, ал 1793 жылы жұмысты рұқсат ету үшін Парламент актісі алынды. Бұл Stainforth and Keadby Canal Navigation Company компаниясына акциялар шығару арқылы 24 200 фунт жинауға және қажет болған жағдайда 12 000 фунт жинауға мүмкіндік берді. Кедбидің соңындағы жұмыс 1793 жылдың соңында басталды. 1798 жылы қабылданған екінші акт компанияға бастапқы 12 000 фунт стерлингтің орнына акционерлерден қосымша 20 000 фунт стерлинг жинауға және ипотека арқылы 10 000 фунт стерлинг жинауға мүмкіндік берді. Канал 1802 жылдың басында салтанатты түрде ашылды. Каналдың Торн қаласында және Кедбиде Трент өзеніне қосылған жерде тағы бір шлюзы болды. Бұл құлыптың төрт қақпасы бар еді, сондықтан өзен деңгейі канал деңгейінен жоғары немесе төмен болса да, оны пайдалануға болады. Ол 200 тоннаға дейін жүк таситын кельдерді алады.

Даму

1828 жылы Трент өзеніндегі Батыс Стоквиттен Дон өзеніне дейін Донкастерде канал салу туралы ұсыныс болды, ол Стенфорт пен Кидбиді айналып өтпек. Сонымен қатар, төменгі Дон айналма жолының жоспары болды, ол қиын Голланд өзенін болдырмай, тікелей Гуль каналына қосылады. Екі жобаның да одан әрі жетіспеуі мүмкін болды, бірақ каналдың Кедби аяғы жақсартылды және 1833 жылы Трентте жаңа терең су жағажайсы салынды. Жол қозғалысы жақсарды, қайықтар голланд өзенінен гөрі Донға жетудің оңай жолы ретінде каналдан пайдаланды. Дон Навигациялық Компаниясы 1836 жылы Стайнфорттан Оуз өзеніне дейін Свинфлитте жаңа канал ұсынды. Олар Стенфорт пен Кедбиден Доннан Стенфортқа қарай 2 миль (3 км) жерді сатып алуды қажет етті және Парламент актісін қолдана отырып, келіссөздер бастады. Стэйнфорттар мен Кидбилер заң жобасына қарсы болды, ал 1836 жылы мамыр айында Донның бүкіл каналды 48 000 фунтқа сатып алу туралы келісімге қол жеткізілді. Сатуға рұқсат беру туралы заң жобасына Стенфорт пен Кидби акционерлерінің кейбірі қарсылық білдірді және Лордтар палатасы оны қабылдамады. Бірнеше сәтсіз жоспарлардан кейін, Stainforth және Keadby соңғы сәтте кері қайтты, ақыр соңында келісімге қол жеткізілді және Дон Навигация 1849 жылдың 1 қаңтарында каналдың бақылауын алды. Бір жылдан кейін ол Оңтүстік Йоркшир темір жолы мен Дун өзені компаниясының бөлігіне айналды, Дон Навигация және Донкастер және Гуль теміржол компаниялары бірікті. 1874 жылғы Парламент актісі бойынша Оңтүстік Йоркшир компаниясы Манчестер, Шеффилд және Линкольншир темір жолымен біріктірілді. Темір жол бәсекелестікке қарамастан, көлік қозғалысы деңгейі салауатты болып қалды, су жолдары 1878 жылы жалпы 982 000 тонна тасымалданды, бірақ жағдайға наразылық артып кетті, әсіресе темір жолға қарағанда жоғары жол ақысы және 50 жылдан астам уақыт бойы көршілес Аир және Кальдер Навигациясында қолданылатын бу тасымалына рұқсат беруден бас тарту. Жағдайды жақсарту үшін 1888 жылы Шеффилд және Оңтүстік Йоркшир канал компаниясы (ШШК) құрылды, бұл компания теміржол компаниясынан каналдарды сатып алып, оларды теміржолға тиімді бәсекелестік жасау үшін жаңартуды көздеді. Олардың күш-жігерінің нәтижесінде Шеффилд және Оңтүстік Йоркшир Навигациялық Компаниясы 1889 жылы 26 тамыздағы Парламент актісімен құрылды, ол төрт канал сатып алу және жақсарту үшін 1,5 миллион фунт жинауға құқылы болды. Бұл Шеффилд каналы, Дон өзенінің кеме қатынасы, Дирн және Доув каналы және Стенфорт және Кидби каналы болды. Бұл жобаның мақсаты - Дон, Стенфорт және Кидби кемелерін 300 немесе 400 тонналық баржалар үшін жаңарту, бөлмелік қайықтарды пайдалануды зерттеу және Кидбиде жаңа порт құрылысын салу, онда көмірді теңіз кемелеріне тасымалдау мүмкін болады. Темір жол компаниясымен келіссөздер ұзақ және қатал болды, ал Навигациялық компания 1,14 миллион фунт стерлингтің 625 000 фунт стерлингін ғана сатып алу бағасынан жинап алды, нәтижесінде су жолдарының меншік құқығы оларға берілсе де, темір жол компаниясы он директордың бесеуін тағайындады, сондықтан елеулі бақылау сақталды. Ұзаққа созылған келіссөздер барысында компания Aire және Calder компанияларымен де бөлмелі қайықтар туралы сөйлесіп келді, нәтижесінде Брамвиттен Aire және Calder-ге дейінгі каналды бірлесіп қаржыландыру және салу туралы ұсыныс жасалды. 9 км-лік Жаңа түйісу каналы 1891 жылы рұқсат етілді және ақыры 1905 жылы ашылды. Бұл Keadby-де жаңа порт салу қажеттілігін жойды, ал компания едәуір айналым капиталын жинап ала алмағандықтан, үлкен кемелерді қабылдау үшін жоспарланған жаңарту да тоқтатылды. Инвестициялардың жетіспеушілігіне және Бірінші дүниежүзілік соғыстың қиындықтарына қарамастан, су жолдары әлі де өте тығыз жұмыс істеді, 1926 жылы жалпы ереуілдің жылы 381 727 тоннадан 1937 жылы 800 000 тоннадан астамға дейін көтерілді. Брамвиттің шлюзы, Стенфорт пен Кидбидегі бірінші шлюз, 1932 жылы ұзартылды, ал жаңа кен орындары бойлай салынған, бұл бөлмелік қайықтар Хатфилд негізгі кен орнына жетуіне мүмкіндік берді. Каналды Дон өзеніне жалғастыратын Стайнфорт шлюзы 1939 жылы жабылды. 1947 жылдың қысы өте қатал болды, Стейнфорт пен Кидби мұздың салдарынан біраз уақыт жабылып қалды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін 1948 жылы 1 қаңтарда Шеффилд және Оңтүстік Йоркшир кеме қатынасы арналары Ұлыбританиядағы басқа да операциялық арналармен бірге мемлекет меншігіне берілді. Бастапқыда оларды Британдық көлік комиссиясы басқаратын, бірақ бақылау 1962 жылғы көлік туралы заңның қабылдануымен Британды�...

Кеме жасау

Стенфорт және Кидби каналы маңында көптеген қайықтар салынған. Ричард Данстон 1858 жылы Торн қаласында, солтүстік жағалауда, құлыптан төмен орналасқан, Торксейдегі бұрынғы кеме жасау орнын салғаннан кейін, кеме жасау орнын құрды. Ол бастапқыда клинкерден жасалған 80 тоннаға дейін жүк тасымалдайтын желкенді баржалар жасады. Кеме жасау зауыты жергілікті өсірілген және қолмен араланған ағаштарды пайдалана отырып, өзін-өзі қамтамасыз ететін болды. Ол жергiлiктi аймақтағы көптеген өндiрiстерге арқандарды, сондай-ақ қайықтарды жөндеуге арналған арқандарды жасайтын және Хамбер аймағының көп бөлігін желкендермен, мачталармен және шамдармен қамтамасыз еткен арқан жүргіншісін қамтиды. Бірте-бірте клинкерден жасалған кемелердің орнына тегіс корпусты карвелден жасалған баржалар пайда болды, ал кеменің өлшемдері Шеффилд өлшеміне тең кемелер мен үлкен шлоптармен стандартталды. 1910 жылы Ричардтың немересі кемежайды өз қолына алғаннан кейін, ол темір және болат кемелер салу үшін қайта жаңартылды, ал кейіннен тек бір ағаш қайық салынды. Жабдықтау орындарындағы проблемалардың бірі - кемелердің көлемі екі жақтағы құлыптармен шектелген. Шеффилд көлеміндегі қайықтар шамамен 15 км қашықтықта болды және сонда олар сорттан Торн шлюзі арқылы өтіп, Донға жетіп, немесе Кидбиге барып, Трентке кіре алады. Кемелердің көлемі үлкен болғандықтан, олар Кидби бағытымен шектелген, ал 1940-жылдарға дейін Торнда салынған ең үлкен қайықтар буксирлер, 300 тонналық пойыздар және 300 тонналық от жағушылар болды. 1933 жылдан бастап кемежайда қаптамалы емес, дәнекерленген конструкциямен тәжірибе жүргізіле бастады, ал олардың алғашқы дәнекерленген бу бурандары 1942 жылы Адмиралтейство үшін жасалды. Олар 1960 жылдары сүйрегіш қозғалтқыштағы жетістіктермен осы салада көш бастап, 1970 жылдардың аяғында 17 сүйрегіш Kort соқпағы немесе Kort рульді басқаруымен және 20 сүйрегіш Voith Schneider қозғалтқышымен Торнда салынған. 1932 жылы Генри Скаррдан сатып алынған Хембердегі Хессле кемежайымен олар Ұлыбританиядағы ұлтқа жатқызылмаған ең ірі кеме жасаушы компаниялардың бірі болды. "Empire Laird" кемесі - 3 метрлік су астында жүретін, өзімен өзі жұмыс істейтін дизельді көмір өндіруші кеме. Ол 1943 жылы Бристоль аймағында электр станцияларына көмір жеткізу үшін Әдмиралтейство үшін салынған. Ол Кроссли қозғалтқышымен және бір винтпен жабдықталған. Кейдби шлюзі кемеден әлдеқайда қысқа, сондықтан өзен каналмен деңгейге жеткенде, ол арқылы жүзу керек болды, ал екі қақпа бір уақытта ашылуы мүмкін. Алайда, канал компаниясы оның ені салдарынан шлюзге тығылып, су тасқыны кезінде ішкі аймақты су басуына және су басу кезінде каналдың сарқылуына әкелуі мүмкін деп уайымдады. Дунстон екі салдарын да болдырмау үшін каналға бөгет салып, құлыпты бұзып тастады. Құрылғыны салып болған соң кеме құлыптан өтіп, бөгет алынып тасталды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Дунстон TID (Tugs in Dock) буксирлерін жобалап, жасады. Олар сегіз дайын бөлшектен құралған, оларды әдетте кеме жасаумен айналыспайтын компаниялар өндірген. Бұлардың салмағы 6 тоннадан кем, ең үлкені 3 метрден 5 метрге дейін, ал ең үлкені 4 метрден 13 метрге дейін, ал жүк көлігімен сарайға жеткізілді. Мұнда оларды көбіне әйелдер болатын дәнекерлеушілер біріктірді және бу қозғалтқыштарымен жабдықталды. Алғашқы TID буксирі 1943 жылдың ақпан айында жасалып бітті. 1980 жылдардың басында Торн қаласында құрылыс жұмыстарына 80 жұмысшы және тағы 15 қызметкер қатысты. 1932 жылдан бастап 1984 жылы кеме жасауды тоқтату аралығында барлығы 1358 кеме салынған. Әуежай 1987 жылы толықтай жабылып, 1993 жылы тазартылды. Кейіннен ол тұрғын үй кешеніне айналды, онда бірқатар жолдар сайттың бұрынғы қолданылуын көрсетеді, соның ішінде Капстан Роп Вэй және Данстан Драйв, "Данстон" орфографиясы мүлдем бірдей болмаса да.

Бағыт

Stainforth and Keadby батыстан шығысқа қарай өте тікелей бағыт бойынша жүреді, ол Брамвитт бұрылысынан 24,9 миль бойына, онда ол Жаңа бұрылыс каналы мен Дон өзенінің навигациясына, Трент өзеніне қосылатын Кедби шлюзына дейін кездеседі. Екі шетінде де құлып бар, ал Торн қаласында бір бөлігі басқа екеуінен кішірек. Қайықтардың ең үлкен көлемі - ұзындығы 19 метр, ені 5 метр. Қайықтардың суға түсу қашықтығы 2 метрге дейін жетеді, ал борттың ұзындығы 3 метрге дейін шектеледі. Жаңа түйіспе арнасы мен Стейнфорт және Кидби каналы Дон өзенінің соңында орналасқан және екеуі де солтүстік-шығысқа қарай бағытталады, бірақ Жаңа түйіспе арнасы өзінің бүкіл ұзындығында түзу сызықта жалғаса отырып, Стейнфорт және Кидби біртіндеп шығысқа қарай бұрылады. Брамвиф шлюзі түйіскеннен кейін көп ұзамай каналдың деңгейін төмендетеді. Дон өзені Жаңа Жоғарғы каналдың астынан ағып өткеннен кейін, каналға қосылады және солтүстік жағалауға жақын бірнеше шақырым бойы жалғасады. Брамвиттің айналмалы көпірі - бірнеше айналмалы көпірлердің біріншісі, олардың көпшілігі қайықшылармен жұмыс істейді. Кішкентай Кёрк Брамвиф ауылы өзен мен каналдың солтүстігінде орналасқан. Оның көрнекті ғимараттарына он төртінші және он бесінші ғасырларға жататын, он екінші ғасырдағы оңтүстік есігі бар Сент-Мария шіркеуі кіреді. Ғимарат ІІ* санаттағы ғимарат. Оңтүстік Брамвиттің ауылы оңтүстікке қарай орналасқан, Брамвиттің залы, ХІІІ дәрежелі санатталған 3 қабатты, 5 қабатты XVIII ғасырдағы ауыл үйі, ол XIX ғасырдың басында қайта салынған, каналға жақын орналасқан. Канал Стенфорттан солтүстікке өтеді, онда тұрақты көпір бар. Бұрын Донға қосылған бассейн қазір Торн Круиздер Клубының кеме жағалайтын жері ретінде пайдаланылады. Бұл бірінші бөлім қазір жалпы алғанда Stainforth және Keadby каналының бөлігі болып саналады, бірақ ол бастапқыда Stainforth Lock-ке дейін Дон навигациясының бөлігі болды. Үлкен құбыр көпірінен кейін канал кеңісіп, Хэтфилдтегі негізгі кен орындарынан көмір баржаларға ауыстырылатын жүк тиеу шығанағын құрады. Қазір бұзылған темір жол кен орнын кен орнына жалғастырды. Стенфорттан шамамен 1 миль (2 км) жерде Дон солтүстікке қарай бұрылады, ал канал шығысқа қарай жалғасады, M18 автожолынан өтеді. Торнға жақындаған кезде ол Шейффилд-Халл темір жолының астынан Торн Солтүстік темір жол станциясына жақын өтеді. Көпірден кейін бірден Станлиндс Марина, содан кейін Торн Лак, оның басында айналмалы көпір бар. Канал қысқа уақытқа оңтүстікке бұрылады, A614 жолының астынан өтеді және Торн Оңтүстік темір жол станциясына жақын темір жолға өтеді. Темір жол Кедбиге дейінгі жолдың көп бөлігінде солтүстік жағалауға жақын қалады. Уайквелл көпірінің жанында тағы бір балық айлағы бар, ал Моордың айналмалы көпірінен кейін канал ашық ауылды аралайды. Құдықтың жанындағы жер төмен орналасқан, ал артында ұзын жіңішке жер белдеуі бар бірнеше фермалар бар. Бұл жағдайда жолақтар шамамен өлшемді жолақтар болды. Жерді су бұрғылары кесіп өтеді. Солтүстікте Торн Моорс, ал оңтүстікте Боутинг Дайк бар, ол XVII және XVIII ғасырларда торфты экспорттау үшін пайдаланылған. Торф арналарының желісі 1802 жылы каналдың кесілуімен едәуір жойылған, ал қайық кемелері қазір Солтүстік қозғалтқыш дренажына тамақтанады, ол Хэтфилд Чейсті кесіп өтіп, Кедбиде Трент өзеніне құйылады. Модтың айналмалы көпірінен кейін солтүстік жағалаудағы темір жолмен ұзақ, тура жол. Солтүстік Соак дренажы мен Оңтүстік Соак дренажы екі жағынан да каналдың қапталынан өтеді және каналдың табиғи дренажы бұзылғандықтан салынған. Крук-о-Мур айналмалы көпірінің жанында Медж-Холл торф фабрикасы болды, ол 1966 жылы жабылғанға дейін темір жол арқылы торфты экспорттады. Годноу айналмалы көпірінен бұрын солтүстік су ағызу жолы темір жолдың солтүстік жағына өтеді. Канал Иландқа жақындаған сайын солтүстікте үлкен көлдер пайда болады, олар қазір желкендеу үшін қолданылады. Краул көпірі A161 жолын темір жол мен каналдан алып өтеді, ал Краул темір жол станциясы канал мен Солтүстік Сок дренажының арасында орналасқан. Шығысқа қарай біршама әрі қарай Краул теміржол көпірінің қалдықтары орналасқан. Ол Axholme Joint Railway-ді канал үстінен алып өтті және төрт аркадан тұратын, кірпіштен салынған, орталық айналмалы бөлімнен тұратын, бұл кемелер канал бойымен жүзуге мүмкіндік береді. Көпір 1966 жылы темір жол жабылғаннан кейін сақталды, өйткені Кейдби электр станциясының статорлары A161 көпірінен тасымалдауға тым ауыр болды. Статорлар жолмен Иландқа жеткі...