Кіріспе

Жапондық ыстық қазан тағамдарының әртүрлілігі

Набемоно (鍋物, なべ物, nabe "қазан" + mono "зат"), немесе жай ғана набе, – жапондық ыстық қазан тағамдарының әртүрлілігі, сондай-ақ бір қазанға пісірілетін тағамдар және "қазан ішіндегілер" деп те аталады.

Сипаттама

Набемоно – көптеген ингредиенттерден тұратын, әлі қайнап тұрғанда берілетін қайнатылған тағамдар. Сондықтан, набе әдетте суық күндері немесе қыста жейді. Қазіргі Жапонияда набемононы ас үстелінде ыстық ұстайтын портативті пештерде пісіреді. Тағам көбінесе дастарқанда дайындалады, ал қонақтар қазаннан қалаған пісірілген ингредиенттерін таңдай алады. Оны сорпамен немесе соуска мақтап жейді. Қазанға басқа ингредиенттерді де біртіндеп қосуға болады. Жапонияда набемононың екі түрі бар: жеңіл дәмді, көбінесе комбу қосылған, yudōfu (湯豆腐) және mizutaki (水炊き) сияқты түрлері, олар ингредиенттердің өзінің дәмін сезіну үшін соусқа (tare) мақтап жейді; және күшті дәмді, әдетте мисо, соя соусы, даши және/немесе тәтті соя қосылған, мысалы, yosenabe (寄鍋), oden (おでん) және sukiyaki (すき焼き) сияқты түрлері, қосымша дәмдеуішсіз жейді. Қазандар дәстүрлі түрде саз балшықтан (土鍋, donabe) немесе қалың шойыннан (鉄鍋, tetsunabe) жасалады. Саз қазан оттан алғаннан кейін біраз уақыт бойы жылуын сақтайды, ал шойын қазан жылуды тең бөледі және сукиякиге артық қолайлы. Қазандар әдетте дастарқан ортасына қойылады және бірнеше адам бөліседі. Бұл – достарыңыз бен отбасыңызбен бірге тамақтанудың ең әлеуметтік тәсілі саналады.

Түрлері

Чанконабе (ちゃんこ鍋): бастапқыда тек сумо күресшілеріне ғана дайындалған. Чанконабе басқа набемоно түрлеріне қарағанда көптеген ингредиенттермен жасалады, себебі сумо күресшілеріне салмақ алуға көмектесу үшін әзірленген. Көптеген рецепттері бар, бірақ көбінесе ет бұршақтары, тауық еті, Напа кәбізі және удон сияқты көкөністер қосылады. Моцунабе (もつ鍋): сиыр немесе шошқаның ішек-қарнынан жасалады, бастапқыда Фукуоканың жергілікті тағамы болған, бірақ 1990 жылдары дәмділігі мен қолжетімді бағасының арқасында бүкіл елде танымал болды. Моцунабе ингредиенттері әр мейрамханада әртүрлі болады, бірақ әдетте жаңа сиыр ішек-қарны кәбіз және сарымсақ пиязымен бірге қайнатылады. Ішек-қарны мен көкөністер желінгеннен кейін, қалған сорпа шампон лапшасын пісіруге қолданылады. Сорпа негізінен соя соусы немесе мисодан жасалады. Оден: пісірілген жұмыртқа, дайкон, конняку, және өңделген балық пирогы сияқты бірнеше ингредиенттер жеңіл, соялы дәмді даси сорпасында сөндіріледі. Караши (жапон горчицасы) көбінесе дәмдеуіш ретінде қолданылады. Шабу-шабу: жұқа кесілген ет пен көкөністер тамақ үстелінде қазанға салынып қайнатылады және соустың ішіне мақтап желінеді. Сукияки: жұқа кесілген сиыр еті, тофу, көкөністер және крахмал лапшасы тәттіленген шоюда пісіріледі және шикі жұмыртқаға малып желінеді. Йосенабе: Йосе (寄) сөзі "бірге салу" дегенді білдіреді, яғни барлық ингредиенттер (мысалы, ет, теңіз өнімдері, жұмыртқа, тофу және көкөністер) қазанға бірге салынып пісіріледі. Йосенабе әдетте мисо немесе соя соусымен жасалған сорпаға негізделген. Юдофу: комбу сорпасында пісірілген тофу, понзу және әртүрлі дәмдеуіштермен бірге беріледі.

Сорттар

Набемоно көбінесе "тара" деп аталатын соуспен жейді, бұл сөздің мағынасы "мақұлдау". Әртүрлі соустарды "якуми" деп аталатын қосымша дәмдеуіштермен бірге қолдануға болады. Типик якумиге ұсталған сарымсақ, май, қызыл бұрыш, қызыл бұрыш пен басқа дәмдеуіштердің қоспасы, қуырылған жеміс, немесе "момиджи ороши" (ұсталған дайкон және қызыл бұрыш қоспасы) жатады. Понзу: Көбінесе понзу соя соусы, горький апельсиннің шырыны, тәтті саке және комбу (ламинария) қорынан жасалады. Гомадаре (күнжіт соусы): Күнжіт соусы әдетте ұнтақталған күнжіт, соя соусы, комбу қоры, саке және қанттан жасалады. Жұмыртқаның сарысы: Көбінесе сукиякиге соус ретінде қолданылады.