Кіріспе

Жапондық жаңа жылды тойлауға арналған тағамдық ассортимент. Осечи рёри (御節料理, お節料理 немесе おせち) – дәстүрлі жапондық жаңа жылдық тағамдар. Бұл дәстүр Хэйан кезеңінде (794–1185 жылдары) бастау алған. Осечи тағамдарын олардың "жүбако" (重箱) деп аталатын арнайы қораптарынан тану оңай. Бенто қораптары сияқты, жүбако қораптары да қолдану алдында және кейін қатарлап жинақталады.

Осечи тағамдарының үлгілері

Осечиді құрайтын тағамдардың әрқайсысы Жаңа жылды тойлауда ерекше мағынаға ие. Мысалдар: Дайдай (橙, だいだい), жапон ащы апельсині. "Дайдай" сөзі басқа кандзимен жазылғанда "ұрпақтан ұрпаққа" дегенді білдіреді (代々). Төмендегі кадзуноко сияқты, ол жаңа жылда балалы болу тілегін білдіреді. 伊達巻 (伊達巻 немесе 伊達巻き немесе だてまき), балық пастасы немесе ұсатылған креветка қосылған тәтті оралған жұмыртқа. Олар көптеген сәтті күндерді тілеудің символы. Жапондықтар көңіл көтеру үшін жақсы киім киіп, қолайлы күндері (晴れの日, hare no hi) той жасауға дағдыланған. Екінші кандзидің мағыналарының бірі – Дата кланының самурайларының сәнді киімдерінен туындаған "әсемдік". Камабоко (蒲鉾, かまぼこ), қуырылған балық торт. Әдетте қызыл және ақ камабоко тілімдері қатарлап немесе белгілі бір үлгіде тізіледі. Түсі мен пішіні Жапонияның туысын еске түсіреді, осымен мерекелік мағынаға ие. Кадзуноко (数の子, かずのこ), шелпек уылдырығы. "Кадзу" – "сан", ал "ко" – "бала" дегенді білдіреді. Жаңа жылда көп балалы болу тілегін білдіреді. Конбу (昆布), теңіз балдырының бір түрі. Бұл сөз "қуаныш" деген мағынаны білдіретін "йорокобу" сөзімен дыбыстас. 黒豆 (黒豆, くろまめ), қара соя. "Маме" сөзі "денсаулықты" да білдіреді, Жаңа жылда денсаулық тілеудің символы. 紅白なます; Кохаку намасу, сөзбе-сөз "қызыл-ақ көкөніс қоспасы", дайкон мен морковьтен жұқа жолақтарға кесіліп, юзу хошқысымен тәттілендірілген сірке суына маринадталады. Тай (鯛, たい), қызыл теңіз балығы. "Тай" сөзі "медетай" сөзімен байланысты, яғни жаңа жылдағы жақсы оқиғаларды қарсы алу. 田作 (田作り), соя соусында пісірілген кептірілген сардина. "Тазукури" кандзисінің тура мағынасы – "егістік жасаушы", себебі бұл балықтар бұрын күріш алқаптарын тыңайту үшін қолданылған. Бұл символ келесі жылы мол өнімді білдіреді. 雑煮; Zōni, мочи күріш торттары қосылған шұпа (Шығыс Жапонияда таза сорпа, Батыс Жапонияда мисо сорпасы). Эби (海老, えび), саке мен соя соусында пісірілген шашқа бағынған креветкалар. Ұзақ өмір тілегін білдіреді, ұзын сақал мен иілген белін көрсетеді. Нисики тамаго (錦卵/二色玉子), жұмыртқа рулеты; пісіру алдында жұмыртқа сарысы мен ағы бөлінеді, сары алтынды, ал ақ күміс символындайды, олардың біріккені байлықты және жақсылықты білдіреді. Зензай – тәтті қызыл бұршақтан жасалған ыстық десерт, көбінесе пісірілген күріш торттарымен (мочи) немесе кішкентай ширатама дангомен (мини күріш торттары) бірге беріледі. Ширукоға ұқсас.

Тарих

Осечи термині бастапқыда осечи, маусым немесе маңызды кезеңді білдіреді. Жаңа жыл – Киотодағы император сарайындағы бес мезгілдік мерекелердің бірі. Бұл дәстүр Қытайдан Жапонияға әкелінді. Бастапқыда Жаңа жылдың алғашқы үш күнінде, зони пісіруден басқа, от жағу және тамақ дайындау тыйым салынған. Осечи өткен жылдың соңына дейін дайындалатын, себебі әйелдер Жаңа жылда тамақ пісірмейтін еді. Бастапқыда осечи тек нимонодан – соя соусы және қант немесе мирин қосылған қайнатылған көкөністерден тұратын. Заманалар өте келе, осечиге кіретін тағамдардың ассортименті артты. Бүгінде ол Жаңа жылға арнайы дайындалған кез келген тағамды білдіруі мүмкін, ал кейбір шетелдік тағамдар «Батыс стиліндегі осечи» (西洋お節 seiyō osechi) ретінде қабылданып алынған. Осечи дәстүрлі түрде үйде дайындалса да, оны арнайы дүкендерде, азық-түлік дүкендерінде және тіпті 7 Eleven сияқты қолайлы дүкендерде де сатып алуға болады. Әсіресе осечи әлі де үйде дайындалатын үйлерде, Жаңа жыл қарсаңында тоши коши соба (年越し蕎麦) желінеді. Оның аты сөзбе-сөз «жылды қарсы алу собасы» дегенді білдіреді. Оған кейбір символикалық мағыналар (мысалы, алдағы жылы ұзақ өмір, денсаулық және күш-қуат) тағайындалғанмен, бұл дәстүр көбінесе прагматикалық қарастырылады: дәстүрлі әйел, барлығына бірнеше күндік тамақ пісірумен айналысып, бірден жеуге дайын қарапайым нәрсе жасағанды жөн көреді. Көптеген жапондықтар тоши коши собасын жемей қалдыруды жаман ниеттілік деп санайды.