Кіріспе

Джон Макграттың пьесасы "Шевиот, жейек және қара, қара май" - 1970 жылдары Мерсисайдта туған драматург Джон Макграттың пьесасы. 1973 жылдың сәуірінен бастап Абердиндегі (Абердин өнер орталығы) сахнадан бастап, 7:84 және басқа да қоғамдық театр топтары Шотландияның қоғамдық орталықтарында гастрольдік қойылымда өнер көрсетті. Джон Маккензи режиссерлік еткен теледидар нұсқасы 1974 жылы 6 маусымда BBC-де Play for Today сериясының бөлігі ретінде көрсетілді.

Сюжет

Музыкалық драма, Шевиот Шотландияның жоғарғы жерлеріндегі экономикалық өзгерістердің тарихын баяндайды, 19 ғасырдың басындағы жоғарғы жерлердегі тазартудан бастап, алғашқы өндіріс кезінде қазіргі мұнай бумына дейін. 7:84 гастрольдік театр компаниясы өзінің сахналық ойын Оңтүстік және Солтүстік Уист, Бенбекула және Льюис тұрғындарына ұсынады. Сахналық пьесада биік таулы жерлердегі оқиғалардың деректі фильмдеріндегі реконструкциялары, қараңғы юморлы әндер мен эскиздер, кейіннен 1974 жылы Солтүстік теңіз мұнай өнеркәсібінің қатысушылары мен зардап шеккендермен сұхбаттар араластырылған. Шотландия Жерден 270 миль биіктікте орналасқан. Каслдың тікұшақтан түсірілген бейнесі. Жер сумен араласады, теңіз құстары, скрипкалық музыка; адамдар қоғамдық залдағы презентацияға кіреді. Жерді жылжытатын үлкен құрал-жабдықтардың, қойлардың, бұғылардың, газ жалындаған оттың бейнелері, содан кейін ойын көретін жергілікті тұрғындардың бет-әлпеттері кейбіреулері таңғалды, кейбіреулері күмәнмен қарады, кейбіреулері қатысады, әсіресе шотланд гаэль тілінде әнделген әнде Әр эскиз мен реконструкция фактілер мен статистиканың үздіксіз баяндауымен қамтамасыз етіледі, ол 1746 жылдан 1974 жылға дейінгі шотланд тарихы туралы есеп береді. Сценалар 60 жыл бойы Highlands-тің жакырлығын, қорлық-зомбылығын және шағын масштабтағы үйден шығаруды сипаттайды. 1746 жылдан бастап "Куллоден және бәрі" шотландтық гэль тілінде сөйлеу, ән айту немесе жазу кезінде және үкімет тарапынан плащ киюге тыйым салынды. Ағылшын және шотланд капиталының кенеттен кеңейуі мен 19 ғасырдың басында "көптен жер сатып алу үшін көп ақша" мүлкі кеңейтілді. Патрик Селлар, Сазерленд герцогының факторы таныстырылды. Оның жоғарғы жерлерді жүйелі түрде құлатуы барлық тазартулардың ең кең және ең қатыгез болды, және ол жоғарғы жерлер мен аралдардағы және Шотландияның солтүстігіндегі жер иелігінің мәселелерінің өкілі ретінде танымал. Көбінесе көрермендермен бірге, бұл пьеса жоғары таулық жерлерді жалға алушыларды пайдасы көп Шевиотқа және кейіннен Қара бет қойларына жол ашу үшін қууға қатыгездікке қатысты тең дәрежеде бейтаныс қазіргі заманғы есептерді береді. "Клиренс" шараларының себептері және олардың қалай "әмірші таптар" үшін шіркеу, заң, полиция және әскерилердің келісімінсіз жүзеге асырылғаны түсіндіріледі. Онда адамдардың қайда кеткені туралы мәлімет бар: көбінесе теңіз жағалауындағы жерлерге, жерлері мен жағдайы нашар жерлерге, сонда олар сода өндірісі үшін балық аулап, су балықтарын жинап алатын. Онда ер адамдардың көбінесе жылдың көп бөлігінде оңтүстікке кетіп, өздерінің кәсіптеріндегі немесе Британ империясын қорғаған жоғарғы жерлердегі полктардың жалдамалы ақысын төлеу үшін жұмыс табуға тырысуының экономикалық себептері түсіндіріледі. Сонымен қатар, онда Глазгодағы Викториялық тұрмыстық үйлер мен әлемнің басқа жерлеріне көшіп-қону туралы егжей-тегжейлі баяндалады. Бұл жерде үйден қууға қарсы ұйымдасқан қарсылықтың сәл ғана, бірақ өте маңызды, сәтті оқиғалары көрсетілген. Онда 1880-жылдардағы Жер лигасы сияқты үйден шығаруларға саяси қарсылық көрсетілді, олар Викторияның жер иелерінің бұғы аулауға деген құштарлығына қарама-қайшы келеді; бұл және қой өнеркәсібі қазір көптеген миллион акр жерді басып алды. ХХ ғасырдың басында жерді басып алған шаруалар туралы айтылады. Пьесада қазіргі заманғы (1974) биік жерлерді туристік индустрияның пайдалануы туралы қысқаша айтылады, содан кейін өткен уақыт пен 1974 жыл арасындағы саяси салыстырулар жасалады. 1981 жылы Макграт былай деп түсіндірді: "Шотландияның шығыс жағалауында мұнайдың алғашқы иісі шыққанда, жағдай күрт өзгерді. Алдымен Абердин мен Солтүстік-Шығыста. Содан соң бәрі. Бірден 100 жұмысшыға арналған алдын ала фабрикаға лайық емес ауылдарды мұнай кен орындарын және мұнай өндіру платформаларын құрайтын еңбек лагерьлеріндегі мыңдаған ер адамдар басып алды". Абердиндегі мұнайшылар жұмыс жағдайлары, еңбек қауіпсіздігі мен еңбекақысы туралы сұхбат алады. Одан кейін америкалық мұнай басшылары мен Абердин тұрғындарымен сұхбаттар жүргізіліп, мұнай бумынан кейін тұрғын үйдің қолжетімділігі сияқты мәселелер талқыланады. Пьесада 1962 жылғы Солтүстік теңіз газын барлаудан бастап Солтүстік теңіз мұнайының саяси тарихы баяндалады, сондай-ақ мұнай өңдеу зауыттары мен зауыттарының кадрларымен бірге жағалау мен ауылдарды жою және ластану мәселелерін зерттейді. Ол зерттеулер енді батысқа қарай б...