Кіріспе
Польшалық американдық еврей канторы Дэвид Вердигер (1919 жылы 30 қазан - 2014 жылы 2 сәуір) - поляк-американдық хасид хазан және соло әншісі. Холокосттан аман қалған, бірнеше нацистік концлагерьде, соның ішінде Оскар Шиндлер басқаратын фабрикада қамалған Вердигер Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Бруклинге көшіп келді және Бобов, Боян, Скулен, Мелиц, Радомск және Гер хасидтік әулеттерінің музыкасын қамтитын альбомдарды жаздыра бастады, барлығы 60 альбом жазды. Сонымен қатар ол еврейлік Aderet Records лейблін құрды, қазір оны ұлы Менди Вердигер басқарады және иелігінде. Ол әнші Мордехай Бен Дэвидтің әкесі және әнші Йедле Вердигердің (Мордехайдың ұлы) бабасы болды. Вердигер өзінің жазбаларында Velvel Pasternak-пен және басқалармен бірлесіп жұмыс істеді.
David Werdyger (; 30 October 1919 – 2 April 2014) was a Polish American Hasidic hazzan and solo singer. A Holocaust survivor who was incarcerated in several Nazi concentration camps, including the factory run by Oskar Schindler, Werdyger moved to Brooklyn, New York, after World War II and began recording albums featuring the music of the Bobov, Boyan, Skulen, Melitz, Radomsk, and Ger Hasidic dynasties, recording 60 albums in all. He also established the Jewish record label Aderet Records, now managed and owned by his son Mendy Werdyger. He was the father of singer Mordechai Ben David and the grandfather of singer Yeedle Werdyger (Mordechai's son). Werdyger collaborated with Velvel Pasternak, among others, in his recordings.
Ерте өмір
Вердигер ерлер көйлектері мен құрғақ тауарлардың дүкеншісі және Кракёвтің (Краков) Геррер хасид қауымының көрнекті мүшесі болған Израиль Арье Вердигерге туған төрт ұл мен төрт қыздың ең кішісі болды. Ол алты жасында Краковтағы Еизик Йекелес синагогасының хорында солист болғанын, ал 12 жасында Герр хорының жетекшісі Янкель Талмудтан Гер қаласындағы хорда солист болуға шақырылғанын айтады.
Холокост жылдары
1939 жылдың қыркүйегінде Польшаны нацистер басып алған кезде Вердигер жиі тұтқындалып, Краков көшелерінде жұмыс істеуге мәжбүр болды. 1940 жылдың жазында нацистер барлық яһудилерге қаладан кетуді бұйырғанда, Вердигерлер отбасымен Прозовицедегі ағайынның үйіне көшіп барды. Көптеген адамдар жер аударылады деген хабарларға жауап ретінде ол, оның тұрмысқа шықпаған сіңлісі Етти және оның ата-анасы 16 адаммен бірге ағасының қоймасындағы бункерге жасырынды, онда оларды поляк қызметкері күтті. Үш аптадан кейін олар Краковтың Подгорзе геттосына кірді. Сол жерден оның ата-анасы геттодан шығып, Сосновицеге, олардың тұрмысқа шыққан қыздарының бірі тұратын жерге, барып, оларды қайта көрмеді. Геттода, мәжбүрлі еңбек батальондарында жұмыс істеді, ал Подгорце геттосында жаппай жер аударылғанда, ол 15 адаммен бірге жасырынды. Екі аптадан кейін оның тобы табылды және басқа 180 гетто тұрғындарымен бірге Краков Плашов концлагеріне ату отрядымен ату үшін әкелінді. Әр адам неміс нацистік лагерінің командирі Амон Геттің алдына өтті; Вердигер кейіннен өзінің кезегі келгенде Геттің қандай жұмыс істегенін сұрағанын айтты. "Мен кәсіби әншімін, сопрано дауысы бар", - деп жауап берді ол. "Сіз бірдеңе естігіңіз келе ме?" Гёт: "Сендер өлгендеріңді жерлегенде айтатын әнді әндеңдер". Вердигер еврейлердің "Ел Молей Рахамим" ("Шығармашыл Құдай") деп аталатын өлгендерге арналған дәстүрлі дұғасын жырлай бастады. Содан кейін Гет Вердигерді атылу отрядына емес, лагерьге жіберді; ол сол күні өлім жазасынан құтқарылған 40 адамның бірі болды. Вердигер бес ай бойы Пляшовта тұтқын болды, содан кейін ол Оскар Шиндлер басшылығымен жақын маңдағы фабрикаға ауыстырылды. Ол сондай-ақ Маутхаузен Гузен концентрациялық лагерінде және Линц еңбек лагерінде де уақыт өткізді, ол 1945 жылы 5 мамырда босатылды.
Жеке өмір
1980 жылы әйелі қайтыс болғаннан кейін, Вердигер Сара Верцбергерге, Вольф Верцбергердің жесірі және Румын дініне дәйан және шох Ошер Зелиг Мартонның қызы Сара Верцбергерге үйленді. 1993 жылы Вердигер өзінің "Үміт әндері" атты автобиографиясын CIS Publishers баспасынан жарық көрген "Холокост күнделіктері" сериясының бір бөлігі ретінде жариялады. 2014 жылы 2 сәуірде 94 жасында қайтыс болды.