Кіріспе
Австрияда туған еврей-американ музыканты Нафтуле Брандвейн, немесе Нафтули Брандвайн, (1884–1963) – Австрияда туған еврей-американдық клезмер музыканты, кларнетші, оркестр жетекшісі және 1910-1940 жылдары активті болған жазушы. Дейв Тарраспен бірге ол ХХ ғасырдың ең көрнекті клезмер музыканттарының бірі саналады және бір ғасыр өткен соң да осы жанрдағы музыканттарға ықпалын тигізіп келеді. Таррас және Израиль Дж. Хохман, Макс Лейбовиц және Гарри Кандель сияқты өзге замандастарымен бірге ол ХХ ғасырдың басындағы жаңа американдық клезмер дыбысын қалыптастыруға көмектесті, ол біртіндеп күрделі биг-бенд дыбысына ұмтылды.
Naftule Brandwein, or Naftuli Brandwine, (, 1884–1963) was an Austrian born Jewish American Klezmer musician, clarinetist, bandleader and recording artist active from the 1910s to the 1940s. Along with Dave Tarras, he is considered to be among the top klezmer musicians of the twentieth century, and has a continuing influence on musicians in the genre a century later. Along with Tarras and other contemporaries like Israel J. Hochman, Max Leibowitz and Harry Kandel, he also helped forge the new American klezmer sound of the early twentieth century, which gradually gravitated towards a sophisticated big band sound.
Ерте өмір
Брандвайн 1884 жылғы 20 қыркүйекте Австрия-Венгрияның Галициясында (қазіргі Украина) Пржемыслани қаласында дүниеге келген. Ол клезмер музыканттарының әулетінде туды, бұл Стратин раввині Иегуда Хирш Брандвайн құрған Стратинер хасид әулетінің бір бөлігі болды. Оның әкесі Пейсехе (Пол) скрипка мен кларнетте ойнады және тойларда жырлайтын ақын (Бадхен) болды; оның он үш ұлының ішінде Мойше скрипка, француз мүйізі және клапанды тромбонда ойнады, Мендель фортепианода, Лейзер барабанда, ал Азриел корнетте ойнады; Азриел Нафтулдің алғашқы музыка ұстазы болды және оның ойнау өнеріне үлкен әсер етті. Ол әйелі Дораға үйленді және Америкаға көшіп кетер алдында, ұлдары Мозес дүниеге келді. Брандвайн 1909 жылғы сәуір айында (кейбір дереккөздер 1908 жыл десе де) Гамбургтен Нью-Йоркке Америка Құрама Штаттарына көшті. Ол Ривингтон көшесінде тұратын ағасы Исраилге қосылды; Нафтул әйелі және ұлымен бірге жақын жердегі Питт көшесіне қоныстанды. 1919 жылы ол АҚШ азаматы болып натуралдасты.
Музыкалық мансап
Нафтул АҚШ-қа келген кезде өте білікті кларнетші болған және өзін-өзі таныстыру дағдысын клезмер және оркестр жетекшісі ретінде танымал болуы үшін пайдаланған. 1923 жылдың басында ол Columbia лейблінен кетіп, алдымен Emerson Records-та бірнеше клезмерлік үнтаспалар жазды, содан кейін Columbia-ның бәсекелесі Victor Records лейбліне орналасты. Сот ісі Лейбовиц туындыны авторлық құқыққа алған кезде ол әлі Румыния азаматы болғандықтан тоқтатылды, бұл оған американдық азаматқа қарағанда аз қорғауды қамтамасыз етті. Оның мансабы 1920 жылдардың ортасынан бастап төмендеді, өйткені клезмер музыкасына дәстүрлі көзқарасқа деген сұраныс азайды; оның Victor Records студиясындағы жазбалары 1927 жылы аяқталды. Нью-Йорктегі ең танымал музыкант болғаннан кейін, ол Борщ белдеуінде ойнауға дейін түсіп қалды. 1941 жылы ол Victor Records студиясына қайта оралып, өзінің жеке лейблімен бірнеше клезмер би өлеңдерін жазды. Дегенмен, ол өліміне дейін аз уақыт қалғанға дейін үнемі жұмыс істеп келді. Ол Флашингтегі Маунт-Хеброн зиратындағы Прогрессивті музыкалық қайырымдылық қоғамының бөліміне жерленді.
Стиль
Брандвайн өзінің еңкейіп-шалқалаған мінезімен де, музыкалық талантымен де танымал болды. Кейде ол мойнында "Naftule Brandwein Orchestra" деп жазылған неон шамымен ойнайтын, саусақтарымен әуенді қалай ойнағанын жасыру үшін көрерменге арқасымен қарап тұратын, тіпті шалбарын түсіріп тастайтын. Бірнеше рет костюмінің бөлігі ретінде Рождество шамдарын қосып жүрді, бірде тым көп терлегенде шамдар қысқа тұйықталып, оны электр тогынан құтқаруға тура келді. Оның жанды стилі грек, түрік, венгр және цыган музыкасының ықпалымен пайда болған Шығыс Еуропа еврей музыкасының көптеген түрлерін қамтыды. Оның жылы және көтеріңкі ойнау стилі үнемі гамма бойынша секіріп, трельдер, глиссандо және басқа да әшекейлермен өзін көрсететін. Ол сол дәуірдегі танымал клезмер кларнетшісі Дэйв Тарраспен салыстырылатын, оның дыбылы мен фразалауы өзгеше болды. Брандвейн ойнағанда тәуекелге баратын, әр жолы бір пассажды өте әртүрлі интерпретациялап орындауға тырысатын.
Мұра
1970 жылдардың ортасынан бастап клезмерге деген қызығушылықтың қайта жандануын көре алмаса да, оның мұрасын клезмер музыканттарының жаңа буыны қайта жаңғыртты және оны маңызды шабыт көзі деп есептейді. Оған күшті әсер еткен клезмерді жаңғыртушылардың ішінде Дэвид Кракауэр, Ханкус Нетски, Алисия Свигалс және Майкл Виноград бар. Клезмер музыкасының күрделі дәстүрлері көбінесе нотаға түсірілмеген, сондықтан оның жазбалары "нағыз" клезмер стилін табуға тырысатындар үшін басты дерек көзі болып табылады.