Luis Martins de Souza Dantas

Кіріспе

Бразилиялық дипломат (1876-1954) Луис Мартинс де Соуза Дантас (17 ақпан 1876 - 14 сәуір 1954) - Бразилиялық дипломат, 2003 жылы маусымда Яд Вашем "Халықтардың әділ адамы" атағын иеленді. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Францияда яһудилерге Холокосттан құтылуға көмектескені үшін. Оның 800 адамды құтқарғаны анықталды, оның 425-і еврейлер екені расталды. Оның әрекеттері тек яһудилерді ғана емес, коммунистер мен гомосексуалистер сияқты қуғын-сүргінге ұшыраған басқа да топтарды құтқаруға бағытталған.

Ерте өмір және мансап

Суза Дантас Бразилиядағы ақсүйектер отбасында дүниеге келген. 21 жасында заңгерлік оқуды аяқтаған соң, Сыртқы істер министрлігіне жұмысқа орналасты. Ол дипломатиялық қызметте жоғары шенді болды және әлемнің түрлі астаналарында қызмет етті. 1916 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол бірнеше айға уақытша сыртқы істер министрі болып тағайындалды. 1919 жылы Бразилияның Римдегі елшілігін басқара бастағаннан кейін елші дәрежесіне жеткен. 1922 жылдың соңында ол Бразилияның Францияда елшісі болып тағайындалды, ол 1944 жылға дейін осы лауазымда болды. 1924 және 1926 жылдар аралығында кейбір кезеңдерде Бразилия үкіметінің Ұлттар Лигасындағы өкілі болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Луис Мартинс де Соуза Дантас Германияның Германияны басып алуы кезінде Бразилияның Францияда және Виши үкіметінде елшісі болып қызмет етті. Өзінің қызметіне қатысты басқа бразилиялық дипломаттардың шағымдары мен тергеулеріне, сондай-ақ еврей иммиграциясына қатысты бразилиялық иммиграциялық заңдардың қатаңдауына қарамастан, ол "христиандық мейірімділік сезімін" Бразилияға кіру үшін дипломатиялық визалар беру арқылы жүздеген адамды нацистердің қуғын-сүргінінен құтқару үшін қозғаушы болды. Бұйрық берілмей тұрғанда, ол визаның берілген күнін бұдан бұрынғы күнге ауыстырып қоятын. Сонымен қатар ол өтініш берушінің тарихынан яһудилердің ата-бабалары туралы кез келген мәліметтерді алып тастайды. Сол кездегі басқа дипломаттардан айырмашылығы, Суза Дантас жеке пайдасы үшін немесе таңдалған топқа виза бермеді. 1942 жылы Бразилияның сыртқы істер министрі Освальдо Аранхаға жазған хатында ол нацистер құрған лагерьлер Данте тозақтарынан шыққан нәрселер сияқты екенін, онда еврейлер құл болған немесе жойылған деп жазды. Ол 12 жасар Феликс Рогатинді, болашақ инвестициялық банкирді және Рогатин отбасын құтқаруға көмектесті. Елші Дантас туралы мемлекеттік қызметтің әкімшілік бөлімімен тергеу басталды. Ол заңсыз виза берген деп айыпталды. Итамараттың жеделхатында Суза Дантас өзін қорғап, тыйым салынғаннан кейін "әлі виза" бермегенін мәлімдеді. Бұл өтірік еді. Польшалық Чана Строзенберг 1941 жылдың қаңтар айында, тыйым салынғаннан кейін бір ай өткен соң, виза алды, бірақ жалған ақпаратпен. Ақырында Луис Мартинс де Соуза Дантас туралы тергеу мен күдіктер оны сол кездегі Бразилия президенті Гетулио Варгас шақырып алу үшін жеткілікті болды, онда ол өзінің әрекеттері үшін тәртіптік сот отырысына тап болды. Ол Бразилияның еврей иммиграциялық саясатын бұзғаны үшін кінәлі деп танылды. Ол зейнеткер болғандықтан жазадан құтылып, тек арнайы өтініш бойынша ғана үкіметке жұмыс істеді. Соғыстан кейін ол Парижге оралды, ол 1954 жылы 14 сәуірде жасырын қайтыс болды. Ол Сан-Францискодан келген еврей әйелге, Елис Мейер Стернге, Юджин Мейердің қызы және Леви Страус & Co. хатшысы болған Абрахам Стерннің жесіріне үйленді.

Luiz Martins de Souza Dantas was serving as the Brazilian ambassador to France and to the Vichy Government during the German occupation. Despite complaints and investigations into his activities by other Brazilian diplomats, as well as the tightening of Brazilian immigration laws regarding Jewish immigration, he was motivated by "a Christian feeling of mercy" to save hundreds from persecution by the Nazis by issuing diplomatic travel visas for entry into Brazil. After being ordered to stop issuing these visas, he would often forge the issue date to a date prior to the order. He would also remove any mention of Jewish ancestry from the applicant's history. Unlike other diplomats at the time, Souza Dantas did not grant visas for personal gain or to a select group. In a 1942 letter to Brazil's foreign minister Osvaldo Aranha, he said the camps set up by the Nazis were like something out of Dante's Inferno, where Jews were either slaves or were exterminated. Among those he helped save were the 12 year old Felix G. Rohatyn, a future investment banker, and the Rohatyn family. An investigation was opened by the administrative department of the public service in charge of Ambassador Dantas. He was accused of granting irregular visas. In an Itamaraty telegram, Souza Dantas affirmed in his defense that after the prohibition he did not grant "even a visa". It was a lie. Chana Strozemberg, a woman from Poland, obtained a visa issued in January 1941, a month after the prohibition, but with false information. Eventually the investigation and suspicions of Luiz Martins de Souza Dantas were enough for him to be recalled by Getúlio Vargas, the Brazilian President of the time, where he faced disciplinary hearing for his actions. He was found guilty of breaking the Brazilian Jewish immigration policy. He was able to escape punishment since he was technically retired and only working for the government on special request. After the war he returned to Paris, where he died in obscurity on 14 April 1954. He married a Jewish woman from San Francisco, Elise Meyer Stern, daughter of Eugene Meyer and widow of Abraham Stern, who had been secretary of Levi Strauss & Co.