Кіріспе

Делидегі көлік саласының шолуы, Үндістан Делиде көлік инфрақұрылымына айтарлықтай тәуелділік бар. Қала 2006 жылдан бері тез жаңғырту мен кеңейтуді жүргізіп жатқан Дели метросының енгізілуімен өте тиімді қоғамдық көлік жүйесін жасақтады. 2014 жылдың 30 маусымына қалада 16,6 миллион тіркелген көліктер бар, бұл әлемдегі барлық қалалар арасында ең жоғары, олардың көпшілігі ластану шығарындылары нормасына сәйкес келмейді (муниципальдік шектерде), ал Делиде (НКР Дели) 11,2 миллион көлік бар. Дели мен НКР-де көлік кептелісіне байланысты үйден жұмыс орнына қоғамдық көлікпен жүруге ай сайын шамамен 42 миллион адам жұмсалады. Сондықтан, қалада қоғамдық көліктерді пайдалануды ынталандыру үшін бірқатар көлік инфрақұрылымы жобаларын қоса алғанда, маңызды күш-жігер жұмсалуда.

Тарих

1940 жылдары тәуелсіздік алғанға дейін қаладағы қоғамдық көліктер жекеменшік иелігінде болды. Бірақ қалада көлік саны өсіп келе жатқандықтан, ол көп ұзамай жеткіліксіз болып шықты. Қалалық көліктердегі келесі үлкен серпіліс - 2002 жылы Дели метросының ашылуы болды.

Шолу

Қаладағы қоғамдық көліктер: Дели метрополитені, Дели көлік корпорациясы (DTC) және DIMTS (Дели біріктірілген көптүрлі көлік жүйесі) автобус жүйесі, авторикшалар, велосипедтік рикшалар, электронды рикшалар, ауыл шаруашылығы қызметі және таксилер. Делиде темір жол желісі арқылы жедел көлік жүйесі іске қосылғанда, темір жол желісі арқылы көлік жүйесі кеңінен дамыды. Транзитпен жүретін басқа да көліктер: қала маңындағы темір жол, мемлекетаралық автобус қызметтері және әр түрлі мақсаттар үшін жалға алуға болатын жеке таксилер. Алайда, қала ішінде көлікпен жүру үшін ең танымал көлік түрі болып қала береді, ол жалпы жолаушылар санының 60% құрайды. Жеке көліктер жалпы көлік сұранысының 30% құрайды, ал қалған сұранысты авторикшалар, таксилер, жедел көлік жүйесі және темір жолдар қанағаттандырады. Индира Ганди халықаралық әуежайы (IGI) Делиде ішкі және халықаралық әуе байланыстары үшін қызмет көрсетеді және қаланың оңтүстік-батыс бұрышында орналасқан. 2009-2010 жылдары IGI 25,01 миллионнан астам жолаушыларды тіркеді, олар ішкі және халықаралық. Авиациялық тасымалдың көптігі екінші әуежайдың қажеттілігін көрсетті, ол Дели-Агра тас жолының жанында, Нойда қаласының маңында Тадж халықаралық әуежайы болуы мүмкін. Делидегі жалғыз халықаралық темір жол қызметі - 2019 жылы тосқауылдан кейін тоқтатылған Лахорға баратын Самджаута экспресі. Бангладеш пен Непалға басқа қалалардан басталатын темір жол қызметтерін көтеру үшін пойыздарды ауыстыруға болады. Болашақта Нью-Дели мен Қытайдың Куньмин қаласын Мьянма арқылы байланыстыратын жоғары жылдамдықты темір жол желісі қарастырылуда

Жол көлігі

Делидегі жолдарды Дели муниципалды корпорациясы, Нью-Дели муниципалды кеңесі, Дели кантонменттік кеңесі, Қоғамдық жұмыстар департаменті және Дели даму басқармасы күтіп ұстайды. 100 км2-ге 1749 км жол ұзындығы бар Делиде жол тығыздығы ең жоғары елдердің бірі. Негізгі жолдарға айналма жол мен сыртқы айналма жол кіреді, 2001 жылы бұл жолдарда күн сайын 110 000 көлік қозғалысы болды. Делидегі жолдардың жалпы ұзындығы 28508 км, оның ішінде 388 км-і ұлттық автомобиль жолдары. Делидегі негізгі жол көлігі қоғамдық көліктері ретінде ДТК автобустары, авторикшалар, таксилер мен велосипедтік рикшалар қолданылады.

Авторикшалар

Авто-рикшалар (көбінесе Авто деп аталады) Делиде қоғамдық көліктердің маңызды және танымал құралы болып табылады, өйткені олар таксилерден арзан. Делиде автокөлік жалдауға өте қиын, өйткені автокөлік жүргізушілерінің өте аз бөлігі стандартты метрлік ақыны қабылдауға келіседі. Әдеттегі әдіс - қолайлы бағамен сауда-саттық жасау.

Таксилер

Дельхиде таксилер оңай қол жетімді болса да, олар қоғамдық көліктердің ажырамас бөлігі емес. 113 тіркелген такси бар. Көбінесе таксилерді Үндістанның Туризм министрлігі және жеке меншік иелері басқарады. Туризм министрлігі жеке компанияларға такси жүргізу үшін рұқсат береді. Жақында ғана Делиде радиотаксилер кеңінен тарала бастады. Кейбір компаниялар қара және сары таксилерге қарағанда біршама қымбат болатын радиотакси қызметін ұсынады.

Велосипедтік рикшалар

Велосипедтік рикшалар - қалада қысқа қашықтыққа жүруге арналған танымал көлік түрі. Педальмен жұмыс істейтін рикшалар қалада оңай қол жетімді, олар арзан және экологиялық таза. Көбінесе туристер мен азаматтар оларды ойын-сауық үшін пайдаланады. Соңғы уақытта олар Чандни Чоуктың тығыз орналасқан жерлерінен алынып тасталды, себебі олардың жылдамдығы баяу, бұл Көбінесе ескі Дели көшелерінде көлік қозғалысына әкеледі. Дегенмен де олар Делидегі қоғамдық көліктердің басты көзі болып табылады.

Ішкі айналма жол

Ішкі айналма жол - Делидегі ең маңызды "мемлекеттік автомобиль жолдарының" бірі. Бұл 51 км ұзындықтағы дөңгелек жол, ол Делидің солтүстік, шығыс, батыс және оңтүстік аудандарын байланыстырады. Екі ондағаннан астам бөліктердің / көпірлердің арқасында жол сигналсыз. Жол жалпы 8 жолақты, кейбір бөліктерінде бөтелкелер бар, олар жойылуда. Жол күніне 110000 көлік тасымалдауға қабілетті, ал 2011 жылға қарай көбейіп бара жатқан көлік қозғалысына жауап беру үшін жолдарға қосымша жолдар қосу қажет.

Сыртқы айналма жол

Сыртқы сақина жолы - Делидегі тағы бір ірі артерия. 2000 жылдардың басына дейін елеусіз қалған жол қазір Делидің алыс аудандарын байланыстыратын маңызды тас жолға айналды. Жолдың 6 8 жолақты және деформациялық бөліктері бар, ал көп бөлігі артериялық сигналды босату жобасы аясында салынып жатыр. Жол шеңберлі жолмен бірге шеңберді құрайды, ол Делиден өтетін барлық ұлттық автомобиль жолдарын қиып өтеді.

Жылдам жолдар мен ұлттық автомобиль жолдары

Делиде NH 1, NH 2, NH 8, NH 10 және NH 24 желілері бар. Сонымен қатар, оны қала маңымен байланыстыратын үш жылдам жол бар (алты және сегіз жолақты). Дели мен Гургаонды біріктіретін Дели - Гургаон автожолы, Дели мен басқа қаржы орталығы - Нойданы біріктіретін DND Flyway және Дели мен Фаридабадты біріктіретін Фаридабад Skyway. Сонымен қатар тағы төрт магистраль салу жоспарланып отыр. Нойда - Нойда үлкен шоссесі Нойданы Нойда үлкен ауданымен байланыстырады, ол болашақтағы қаржы және коммерциялық орталық болып табылады, сондай-ақ жаңа Жевар халықаралық әуежайы да болады. 2018 жылдың 19 қарашасында іске қосылған 135,6 шақырымдық Батыс шеткі жедел жолы, сондай-ақ Кундли-Менесар-Палвал жедел жолы Делидегі түнгі көлік қозғалысының тығынынан арылады және түнгі көліктер үшін айналма жол ретінде қызмет етеді. NH 24 немесе Газиябад жолы - Делиді Газиябад арқылы Лакхнаумен байланыстыратын төрт жолақты ұлттық автомобиль жолы. Бұл ауыл Ямуна көпірінің жанында орналасқандықтан, оның астынан өтетін жолдар мен көпірлер салынып жатыр.

Темір жол көлігі

Қаладағы темір жол көлігі Дели метросының пайда болуымен танымал бола бастады. Дөңгелек жол жүйесіне параллель жүретін дөңгелек темір жол - бұл Делидегі тағы бір темір жол желісі.

Шалқалы және қала маңындағы темір жол

Дөңгелек темір жол - Делидегі дөңгелек жолға параллель жүретін 35 шақырымдық дөңгелек темір жол желісі. Ол 1975 жылы негізінен Old Delhi және New Delhi темір жол станцияларының жолаушылар көптігін болдырмау үшін жүк пойыздарына қызмет көрсету үшін салынған. 1982 жылғы Азия ойындарына байланысты желі 24 қосымша қызметпен жаңартылды. Оның дөңгелек жолының ұзындығы 35 км (22 миль), оны пойыздар сағат тілімен және сағат тіліне қарсы сағат тілімен Хазрат Низамуддин темір жол стансасы арқылы 90-120 минутқа аяқтайды. Дөңгелек темір жол қызметі 80-90 жылдары өте танымал болды, ол кезде Делидің көлік инфрақұрылымы жай ғана қарқын алды, бірақ содан бері Дели метросының тез кеңеюімен бірге кең автобус желісімен бірге дөңгелек темір жол қалада да, теміржолдарда да назардан тыс қалды. Орташа алғанда, күн сайын пойызбен тек 3700 жолаушы жүреді. Темір жолдың істен шығуының басты себебі - станцияларға кіретін жолдар мен автобус сияқты қоректендіру желісінің болмауы. Станциялар шалғай жерлерде орналасқан, жолаушыларға жету қиын. Сондай-ақ, көптеген станциялардың қауіпсіздігіне қауіп төнді. Бұл желідегі пойыздар да көбінесе кестеден кейін жүреді. Қазіргі уақытта желі жүк көлігі дәлізі ретінде пайдаланылады, ал жолаушылар пойыздары шектеулі қызметпен жұмыс істейді.

Темір жол байланысы

Дели бүкіл елмен темір жол желісі арқылы байланысты. Нью-Дели темір жол станциясы - Үндістан темір жолындағы ең көп жолаушы жүретін станциялар. Мемлекетаралық тасымалдардың басым бөлігі темір жолмен жүзеге асады. Көптеген жергілікті жолаушылар пойыздары Дели мен оның қала маңындағы аудандарын байланыстырады, осылайша күнделікті жолаушыларға ыңғайлы жолды қамтамасыз етеді. Делиде темір жол жүк тасымалының үлкен бөлігін қамтамасыз етеді.

Автомобиль жолдары

Қаладағы жол тығыздығы елдегі ең жоғары болып саналады және ол елдің қалған бөлігімен бес ірі ұлттық автомобиль жолдары арқылы, атап айтқанда, NH 1, NH 2, NH 8, NH 10 және NH 24 арқылы жақсы байланысқан. Қаланың айналасындағы тас жолдар қазіргі заманғы құрал-жабдықтармен жабдықталған магистральдарға айналуда.

Әуежайлар

Индира Ганди халықаралық әуежайы (IGI) Делиде ішкі және халықаралық байланыстар үшін қызмет көрсетеді. Ол қаланың оңтүстік-батыс бұрышында, Дели Гургаон автожолының жанында орналасқан. 2015-2016 жылдары IGI 48 миллионнан астам жолаушы тасымалын тіркеді. Оңтүстік Азиядағы ең көп жолаушы жүретін әуежай ретінде IGI әуежайының тек ішкі операциялар үшін 1 және 2 терминалдары және аралас пайдалану үшін 3 терминалы бар, яғни негізгі халықаралық және қалған ішкі операциялар ((Vistara және Air India) T1 және T2 қосымшасына сәйкес. Әуежайда GMR Infra бастаған консорциумның ауқымды кеңейтуі мен жаңғыртуы жүргізілді. Жаңа T3 терминалы 2010 жылы тарихи Қауымдастық ойындарының аясында ашылды. Делиде осындай ауқымды әуежай бар жалғыз қала. 4, 5 және 6-терминалдар кезең-кезеңмен салынады. 2024 жылға қарай әуежайда төрт ұшу-қону жолағы болады және жылына 100 миллионнан астам жолаушы жүреді. 2019 жылдың 8 наурызында премьер-министр Нарендра Моди Делидің ұлттық маңызы бар қаланың аймағындағы екінші әуежай ретінде Газиябадтағы Хиндон ішкі әуежайын ашты. Делиде 2024 жылға қарай кеңейтілген IGI әуежайынан басқа екінші халықаралық әуежай ашылуы мүмкін. "Тадж" халықаралық авиациялық орталығы деп аталатын әуежай Ұлы Ноиданың Жевар қаласында орналасады деп жоспарлануда. Бұл IGI әуежайынан 75 шақырым жерде.

Болашақ жобалар

Делиде көптеген көлік инфрақұрылымы жобалары жүзеге асырылуда. Олардың көбісі 2009 жылдың аяғы мен 2010 жылдың басында, 2010 жылғы Қауымдастық ойындары алдында аяқталды. 2023 жылға қарай олардың көпшілігі аяқталды. Олар төменде көрсетілген

Темір жол

Солтүстік темір жолдың Жаңа Дели және Ескі Дели темір жол станцияларын жаңарту. Дели метрополитенінде 135 км/сағ жылдамдықты супер жылдамдықты Дели әуежайы экспресс желісі бар. Монорель (45 км) және жеңіл рельсті көлік 2010 жылға дейін тоқтатылды. Қаланың Чандни Чок және Қызыл Қират аудандарында трамвайлар қайта іске қосылды. "Ананд Вихар" теміржол терминалы ескі Дели және жаңа Дели теміржол бекеттеріндегі жүкті азайтады. Бұдан басқа, станса Делидің тығыз орналасқан шығыс бөлігін, сондай-ақ Газиябад пен Нойданың көршілес қалаларын да қамтиды. Жаңа Дели мен Қытайдың Кунмин қаласын Мьянма арқылы байланыстыратын жоғары жылдамдықты темір жол құрылысы Фердиабад пен Үлкен Нойданы байланыстыратын жолдың құрылысына рұқсат берілді. Бұл жолдың құрылысы Харьяна мен Уттар Прадеш үкіметтерінен алынған рұқсаттармен жақсарады. ФНГ автожолының ұзындығы 56 км. Оның ішінде Нойда мен Үлкен Нойда аймағында - 19,9 км, Газиябадда - 8 км, ал қалған 28,1 км-і - Фараидабад аймағында, әсіресе Нехарпар Фараидабад немесе Үлкен Фараидабадтың дамушы аймақтарында. Жобаға сәйкес, Нойда жағындағы ЖЖТ келесі 14 айда іске қосылады, ал бүкіл жолдың толықтай іске қосылуына үш жыл кетеді. IIT Рурки жобалаған аяқтайтын экспресс-жолы жолаушыларға Нойда мен Үлкен Фаридабад арасында тікелей байланыс ұсынады. 2019 жылдың наурыз айында Делидегі Махарани Багтағы DND Flyway-ті Бадарпур шекарасына жақын Фаридабад айналма жолымен байланыстыратын DND KMP экспресс-жолы жобасы мақұлданды. Мемлекеттік құрылыс бөлімінің қызметкерлерінің айтуынша, айналма жол ДНД ұшқыр жолын жалғастыра отырып, Агра каналын кесіп, Сарита Вихарға перпендикуляр жүретін және Бадарпур шекарасына жақын аяқталатын Ямуна бойымен өтеді. "Шығыс Делиден, Оңтүстік Делиден және Нойдадан Фаридабадқа баратын жолаушылар Ашрам चौकқа баратын жолды мүлдем айналып өте алады, бұл жергілікті пайдаланушылар үшін аймақтың тығырығын азайтуға көмектеседі. Жобаның құны 3,580 млн. теңгеге тең және ол үш кезеңмен аяқталады. Бірінші кезеңде Махарани Багтан (ДНД-ның ұшқыр жолынан) Калинди Кунджге дейінгі жол аяқталады. Екінші кезеңде Калинди-Кундж пен Фаридабад аралығындағы жол салынып бітеді. Үшінші кезең - 62/65 секторының аралығындағы Фаридабадтан Сохна маңындағы КМП магистральдық айрықша жолға дейін. Бұл жол Матура жолының баламасы ретінде қызмет ететіндіктен, Дели мен Фаридабад арасындағы жол жүру уақытын едәуір қысқартады. Жобаға Лейтенант-губернатор Нажиб Жунгтың рұқсатымен, Бірыңғай көлік және көлік инфрақұрылымы (жоспарлау және инженерлік) орталығы ЖМҚД-ға жұмысты жалғастыруға келісім берді.

Ауа

IGI әуежайын қайта жаңарту жұмыстары жүргізіліп жатыр. Гаутамбудхнагар ауданындағы Жевар әуежайы 2025 жылы іске қосылады. 2017 жылдың 28 ақпанында азаматтық авиация министрі А.Гажапати Раджу Рохинге арналған әуежайдың ашылуын жасады.

Делидің көлік полициясының көлік көмек телефоны

Тұтынушылардың көптеген шағымдарынан кейін, Дели үкіметі Делидің жол полициясымен бірлесіп, 011 23010101 телефоны арқылы қаладан хабарласа алатын көлік көмек телефонын іске қосты. Азаматтар жол қозғалысына байланысты шағымдарын және ұсыныстарын білдіре алады. Сондай-ақ, авторикшалар, автобустар мен таксилердің жол қозғалысын бұзуы, теріс мінез-құлықтары/бас тартулары/ауыртпалықтары туралы хабарлауға болады.