Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мысық тұқымы
Breed of cat
Сомали мысығы генетикалық тұрғыдан абиссиниялық мысыққа ұқсас. Ұзын түк үшін рецессивті геннің 2 данасын мұраға алғандықтан, олардың туысы – абиссиниялық мысықтан айырмашылығы, ерекше жасыл түктері болады.
The Somali cat is genetically similar to the Abyssinian cat. Due to inheriting 2 copies of the recessive gene for long hair, they have a characteristic luscious coat, unlike their cousin the Abyssinian.
Тарих
1940 жылдары Жанет Робертсон есімді британдық селекционер бірнеше абиссиниялық мысықтарды Австралияға, Жаңа Зеландияға және Солтүстік Америкаға экспорттады. Бұл мысықтардың ұрпақтары кейде ұзын немесе жұмсақ түктері бар мысықтарды дүниеге келтірді. 1963 жылы канадалық селекционер Мэри Мейлинг осы сияқты мысықты жергілікті жануарлар көрмесіне қатыстырды. Көрменің төрешісі Кен МакГилл оны көбейту мақсатында алуға ниет білдірді. Солтүстік Америкада 1953 жылы «Селеннің Раби Чуффасы» деп аталған алғашқы ұзын түкті абиссиниялық мысық пайда болды. Селекционерлер оның ұзын түкті гені ата-тегінен келгендігін болжайды. Көптеген селекционерлер өздерінің ұяларындағы сыртқы түрінің күрт өзгеруіне қызығушылық танытпады және оларды тіркеуден бас тартты. Дегенмен, кейбір селекционерлер қызығушылық танытып, ұзын түкті абиссиниялық мысықтарды көбейтуді жалғастырды. Бастапқыда басқа абиссиниялық селекционерлер сомалидің жаңа түрін жоғары бағаламады және оны абиссиниялық мысықтармен байланыстырудан бас тартты. Олар ұзын түкті генді өз мысықтарында сақтап қалу үшін көп күш жұмсады. Жаңа тұқым 1982 жылы Еуропада мойындалды. 1991 жылға қарай бұл тұқым халықаралық деңгейде кеңінен (бірақ толығымен емес) қабылданды. «Сомали» деген атау Африкадағы Сомали мемлекетіне сілтеме жасайды. Сомали қазіргі Эфиопия болып табылатын Абесиниямен шектес. Тұқымның атауы – эфиопиялық-сомалилік қақтығыстың ерекше түсіндірмесі; Магуе құрлық шекаралары адамның туындысы болғандықтан, абиссиниялық мысық пен ұзын түкті абиссиниялық арасындағы генетикалық шекаралар да солай деп санайды. GCCF ішінде қысқа түкті сомалилер абиссиниялық мысықтардан бөлек танылады.
In the 1940s, a British breeder named Janet Robertson exported some Abyssinian kittens to Australia, New Zealand and North America. Descendants of these cats occasionally produced kittens with long or fuzzy coats. In 1963, Mary Mailing, a breeder from Canada, entered one into a local pet show. Ken McGill, the show's judge, asked for one for breeding purposes. The first known long haired Abyssinian, named 'Raby Chuffa of Selene', appeared in North America in 1953. Breeders assume that the long haired gene was passed down through his ancestry. Most breeders were appalled by the sudden difference in appearance in their litters and refused to mention them. However, some breeders were intrigued and continued to breed the long haired Abyssinian. At first, other Abyssinian breeders looked down upon the new development of the Somali and refused to associate them with the Abyssinian. They worked hard to keep the long haired gene out of their own cats. The new breed was accepted in Europe in 1982. By 1991, the breed was broadly (though not universally) accepted internationally. The name "Somali" is in reference to the African nation, Somalia. Somalia borders Abyssinia, which is modern day Ethiopia. The name of the breed is a unique interpretation of the Ethiopian Somali conflict; Mague charitably assumed that since the land borders were a human creation, so are the genetic borders between the Abyssinian cat and the long haired Abyssinian. Within the GCCF, short haired Somalis are recognised separately from Abyssinian cats.
Түстер мен үлгілер
Сомали мысықтарының барлығында жолақты өрнек болады. Әдеттегі немесе қызғылт түсті сомалидің негізгі түсі алтын қоңыр, ол қара түспен жолақталған, сондықтан ресми генетикалық атауы – қара жолақты. Сомали мысықтарының түс атаулары жолақтың түсіне байланысты беріледі. Сомали мысықтарының барлығы 28 түс бар, бірақ кейбір ұйымдар олардың тек бір бөлігін ғана қабылдайды. Сомали мысықтарын тіркемеге алатын барлық ұйымдар әдеттегі (генетикалық қара, сомалилерде қызғылт немесе қызыл), көк, шырша (генетикалық корица, сомалилерде қызыл) және құмды түстерге рұқсат береді. Көптеген клубтар сонымен қатар әдеттегі/қызғылт күміс, көк күміс, шырша/қызыл күміс және құмды күміс түстерін де мойындайды. Кейбір тіркемелер шоколад, лилак, қызыл, крем, әдеттегі торти, көк торти, шырша торти, құмды торти, шоколад торти, лилак торти және олардың күміс түрлерін (мысалы, көк торти күміс) қабылдауы мүмкін.
All Somali cats have a ticked tabby pattern. The usual or ruddy coloured Somali has a golden brown ground colour ticked with black, so the official genetic term is black ticked tabby. The coat colour names in Somalis refer to the ticking colour. There are 28 colours of Somali in total although certain organisations accept only some of these colours. All organisations that register Somalis permit usual (genetically black, a. k. a. ruddy or tawny in Somalis), blue, sorrel (genetically cinnamon, a. k. a. red in Somalis), and fawn. Most clubs also recognise usual/ruddy silver, blue silver, sorrel/red silver, and fawn silver. Other colours that may be accepted by some registries include chocolate, lilac, red, cream, usual tortie, blue tortie, sorrel tortie, fawn tortie, chocolate tortie, lilac tortie, and silver variants of these (e. g. blue tortie silver).
Денсаулық
Сомали мысығы көбінесе сау болады, тұқымдық денсаулық мәселелері аз, бірақ кейбір проблемалар туындауы мүмкін. Олардың қатарында гингивит, тіс шілуі және бүйрек амилоидозы бар. Бүйрек амилоидозы (көбінесе РА деп аталады) – организмнің қалыпты жұмысына кедергі келтіретін әртүрлі тіндерде амилоидты белоктың жиналуы. Көптеген мысық тұқымдарында, соның ішінде сомали мысықтарында да кездесетін басқа да мәселелер – мысықтардың жұқпалы анемиясы (FIA) және аутоиммундық гемолитикалық анемия (AIHA). AIHA-мен байланысты кейбір аурулар пируват киназа жетіспеушілігі және осмостық тұрақсыздық сияқты тұқым қуалайтын эритроциттердің бұзылулары болып табылады. Жақында мысықтарда миелодисплазия анықталды. Бұл ауру көбінесе адамдарға әсер ететіні белгілі, бірақ соңғы кезде сомали мысықтарының төлдерінде де табылды. AIHA сияқты, миелодисплазия да анемияға себеп болады және бұрын сомали мысықтарында анемияның себебі деп саналды. Сомали мысықтарында rdAc аллелінің мутациясынан туындаған тұқым қуалайтын торлы қабық дегенерациясы да болуы мүмкін. Бұл мутация абиссин мысықтарында, сиам мысықтарында және басқа да туысқан тұқымдарда да кездеседі.
The Somali cat is usually healthy, with few breed related health issues, though some problems may occur. These include gingivitis, tooth decay, and renal amyloidosis, which are also seen in many other breeds of cats. Renal amyloidosis (often called RA) is a condition in which there is a deposition of the protein amyloid in various tissues which hinders that part of the body's normal functioning. Other problems that are prevalent in most cat breeds, the Somali included, are feline infectious anemia (FIA) and autoimmune mediated hemolytic anemia (AIHA). Some AIHA related diseases are inherited erythrocyte disorders, such as pyruvate kinase deficiency and osmotic fragility. Recently found in cats has been myelodysplasia. It is normally known to affect humans but was recently found in a litter of Somali kittens. Like AIHA, myelodysplasia causes anemia and is speculated to be the cause of anemia in Somalis in the past. Somalis may also have hereditary retinal degeneration due to a mutation in the rdAc allele. This mutation is also seen in Abyssinians, Siamese cats, and other related breeds.