Кіріспе

Австралиялық философ Уорвик Фокс (1 наурыз 1954 жылы туған) - Австралиялық Ұлыбританиялық философ. Ол Орталық Ланкашир университетінің философия профессоры, оның кітаптарына Трансперсоналды экологияға қарай: Экологияның жаңа негіздерін дамыту; Этика және салынған орта (ред. ); Жалпы этика теориясы: Адам қарым-қатынасы, табиғат және қоршаған орта; және осындай әдемі күндері: философтың махаббат, жұмыс, орын, мағына және тағы басқаларды іздеуі. Оның философиялық қызығушылығының негізгі салалары - экологиялық философия, Жалпы этика (Фокс жасаған және анықтаған термин) және адамдар мен басқа жануарлардың ішкі өмірінің табиғаты.

Терең экология

Фокстың алғашқы еңбектері (1984 жылдан 1990 жылдардың ортасына дейін) экологиялық философияға терең экология әдісін талдау мен дамытуға бағытталған. Бұл саладағы оның басты жарияланымдары болып табылады Трансперсоналды экологияға қарай: Экологияның жаңа негіздерін дамыту ол терең экология үш негізгі идеямен байланысты деп мәлімдеді: (i) қоршаған әлемге антропоцентрикалық емес немесе, оңдырақ, экоцентрикалық көзқарас дамытудың жалпы идеясы (бұл сегіз тармақты "Deep Ecology Platform" кеңінен аталған бір нысанда түйінделеді); (ii) адам емес әлеммен қарым-қатынасымыз туралы "теңіз сұрақтар қою" идеясы (бұл, ең алдымен, Арне Несс мәлімдегендей, бізді кеңінен экоцентрикалық көзқарас ұялайтын алғашқы қағидаларға немесе "негізгі қағидаларға" әкеледі); және (iii) "ағылдан әрі тереңірек сәйкестендіруді дамыту" идеясы. Фокс бірінші идеяны, айналамыздағы әлемге антропоцентрикалық / экоцентрикалық көзқарасты алға жылжыту, айтарлықтай қорғауға тұрарлық, бірақ терең экология көзқарасынан ерекшеленбейтінін, өйткені басқа экологиялық философиялық көзқарастар (мысалы, Леопольдтың ықпалды "Жер этикасы" және экосфераның басқа түрлері немесе Гайаға бағдарланған этика) кейбір кең әлеуметтік саяси қозғалыстармен бірге (мысалы, кең жасыл қозғалыстың кейбір қанаттары, сондай-ақ жасыл саяси партиялардың радикалды қанаттары) де осыны жасауға тырысты. Керісінше, ол "өңіріміздегі әлеммен қарым-қатынасымыз туралы терең сұрақтар қою" деген екінші идея терең экологиялық көзқараспен салыстырмалы түрде ерекшеленеді, бірақ оны қоршаған әлемге антропоцентрикалық / экоцентрикалық көзқараспен қарастырудың жолы ретінде қорғауға болмайды деп мәлімдеді. Фокс бұны терең сұрақтар қою процесі адамды бірінші принциптерді (немесе "негізгі принциптерді") қолдайтын жолға оңай жеткізе алатынын көрсетіп көрсетті, одан тіпті адамгершілік тұжырымдарды тікелей алуға болады, бұл басқа гипотезаларға байланысты, ол Нормативтік жүйені әзірлеуге Несс әдісін қолдануда пайдаланған. Ақырында, Фокс үшінші идеяны, "өңіріміздегі әлеммен кеңірек және тереңірек сәйкестендіруді дамыту" деп, қоршаған орта философиясына терең экология әдісін қорғау және ерекшелендіру деп дәлелдеді. Фокс терең экологияның осы қорғалатын және ерекше аспектісін "трансперсоналдық экология" деп атады, өйткені ол бізді кең әлеммен жеке сәйкестендірудің әдеттегі ауқымынан тыс жолмен сәйкестендіруге шақырды. Осы ойлау жолын жалғастыра отырып, Фокс сәйкестендірудің үш негізгі түрін ажыратты, оларды ол "жеке негізделген сәйкестендіру", "онтологиялық негізделген сәйкестендіру" және "космологиялық негізделген сәйкестендіру" деп атады. Бұл сәйкестендіру түрлері, сәйкесінше, басқа тұлғалармен жеке араласу арқылы жүзеге асырылатын басқа тұлғалармен ортақ сезім түрлеріне қатысты; "толық таңғажайып факт" терең ұғыну арқылы, олар өзіміз сияқты, олар да бар (бұл бізді Витгенштейннің өзі "мистикалық" деп атаған салаға апарады); және біз және басқа барлық тұлғалар бір ашылатын шындықтың аспектілері екендігі туралы терең ұғыну арқылы. Фокс, әсіресе, осы соңғы, космологиялық негізделген сәйкестендірудің маңыздылығын, біздің өмірімізде жеке негізделген сәйкестендіру түрлеріне тым көп арқа сүйеуге деген бейімділігімізге қарсы тұру үшін дәлелдеді.

Этика және құрылыс ортасы

1990 жылдардың аяғында Фокс терең экология туралы жазудан (оның ішінде оның экологиялық этикаға басқа тәсілдермен байланысы мен айырмашылығы) ауысты және экологиялық этика саласын тұтастай қарастыра бастады. Өзінің "Этика және құрылыс ортасы" атты еңбегінде ол қоршаған әлем - біздің "орта-тиріміміз" - табиғи, өздігінен пайда болатын ортадан және адам құрастырған ортадан тұрады деп дәлелдеді. Оның пікірінше, бұл дәстүрлі адамгершілік этиканың адамгершілік емес әлемге елеулі мән беру (немесе кез келген мән беру) тұрғысынан "көрілген нүкте" деп атаған нәрсені көрсеткеніндей, осыған дейін экологиялық этиканың дамуы адам жасаған (немесе салынған) қоршаған ортаға қатысты өзінің негізгі көрінбейтін нүктесін көрсетті. Фокстың пікірінше, бізге қажет этиканың жалпы түрі, ол дәстүрлі, адамға бағытталған этикалық мәселелерді ғана емес, сонымен қатар адам емес табиғи ортамен және адам жасаған немесе салынған ортамен қарым-қатынасымыздан туындаған этикалық мәселелерді де қамтиды.

Жалпы этика және реактивті үйлесім теориясы

Жалпы этика теориясында Фокс біз "Жалпы этика" деп дамытамыз деп санайтын этиканың түрін айтады (әрқашан үлкен "G" және үлкен "E" әріптерімен "жалпы этикаға" немесе "жалпы этикаға" кездейсоқ немесе кездейсоқ сілтемелерден ажырату үшін, автор әлдеқайда шектеулі нәрсені білдіруі мүмкін"). Ол жалпы этиканы адам арасындағы этика, адам емес табиғи ортаның этикасы және адам құрастырған (немесе салынған) ортаның этикасын қамтитын этикаға бірыңғай, интеграцияланған тәсілдің дамуына сілтеме ретінде айқындайды. Дэвид Келлер "Жалпы этиканы" өзінің "Әдептік жауапкершіліктің сфералары" диаграммасында "Уайли Блэквелл философиясы: Үлкен сұрақтар" сериясы үшін қоршаған ортаны оқыту этикасы антологиясында ең көп қамтылатын сфера ретінде көрсетті. Келлер "Жалпы этика" категориясын "Әдептік жауапкершіліктің ауқымы қандай" бөлімінің үшінші және соңғы бөлімі ("Индивидуализм" және "Голизм (Экоцентризм) " бөлімдерінен кейін) ретінде енгізді. Фокс өзінің жалпы этикаға деген көзқарасын "реактивті үйлесім теориясы" деп атайды. (Ол басқа да әдістердің жалпы этикаға да жасалуы мүмкін екенін мойындайды және олардың да болуы керек жалпы құрылымдық ерекшеліктеріне қатысты ұсыныстар ұсынады.) Фокстың реактивті үйлесімділік теориясы құндылықтың түпкі негізі белгілі бір субъектілердің иелік ететін күші мен қабілеттерін беретін құндылықтардың белгілі бір түрлерінің салыстырмалы түрде жоғары деңгейінде емес (мысалы, рационалдық, сезімталдық немесе тіпті тірі болу) деп есептеледі, бұл көптеген этиктер оны іздеуге бейім, бірақ құрылыстың, форманың немесе ұйымның әлдеқайда негізгі деңгейінде. Нақты айтқанда, Фокс заттардың ең құнды түрлері, әдетте, жауап беру біріктірудің қатынастық сапасын көрсетеді, яғни олар элементтердің өзара жауап беруі немесе оларды құрайтын ерекшеліктердің арқасында бірге (немесе біріктіріледі) ұстайды деп айтады. Фокс "жауаптылық" дегенді сөзбе-сөз және метафоралық мағынада да қамтитынын түсіндіреді, сондықтан бұл идея өмір сүру және әлеуметтік жүйелерге қатысты өнер мен сәулетке де қатысты. Фокс реактивті үйлесімділікті басқа екі негізгі ұйымдық формамен салыстырады, ол оны тұрақты үйлесімділік деп атайды, онда "заттар" ойлардан денелерге ғимараттарға дейін бірге тұрады, бірақ мұны реттелген, шаблонмен басқарылатын, мәжбүрлі немесе басқаша өзара жауап беретін тәсілдермен жасайды және дискогезия, онда заттар жақсы немесе мүлдем бірге тұрмайды. Фокс жауап берудегі тұтастық негізгі құндылықты (яғни, біз таба алатын ең негізгі жалпы құндылықты) жалпы этикаға (яғни, жоғарыда анықталғандай, жан-жақты этикалық жүйе) білдіреді деген идеяны дамытады. Бұл жүйе, әсіресе, екі өлшемдегі: контексттік және тәжірибелік тұрғыдағы жауап беру бірігуі туралы идеяны зерттеуге және дамытуға негізделген. Реагистік үйлесімділік идеясының контексттік әсерлері маңызды, өйткені кейбір жауап беруде үйлесімділік басқа жауап беруде үйлесімділік жағдайларын білдіре алады, бірақ бұл олардың арасында үйлесімді немесе жауап беруде үйлесімді қарым-қатынас болады дегенді білдірмейді. Бұл жағдайларда не нәрсеге басымдық беру керек, мән-жайға ма, әлде оның ішіндегі қызығушылықты нәрсеге ме? Бұған жауап беру үшін Фокс жауап беру кохезиясының контекстің нормативті теориясын әзірлейді, ол инклюзивті жауап беру кохезивті контексті немесе элементтерді кем қамтыған жауап беру кохезивті контексті сыйлау үшін аргументті қамтиды. Нәтижесінде біз оң идеалды басшылыққа алуымыз керек, яғни, олардың өзі контексттік жауап берудің жойылуына немесе төмендеуіне себеп болмайтын, жауап беретін үйлесімділіктің үлгілерін сақтау, қалпына келтіру және құру. Ең жалпы деңгейде бұл адамның әлеуметтік жүйелері керісінше емес, кеңірек, биосфералық (экологиялық) жүйеге көбірек бейімделуі керек дегенді білдіреді, ал ғимараттар сияқты адам жасаған заттар, өз кезегінде, биосфералық жүйелерге және адам әлеуметтік жүйелеріне (басымдықтың соңғы ретімен) керісінше емес, көбірек бейімделуі керек. Реагистік үйлесімділік идеясының тәжірибелік әсерлері маңызды, өйткені кейбір жауап беруде үйлесімділік жай ғана "заттар" (яғни, олардың ішкі, тәжірибелік өлшемдері жоқ; Томас Нагель үйреткендей, бұл "бұл нәрселер сияқты" болмас еді), басқа жауап беруде үйлесімділік құрылымдары сезімтал жандарды және тіпті "өздерін" құрайды (яғни, екі жағдайда да, олар "бір нәрсе сияқты" болады). Фокс сезімтал жандардың таза және қарапайым (яғни "өзін" құрамайтын сезі�...