Кіріспе

1831 жылы Мертир көтерілісіне қатысқан уэльс Ричард Льюис (1807/8 1831 жылы 13 тамыз), Дик Пендерин деп аталатын, Мертир Тидфилде тұратын уэльс жұмысшысы және көмір шахташысы болды. Ол 1831 жылы 3 маусымда Мертир көтерілісіне қатысқан. Көтеріліс барысында ол көтерілістің басты тұлғаларының бірі Льюис Льюиспен бірге тұтқындалып, бір сарбазды штыкпен ұрып-соғуда айып тағылды. Мертир-Тидфил тұрғындары оның кінәлі екендігіне күмән келтіріп, оның босатылуына өтінішхатқа қол қойды. Алайда, ол кінәлі деп танылып, 1831 жылы 13 тамызда асылды. Ол қайтыс болғаннан кейін Мертирде және Уэльс бойынша шейіт ретінде қаралды.

Ерте өмір

Ричард Льюис 1807 немесе 1808 жылы Уэльстің Гламорган штатындағы Аберавон қаласында Пендерин атты коттеджде дүниеге келген. Ол Корнеллидегі Льюис Льюис, кордвейнер, кейіннен кенші және оның әйелі Маргареттің ұлы болды. Ол 1819 жылы отбасымен Мертир Тидфилге көшіп барды, онда ол әкесімен бірге шахтада жұмыс тапты. Ол шіркеуде оқығандықтан сауатты еді.

Сот

Льюис Льюиспен бірге (Lewsyn yr Heliwr деп аталады) Дик Пендерин 93-ші (Сатерленд Хайленджерлері) пехоталық полкінің жеке Дональд Блэкті пішінге бекітілген штыкпен пышақтағаны үшін тұтқындалды. Екеуі де Кардифф түрмесінде ұсталды. Льюис Льюисдің жазасы көліктік жазаға ауыстырылды, негізінен Льюис шабуылшылардан қорғаған арнайы констебль Джон Томастың куәлігі арқасында. Мертир-Тидфил тұрғындары Дик Пендериннің пышақ салғанға кінәлі емес екеніне сенімді болды және 11000-нан астам адам оның босатылуын талап ететін петицияға қол қойды; тіпті консервативті Кембриан газетінде де қарсылық білдірілді. Неаттан келген квакерлік темір шебері Джозеф Трегелс Прайс екі сотталған адамды жұбатуға барған, ол бірден Дик Пендерйннің кінәсіздігіне сеніп, бұл туралы дәлел жинауға Мертирге барды. Ол сот төрешісін жазаның қауіпті екеніне сендірді. Ішкі істер министрі Лорд Мелбурн, қатаңдығымен танымал, екі аптаға созылуды кешіктірді, бірақ жазаны азайтудан бас тартты, бірақ жұмысшылардың ғана емес, Уэльстің де өтініштеріне қарамастан. Оның соңғы сөзі "Ойхен, dyma gamwedd" (ағылшынша: "О, Ием, мұнда әділетсіздік бар"). Пендериннің жұрт алдында өлім жазасына кесілгені оның жүкті әйеліне баласынан айырылып қалуына себеп болған. Мыңдаған адам оның мәйітін Гламорган алқабы арқылы қабірге алып барды (арнайы приходтар жерлеу жауапкершілігін қабылдаудан бас тартты), және оның қайын інісі Морган Хауэллстің жерлеу уағызына құлақ асты. Кардифф базарында Дик Пендеринге арналған тақташа бар, ол ағашқа ілінген жердің жанында орналасқан. Шейіт ретінде қаралған оның өлімі Уэльстегі жұмысшылар мен билік арасындағы қарым-қатынасты одан әрі қырайтты және Ньюпорт көтерілісіне дейін кәсіподақ қозғалысы мен чартизмді күшейтті. Мертир көтерілісі қызыл тудың жұмысшы күшінің байрағы ретінде алғаш рет қолданылғаны және Дик Пендериннің өліміне байланысты ашу-ыза оған үлкен күш берді.

Салдары

1874 жылы Ианто Паркер есімді адам АҚШ-та өлім төсегінде Эван Эвансқа Блэкті пышақтағанын және билік ұстай ма деп қорқып Америкаға қашқанын мойындады, осылайша Дик Пендеринді ақтады. Сотта Дик Пендеринге қарсы куәлік берген Джеймс Эбботт есімді тағы бір адам кейіннен антпен өтірік айтқанын мойындады. 1972 жылы Александр Корделл "От адамдар" атты танымал романын жазды, оның сюжеті Мертир көтерілісінің аясында өтеді. Корделл едәуір зерттеулер жүргізді және кітаптың қосымшасында ол әділетсіз ату жазасына кесілген болуы мүмкін деген дәлелдер келтірілген. Бұл кітаптың арқасында бұл істің қызығушылығы арта түсті. 1977 жылы Мертирдің қоғамдық кітапханасында ТКК бас хатшысы Лен Мюррей "Уэльс жұмысшы сыныбының шейітін" еске алу рәсімі жасады, ал Корделлдің кітабынан үзінділер оқылды.

Кешірімділік үшін науқан

2000 жылы Льюис ұрпақтары кешірім алу үшін сот ісіне кірісті. 2015 жылдың маусым айында Энн Клайд парламенттік депутаты Аймақ Палатасында кешірім беру туралы өтініш ұсынды. Полиция, қылмыс және қылмыстық сот министрі Майк Пеннинг кешірім "егер сотталған адамның кінәсіз екенін және тиісті шағым жасау механизмдері толғандығын дәлелдейтін дәлелдер ашылса ғана" берілетініне жауап берді. 2016 жылдың шілдесінде Стивен Киннок депутаты Әділет министрлігіне 600 қол қойылған өтінішхатты ұсынды, ол кешірімді талап етті. Әділет министрлігі парламент талқылауын бастау үшін 10 000 қол қою қажет екенін айтты және министрліктің 2015 жылы берген жауабына сілтеме жасады. Киннок кешірім алу үшін күрес жалғасатынын айтты.