Кіріспе

Жири Муха (12 наурыз 1915, Прага – 5 сәуір 1991, Прага) – чех журналисі, жазушы, сценарист, автобиографиялық романдардың авторы және әкесі, суретші Альфонс Муханың туындыларын зерттеуші.

Өмір

Прагада туған ол 1939 жылдың 15 наурызында нацистік Германия Чехословакияның қалған бөлігін басып алған кезде Парижде «Lidové noviny» газетінің тілшісі болып жұмыс істеді. Осы кезде ол Мартинюдің «Далалық месса» операсының чех либреттосын жазды. Сол жылдың шілдесінде әкесінің жерлеуіне Прагаға қысқа ғана уақытқа оралды, бірақ кейін Парижге қайтып, Франциядағы жаңа құрылған 1-ші Чехословакия дивизиясына қосылды. Францияның құлауынан кейін Муча Ұлыбританияға барып, онда Корольдік әуе күштеріне қосылды, содан кейін BBC-де соғыс тілшісі болды. 1945 жылы Прагаға оралды. 1951 жылы елдегі коммунистік үкімет оны тыңшылық жасады деген айыппен тұтқындады. Мемлекеттік прокурордың өлім жазасын талап етуінен кейін, ол Жақымовтағы уран кенінде қатаң еңбекке кесілді. 1955 жылы түрмеден шығарылды, бұл оның әйелі Джеральдиннің күш-жігерінің нәтижесі деп айтылады, бірақ басқа деректерге сәйкес, ол Мемлекеттік қауіпсіздік полициясы (StB) үшін жұмыс істеуге келіскені үшін босатылды. 1989 жылы коммунистік режимді құлатқан «Барқыт революциясы» кезінде ол Чехия ПЕН клубының төрағасы болды. 1991 жылы қатерлі ісіктен қайтыс болды.

Отбасы

Оның алғашқы әйелі – чех композиторы Витезслава Капралова (1915–1940). Екінші әйелі – Геральдин Томсон Муха (1917–2012), Шотландияда туған композитор, өмірінің соңына дейін Прагада тұрды және 2012 жылдың 12 қазанында қайтыс болды. Муханың екі баласы болды: ұлы Джон, қазір Муха қорының президенті, әйелі Джеральдинмен бірге, және қызы Ярмила Плокова, Власта Плоковадан. Суретші Ярослава Мучова – оның қарындасы болды.