Кіріспе

Palau Nacional (каталонша "Ұлттық сарай") - Барселонадағы Монжуик төбесіндегі ғимарат. Бұл 1929 жылы өткен Халықаралық көрменің негізгі орны болды. Оны Пьер Доменк и Рураның жетекшілігімен Эухенио Сендоя мен Энрик Ката жобалаған. 1934 жылдан бері Каталонияның Ұлттық өнер мұражайы орналасқан. 32000 м2 жер беті бар испандық Ренессанс рухындағы ғимараттың төртбұрышты едені бар, оның екі жағында және бір артқы квадрат секциялары бар, ортасында эллипстік күмбез бар. Сарайға апаратын баспалдақ жағындағы фонтандар Карлес Буигастың еңбегі. 1996 және 2004 жылдар аралығында сарай Ұлттық өнер мұражайының 5000-нан астам өнер туындыларының бүкіл жинағын орналастыру үшін кеңейтілді.

Ұлттық сарайдың алғашқы жобалары

1929 жылғы Халықаралық көрмеден бұрын Барселона Монжуиктің кейбір бөліктерін қалаландыруды бастаған болатын. XIX ғасырдың екінші жартысынан бастап, бұл аймақта қоғамдық нысандарды орнатуға қатысты жобалар ұсынылды. Осы уақытқа дейін Монжуик тек өз ресурстары үшін пайдаланылған: жеке меншік меншіктер мен көптеген карьерлер. Алайда жолдардың жоқтығы бұл аймаққа жетуді қиындатты. 1894 жылы Ильдефонс Серда мен Жозеп Амарогостың жобасында тауды тұрғын үй аумағына айналдыру ұсынылды. Кейінгі уақытта Леон Жауселидің 1905 жылы Pla d'Enllaços жобасына ұқсас болды. Монжуиктегі көрмені өткізудің тағы бір идеясы 1909 жылы Мануэль Вега и Марч бұл жобаның ең басты мақсаты "өнер ғибадатханасы, біздің ең керемет білімдеріміздің жиынтығы және жинағы" болуы керек деп ұсынған кезде айтылды. Ақырында, 1913 жылы Монжуик электр өнеркәсібі көрмесінің (Exposición d'Indústries Electriques) нақты орны болады деп шешті, оны өнеркәсіп пен Барселона қалалық кеңесі көтермеледі. 1915 жылы архитектор Жозеп Пуиг и Кадафальх ұсынған бастапқы жоспар дизайнында негізгі болды, ол үлкен төртбұрышты сараймен үлкен күмбезмен тәжтелген үлкен орталық даңғылды бейнеледі, оның үстінде сегіз мұнарамен қоршалған қанатты Жеңістің мүсіні болды. 1920 жылы сол сәулетші Палау д'Арт Антик (Ежелгі өнер сарайы) деп аталатын егжей-тегжейлі жобаны жобалады, кейін ол Палау делс Нафас (Ұлттар сарайы) деп аталды. Күмбезді салу үшін бетон және геодезиялық күмбез құрылысының үйлесімін қамтитын жүйе ойластырылды. Бұл жобаның құрылысы 1923 жылы басталды. Алайда, сол жылдың қыркүйегінде генерал Мигель Примо де Ривера билікке келгеннен кейін Пуиг и Кадафальч Каталонияның президенті лауазымынан босатылды және кейіннен Көрме жобасынан алыстады. Пуиг-и-Кадафальчтың жобадан алыстауы тек саяси себептермен ғана емес, сонымен қатар қаржылық себептермен де болды. Көрменің бюджеті туралы құжатта, бюджет сарайының құны 8,080,000 песетаға бағаланды. Жаңа ұйымдастыру комитетінің Пуиг и Кадафальхтың жұмысын жалғастырудан бас тартуының тағы бір себебі - келісімшарттың құрылыс компаниясы Ingeniería y Construcciones-дан басқа компанияға Construcciones y Pavimentos-қа берілуі, бұл бұрын келісілген шарттардың мәлімдемесінің қайшы келуіне байланысты. Нәтижесінде жаңа комитет сарай құрылысын тоқтату туралы шешім қабылдады.

1924 жылғы байқау

1924 жылы 18 шілдеде инженер Мариа Рубио и Белвер, ұйым мүшесі және адвокат Ж. М. Альмираль Карбо жобалар конкурсын бастады. Іс-шараға барлық испандық сәулетшілер қатыса алады, олар жеке жобаны немесе құрылыс компаниясының ұсынысымен бірге жобаны ұсына алады. Соңғысы жеңімпазға жол берді. Барлығы он жоба ұсынылды. Жозе Мария Мартиннің ұсынысы жобаның аясынан тыс деп танылғандықтан қабылданбады. Тоғыз табысты жоба 1925 жылдың қаңтарында жарияланды: Бенет Гитарт и Трулс: ең ұзақ уақыт бойы біліктілік алған сәулетші, ол исламдық сәулет стиліне негізделген темірден жасалған құрылымды ұсынды. Хуан Брюгера Рогент: Мадридтік сәулетші, ол таза неоклассикалық дизайнды ұсынды, негізгі қасбеті коринфтік колоннададан және диаметрі 65 метрлік күмбеттен тұрады. Сальвадор Сотерас и Табернер: Бұл жобада сарайдың бірінші қабаты Пласа Испаниядан көрінбейтін болды. Құрылымы ең төменгі деңгейге дейін қысқартылды; алайда оған күмбез және екі мұнара кірді. Архитектор 1925 жылдың көктемінде қайтыс болғандықтан, қаза тапқаннан кейін ғана мақтанышпен аталды. Рафаэль Бергамин, Луис Бланко Солер және Рикардо Гарсия Геррета: Мадрид мектебіне жататын үш сәулетші, олардың жобасы Пуджи Кадафальхтың бұрынғы жобасынан ауытқыған. Классикалық стильде, бағаналар мен фронтонның қасбеті болды және күмбез немесе мұнаралар ұсынбаған жалғыз ұсыныс болды. Жобаға Викторио Мачо жасаған мүсінді қосатын артқы қасбеті де кірді. Эдуардо Фернандес Диас: Дизайн орталық куполы бар неоклассикалық стильге сай болды. Эухенио Сендоя мен Энрик Ката: Жеңімпаз жоба (толық ақпарат үшін төмендегі бетті қараңыз). Николау Мария Рубио и Тюдури, Рамон Ревентос және Франсеск Фолгера: Олардың дизайны Пуиг и Кадафальх салған сарайлармен үйлесімді болуға тырысты. Бір қызығы, бұл жоба және Эдуардо Фернандестің жобасы конкурстың нәтижелері мен олардың суреттері жарияланған Arquitectura журналында жарияланбаған жалғыз жоба болды. Рамон Терменс Маури: Пуджи Кадафальхтың жобасына қатысты ұсынылған ең бір жобалардың бірі, ол басты қасбеттің Испания алаңынан емес, стадионның көшесіне қарауын ұсынды. Үлкен залдың крест тәрізді жоспары бар, үлкен күмбездер мен орталық күмбез бар. Хауме Сантома мен Мариано Романи: Барлық жобалардың ең жас сәулетшілері. Романи сол кезде сәулетшілікті бітірген жоқ деп айтылады. Олардың ұсынысы Пуиг-и-Кадафальхтың ұсынысына негізделген, бірақ құрылыс шешімдері жеңілдетілген. Олар екінші орын алды. Жеңімпаз ұсынысты Эухенио Сендоя мен Энрик Ката ұсынды, ал Сальвадор Сотерас пен Сантома и Романиге құрметті сөз берілді. Қазылар алқасының төрағасы Барселонаның сол кездегі мэрі Дариус Румеу и Фрейха болды. Жеңімпаз жобаға құрылысшы Антони Монтсеньидің де қатысуы болды, ал кейбір басылымдарда көрменің құрылыс жөніндегі бас директоры болған Пере Доменч и Рураның есімі кездеседі.

Атқарушы жоба

1925 жылғы байқау барысында жеңімпаздар өз жобаларын жүзеге асыру жоспарын жасады. Ең маңызды факторлардың бірі - жұмыстың белгілі бір мерзімде жүзеге асырылатынына кепілдік беру болды. Құрылыс уақытын алға жылжыту механизмі архитектуралық элементтерді ұтымды етуде табылды; құрылыс процесінде уақытты үнемдеуге қызмет ететін қайталауды іздеу. Құрылыс кезінде үш материалдың маңызы зор болды: бетон, жасанды тас және темір. Архитекторлардың өздерінің айтуынша, жер бетінде жасалған жасанды тас T пішіндес, сондықтан олар орнатылған қабырға құрылыстарына жақсы тұтанады. Барлық қабырғалар мен каркастар бетоннан, ал жоғалған формалар жасанды тастан жасалуы керек, көрінетін әшекейлеуді қамтитын норма ұсынылды. Жазық шатырлар темір бетоннан және кафферден жасалған жүйе арқылы жасалды, бұл соңғы безендіруді құрады. Нәтижесінде ішкі бөлме бір жағы бетонмен толтырылған, ал екінші жағы сәндік гипспен өңделген темір корпустан тұрады. Лобби, баспалдақ және жертөле үшін "Каталондық күмбез" деп аталатын, жалпақ кірпішпен салынған жұмыс пайдаланылды. Жер бетінде жасалған жасанды тас бөлшектерінің арасында күмбезді көтеріп тұрған он алты бағана бар, олардың әрқайсысының диаметрі бір метр, биіктігі он метр, құрылымы қуыс. Әрбір бағана жасанды тастан жасалған. Үлкен залдың құрылымы 46 х 74 метр, биіктігі 70 метр. 1926 жылы 30 маусымда құрылыстың алғашқы тасын салды, бұл оқиғаға түрлі органдар, соның ішінде көрме атқарушы комитетінің президенті Мариано де Форонда, Барселонаның мэрі Дариус Румеу и Фрейкса және құрылыс директоры Пере Доменек и Роура қатысты.

Сәулет

Ұлттық сарайдың дизайны академиялық классицизмнің ауасы бар испандық қайта өрлеу сәулетінің біріктірілген стилі болып табылады. Бұл Барселона сәулет мектебінің техникалық тілімен шешілген әртүрлі функционалдық нысандар мен құрылыс процедураларының нәтижесі. Сарай құрылысы оның құрамында анық көрсетілген симметрияға негізделген дәстүрлі жүйелердің және бетонды пайдалану сияқты заманауи техникалар мен материалдардың басымдықты құрылыс процедурасының үйлесімінен тұрады. Фасад екі кішігірім бүйірден тұратын орталық корпустан тұрады. Ортасында үлкен күмбез орналасқан, ол Лондондағы Сент-Пол немесе Ватикандағы Сент-Петр базиликасын еске салады, әр жағында екі кіші күмбез бар. Үлкен залдың төрт бұрышына Сантьяго-де-Компостелла немесе Севильяның Жиральда соборына ұқсас төрт мұнара орналасқан. Нео-реенессанстық сәулет өнерінің 20-ғасырдағы сәндік сәндіктерімен қарама-қарсылық бар. Бұл өнерді мүсіншілер Энрик Казановес, Жозеп Дюнах, Федерик Марес және Жозеп Ллимона, ал суретшілер Франсеск д'Ассис Гали, Жозеп де Тогорес, Мануэль Хамберт, Жозеп Обиолс и Палау, Жоан Колом и Августи және Франсеск Лабарта жасаған.

Үлкен зал

Лоббидің артында Үлкен зал (Gran Saló) немесе Овал бөлме (Saló Oval) орналасқан. Оның үлкен өлшемдеріне байланысты ол үлкен іс-шараларды өткізуге арналған кеңістік ретінде қарастырылды; ресми рәсімнен бастап көрменің ашылуына дейін, сондай-ақ концерттер, бальдар, галалар және конференциялар. Залдың көлемі 2300 м2 және 1300 адамға арналған орын бар. Овалдық бөлмеде Альфонсо XIII мен королева Виктория Евгенияның төрағалығымен көрменің ашылу рәсімі өтті. Үлкен залды овал пішінді қораптық күмбезбен жабады, оның безендіруіне үлкен бағаналар басым. Бағананың ұңғылары қайта өрлеу дәуірінің әсем әшекейлерімен безендірілген. Қақпаның қақпалары мен қақпаларының қақпаларын орнату үшін орнатылған қарапайым орнатулар орнатылған. Салонның тағы бір дизайн элементі - аркалар арасындағы кеңістікті алып жатқан және 1929 жылы болған елу испан провинциясын бейнелейтін елу алты шағын геральдикалық қалқандар. Қалған алты қалқан музыкалық аспаптарды бейнелейді және Салонның орган орналасқан бөлігінде орналасқан. 1888 жылы Барселонада өткен Дүниежүзілік көрмеде көркем өнер сарайының (Palau de les Belles Arts) Регент патшайымның салонына екі электрлік орган орнатылды; бұл бастама 1901 жылы Глазго, 1904 жылы Сент-Луис және 1915 жылы Сан-Диего сияқты басқа көрмелерде қабылданған дәстүрге адал. Осылайша бұл дәстүрді жалғастыру және Барселонадағы жаңа көрмеге арнап орган орнату орынды деп саналды. Органды 1929 жылы Людвигсбургтегі (Германия) Э. Ф. Уолкер және компаниясы салған. Механизмдер толығымен электрлі және 154 музыка регистрлерінен тұрады, олар бес клавиатураға және отыз екі ноталы педаль клавиатурасына бөлінген, екі мыңнан астам орган құбырларымен. Оны профессор Альфред Ситтард 1929 жылы 6 шілдеде ашты. 1955 жылы орган қалпына келтіріліп, кеңейтілді, онда бұрынғы мөлшерге екі мың бес жүз жаңа құбыр қосылды. Орган кеңейтілгеннен кейін, оның құрамында алты клавиатура бар, ал биіктігі он бір метр, ені 34 метр.

Негізгі күмбез

Күмбезді безендіру үшін Луис Пландиура сол кездегі ең үздік каталон суретшілерінің біріне тапсыруды ұсынды. Осы себепті күмбездің орталық бөлігін (шамамен 300 м2 жер көлемі) Франсеск д'Ассис Гали жасады, оған "Испанияның ұлылығын таңғажайып түрде бейнелеуге келісімшарт жасалды, ол төрт саламен айқындалған символикалық композицияда негізделген: Дін, Ғылым, Көркем өнер және Жер". Дін: Мәсіхтің айқышқа шегеленіп өлтірілген көрінісі, оның екі жағында шейіт пен періште, аяғында - имансыз. Тағы бір көріністе саррасен басшысының христиан әскеріне қаланың кілттерін тапсырғаны бейнеленген. Ғылым: Геометрияның әйел аллегориясы және ғылымның жеңістері, Мигель Серветпен бірге және оның қан айналымы жүйесін зерттеуі; Бласко де Гарай, шұңқыр дөңгелегін пайдалану арқылы навигацияны ойлап тапқан; және Жұлдыздарды бақылайтын Кордовадан келген араб. Көркем өнер: Көкшетауы мен лавр бұтақтары бар әйел. Екі әйел суретші сәулет өнерінің символы ретінде ғимараттың үлгісін ұстап тұр. Сонымен қатар, сурет, мүсін, әдебиет және музыка өнерінің көріністері де бар. Жер: Бір қолымен айды ұстап тұрған әйел бейнесі, аяғында күн жатыр. Сондай-ақ, ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп және мал шаруашылығымен байланысты бірнеше суреттелген жер жемістері бар. Куполдың барабаны Жозеп Тогорес пен Мануэль Хамберт жасаған ежелгі өркениет суреттерін бейнелейтін сегіз панельден тұрады. Қақпақтар жоғарыда аталған суретшілермен гризаль техникасымен суреттелген және Леон, Кастиль, Наварра және Арагон корольдіктеріне қатысты төрт аллегорияны бейнелейді. Қаптаманың астында төрт мүсін орналасқан. Олардың бір жағында мүсінші Жозеп Дюняхтың "Заң және күш" және екінші жағында мүсінші Энрик Касановастың "Еңбек пен дін" бейнеленген.