Кіріспе

XII ғасырдағы Венгрия мен Хорватия патшасы Ладислав II немесе Ладислав II (II. Ласла́в, хорват және словак: Ладислав II; 113114 қаңтар 1163) - Венгрия мен Хорватияның патшасы 1162 және 1163 жылдар аралығында тағын өзінің немере інісі Степан III-ден тартып алған. Ладислав алты жасында әкесі Венгрияның Бела II-нен Босния герцогы атағын алды, бірақ провинцияны ешқашан басқармады. Оның орнына 1160 жылы кіші інісі Степанның үлгісіне еліктеп, Константинополға қоныс аударды, бірақ екеуі де 1162 жылы аға ағасы Геза II-нің өліміне байланысты Венгрияға оралды. Олардың оралуын Византия императоры Мануэль I Комнен қолдады, ол олардың оралуын Венгрияға билігін кеңейту үшін пайдаланды. Бастапқыда император Стефан IV-ге тақты басып алуға көмектесуді жоспарлаған, бірақ венгр иелері Ладиславты тек марқұм Геза II-нің ұлы Стефан III-ге қарсы патша ретінде қабылдауға дайын болды. Оның берік қолдаушысы, Эстергом архиепискобы Лукас Ладиславты патшалыққа тағайындауға қарсы шығып, оны қауымнан шығарып тастағанмен, оны 1162 жылдың шілдесінде Калокса архиепискобы Мико патшалыққа тағайындайды, бірақ ол таққа отырғызылғаннан кейін алты ай ішінде қайтыс болады.

Жастық шақ

1131 жылы туған Ладислав - патша Бела Соқырдың және оның әйелі Расиялық Еленаның екінші ұлы. Ол дүниеге келгеннен кейін бірнеше ай өткен соң, анасы оны және ағасы Гезаны Арадта өткен жиналысқа алып барды. 1136 жылы Бела II әскері Боснияға басып кірді, ол оны еске алу үшін кішкентай өзеннің атымен Рама патшасы атауын алды. Келесі жылы Естергомда прелаттар мен барондардың жиналысында патша Ладиславты Босния герцогы етіп тағайындады. Алайда Ладислав ешқашан аумақты жеке басқарған емес және әкімшілікті тағайындалған немесе сайланған лауазымды адам болған Бан бақылады. Бела II 1141 жылы 13 ақпанда қайтыс болды және оның орнын оның үлкен ұлы, Ладиславтың аға ағасы Геза II иеленді. "Аңғалданған жылнама" кітабында Геза патшаның билік құрған кезінде "қарындастарына" - Ладислав пен оның інісі Степанға - "дюктық табыстар" беріп отырғаны жазылған. Ғалымдар Ференк Макк пен Гюла Христо екі герцогқа бұл грантты 1152 жылы ғана, патша өз ұлы Стефанды өзінің мұрагері етіп тағайындаған кезде ғана берген деп айтады. Ладиславтың інісі Стефан 1156 немесе 1157 жылы Геза патшаға қарсы астыртын әрекет жасап, жеңіліс табады. Степан алғаш рет Киелі Рим империясына бас сауғалап, кейін Византия империясына қашып кетті. Ладислав оған еріп, 1160 жылы Константинополға қоныстанды.

Жер аудару

Қазіргі уақыттағы дереккөздер Ладиславоның Константинополға кету себебі туралы келіспейді. Джон Киннамостың айтуынша, Степан мен Ладислав екеуі де Геза патшамен айтысқаннан кейін оған "өте жеккөрінішті болды". Ал Никетас Хониат Ладдиславтың "Гезаның оған деген сүйіспеншілігі аз болғандықтан немесе ағасының қастандық жасауынан қорыққандықтан емес, әсіресе императордың Степанды жақсы көруінен" қатты қызыққаны үшін Мануэлге ауысып кеткенін жазған. Геза II 1162 жылы 31 мамырда қайтыс болды және оның орнын 15 жасар ұлы Стефан III алды. Алайда, император Мануэль, оның замандасы Джон Киннамостың айтуынша, "Мажарстанның үстемдігін жоғары бағалаған", марқұм корольдің екі ағасы үшін араласуға шешім қабылдады, "мажарлар арасында таққа әрқашан аға-інілердің аман қалғандарына ие болу заңдылығы бар" деп мәлімдеді. Бастапқыда император екі ағаның кішісіне, Стефанға, таққа үміткер ретінде көмектесуді жоспарлаған. Император Мануэльдің елшілері пара бергендіктен, венгр әміршілерінің көпшілігі жас монархты тақтан түсіруге дайын болды, бірақ императордың қуыршағы ретінде қараған Степанның орнына Ладислав патша болуға таңдалды. Жас Степан III-дің таққа отырғанынан алты апта өткен соң, оның партизандары Капуварда жеңілді, оны Венгриядан кетіп, Австрияға бас сауғалауға мәжбүр етті. Император оған [Ладиславтың ағасы Степанға] көмек көрсету керек деген қорытындыға келді. Ол Сардикадан шығып, Браничево мен Белградқа жақын Дунай аймағына жеткенде, өзінің немере інісі Алексиос Контостефаносты қарулы күштермен [Стефанға] жіберді. Олар Храмонды қолға алғаннан кейін, хандықты қорғауға бар күшін салды.

Билік

Ладислав 1162 жылдың шілдесінде патша тағына отырды. Салтанатты рәсімді Калокса архиепискобы Мико жүргізді, өйткені Эстергом архиепискобы Лукас Степан III-ге адал болды және Ладиславты узурпатор деп санады. Архиепископ Лукас Ладиславты қауымнан шығарып жіберді, бірақ оны тұтқындап, түрмеге қамап қойды. Генрих Мюгельннің жылнамасына сәйкес, Ладислав патшалықтың үштен бір бөлігін ағасы Стефанға және герцог атағын берді. Киннамос Ладислав ағасына urum ("Менің ием") атағын бергенін жазды, өйткені "венгрлер арасында бұл атау патша билігіне ие болатын адамды білдіреді". Ладислав қарсыластарымен татуласуға тырысты және Папа Александр III-нің өтініші бойынша Рождество күні архиепископ Лукасты босатты. Алайда архиепископ оған мойынсұнбай, Венгрияға оралған және Пресбургті (қазіргі Словакиядағы Братислава) басып алған Стивен III-ді қолдап отырды. Ладислав Пресбургте өзінің немере інісіне шабуыл жасамады, бірақ архиепископ Лукасты қайтадан тұтқындады. Ладислав "жарты жыл бойы таққа ие болды" деп жазылған "Illuminated Chronicle" және 1163 жылы 14 қаңтарда қайтыс болды. Ол Секешфехервар базиликасында жерленген.

Отбасы

Ладислав 1160 жылы Константинополға келгенде жесір болған көрінеді, бірақ оның әйелі мен отбасы есімі белгісіз. Хониаттың айтуынша, Ладислав Константинополде "патшалық қаннан шыққан әйелге үйленген болуы мүмкін". Алайда, Хониаттың айтуынша, Ладислав "ерлі-зайыптылардың сиқырына беріліп, өз еліне қайтып, үй шаруасын бұзып жібермеу үшін, үйленуден бас тартты". Ладиславтың қызы Мария Венеция догесі Витале II Михельдің ұлы Николай Михельге тұрмысқа шықты.

Негізгі дереккөздер

Джон Киннамостың "Джон мен Мануэль Комненнің іс-әрекеттері" (Чарльз М. Брэнд аударған) (1976). Колумбия университетінің баспасы. О Византия қаласы, Никетас Хониятес жылнамалары (Гарри Дж. Магулиас аударған) (1984). Уэйн мемлекеттік университетінің баспасы. Венгриялық жарық жылнамасы: Chronica de Gestis Hungarorum (Dezső Dercsényi редакторы) (1970). Корвина, Таплингер баспасы. .