Кіріспе

1990 ж. Мексиканың Хорхе Фонс режиссері түсірген фильм. "Қызыл таң" - 1989 жылы "Күміс Ариэль" сыйлығын жеңіп алған мексикалық криминалды драмалық фильм. Бұл 1968 жылы 2 қазан күні кешке Мексиканың Тлателолько ауданында болған Тлателолько қырғыны туралы фильм. Бұл фильмде Мексиканың орта таптық отбасылары Тлателолько алаңындағы (Трех мәдениет алаңы деп те аталады) көпқабатты үйлердің бірінде өмір сүреді. Онда Héctor Bonilla, María Rojo, Bichir Brothers, Eduardo Palomo және басқалар ойнайды.

Қысқаша мазмұны

1968 жылы 2 қазанда, сәрсенбі күні, Мексиканың орта таптық отбасы күніне бастамақшы. Тамақ ішу кезінде ағалары Хорхе (Демиан Бичир) мен Серджо (Бруно Бичир) әкесі Хамбертомен (Гектор Бонилья) айтысады. Балалары университетте оқиды, ал әкесі Мехиконың жергілікті үкіметінде (Departamento del Distrito Federal) жұмыс істейді. Әкелері ұлдарының шаштары ұзын екеніне наразылық білдіреді. Олар бір-біріне: "Балалардың істегендері дұрыс емес, үкіметке ешкім күмән келтірмеуі керек" деп айта бастайды. Балалар университеттің дербестігі бұзылғанын және үкімет конституцияға қайшы әрекет етіп отырғанын айтады. Олардың бабалары Роке (Жорже Феган) (Мексика революциясына қатысқан) "Егер олар шынайы революция жасаса, олар өлім жазасына кесілетін болар еді" дейді. Бастауыш және орта мектепте оқитын Карлос (Адемар Арау) және Грейсила (Эстела Роблес) кіші іні-қарындастары жас болғандықтан, олардың не туралы айтылатынын түсінбейді. Содан кейін балалар үкімет тарапынан орынсыздық жасалғаны туралы айтады. Олардың басты мысалы - БҰҰ-ның А.М.А.М. бағындыруы және кейбір студенттердің дәретханада жасырынуы, олардың мәйіттері бір күн бұрын (1 қазанда) табылған. Анасы Алисия (Мария Рохо) жағдайды тыныштап, ұлдарға "ерте келіп, шаштарын кесіп алуларын" айтады. Балалар Мигель Идальгоның шашы ұзын екенін айтып, әзілдеп кетеді. Күн әдеттегідей жалғасады, ал кейін, тамақ пісіру кезінде Алисия мен Грейсила жігіттердің не істеп жатқаны туралы дау-дамай жасайды. Грейсила анасының "әдеттен шығып қалған" екенін айтады, содан кейін ол зерттеуді жалғастырғысы келетінін айтады, оған анасы ол үй шаруасын қалай болғанда да аяқтайтынын айтады. Карлос Битлз әндерін тыңдап, мектепке дайындалып жатыр, оның ата-бабасы "олар тым қатты" деп шағымданып, радионы сөндіреді. Хумберто әйеліне телефон соғып, "бір үлкен оқиға болатынын және өзін уайымдағанын" айтады, бірақ жалғастыра алмастан, телефон өшіп қалады. Алисия Грейсиелладан көршісінің пәтеріне барып, әкесіне хабарласуын сұрайды. Грейсила онымен сөйлеседі де, көршісінің телефоны өшірілгенін біледі. Қыз қайта оралып, "біздің де, көршілердің де, бұрышта тұрғандардың да" телефондары жұмыс істемейтінін айтады. Кейін жарық та сөнді. Дон Рок төменгі қабатқа барып, фитильді ауыстырады. Жолда көршісіне тап болады да, екеуі де сақтандырғышты ауыстырады. Олар жарықты қосуға тырысады, бірақ жарық өшірілгенін біледі. Содан кейін Дон Рок пәтерге оралып, Алисияға жарық жұмыс істемейтінін айтады. Олар уайымдап, өз күндерін өткізеді. Карлос мектептен келеді. Ол анасына ағаларының айтқандарының растығын сұрағанын айтады, ал мұғалім оны растады. Содан кейін ол ғимараттың залына шығып, әжесімен бірге ойыншық солдаттарымен ойнайды. Ойын барысында сол қолында снайперлік мылтық пен ақ бетперде ұстаған күдікті адамдар залдағы тесік арқылы қарауға тырысады. Олар оны "қажетсіз" деп санайды да, жоғары қабаттарға көтеріледі. Олар пәтерге оралады, ал Дон Роке қызына әскери қатысу туралы және әр ғимараттың төбесіне снайперлер туралы айтады. Неге? Неге? Ол сұрайды. Жауап өте қарапайым: олар үлкен нәрсеге дайындалған. Алисия бірдеңе тігуге кіріседі, Карлос үй тапсырмасын жасайды, ал Дон Роке сағатты жөндеуге тырысады. Сырттағы алаңда халық жинала бастайды. Студенттік кездесу болып жатыр. Карлос пен Грейсила жиналған көпшілікті бақылап, олардың саны 10 000-нан асады деп есептейді. Содан соң Грейсила үй тапсырмасын жасауға досының үйіне барады. Жарты сағаттан кейін кездесу тоқтап, аспанда қызыл және жасыл жалын шашады. Карлос мұны көріп, қатты қуанды да, анасына айтып берді. Алисия терезеден қарап, оқушылардың қырғылып жатқанын көреді. Дон Роке оларға терезеден алыстап, бөлмесіне жасырынуды бұйырады. Олар осылай істеп жатқанда, екі оқ терезеден өтіп кетеді. Біраз уақыттан кейін Дон Роке Грейсиланы көтеріп алуға тырысады, бірақ ол мұны жасамас бұрын, ол дыбысты естиді. "Арбалар!" - деп айқайлайды. Содан кейін жаңбыр жауады. Біраз уақыттан кейін сырттан да дыбыстар естіледі. Есікті ашып, Серджио мен Хорхе (оның көзілдірігі жүгіріп бара жатқанда сынған) бірнеше досымен бірге келеді. Олардың бірі Луис (Эдуардо Паломо) жараланған. Алисия оны емдеуге тырысады, бірақ ол қатты қан кетуде. Атыс жалғасып, тоқтап қалады. Осы уақыт аралығында суға батқан студенттер әңгімелесуді бастайды. Олардың бірі баяндама айтылып жатқан ғимараттың үшінші қабаттағы балконында қарулы адамдар "Олимпия батальоны! Ешкім қозғалмасын!" Тағы біреуі атыс басталған кезде кетіп ...

Өндіріс және шығару

Кейіннен фильмнің табысты болғанына қарамастан, ол аз бюджетпен түсірілді және пәтерден тыс жердегі бірнеше кадрмен қоймада түсірілді. Бұл фильмнің тақырыбының қорлануына байланысты болды, өйткені үкімет қатаң ұстаным ұстады. Рохо Амансере 1990 жылға дейін кешіктірілді. Фильмнің сценарисі Ксавье Роблес Мексикадағы Жазушылар қоғамына жүгінді, ол өз кезегінде кинематография бөліміне тыйым салды. Билік өкілдері бұл бюрократиялық себептермен кідірістің жай ғана бір түрі деп түсіндірді, фильм түсірушілер фильмді цензураға түсіруге тырысып жатырмыз деп мәлімдеді, және шын мәнінде солай болды. Олар фильмде Мексика армиясының көріністері бар екенін айтып, екі көріністі кесуге мәжбүр болды: соңғысында екі солдат Чихуахуаның бірінші қабатта патрульдік қызмет атқарады, және фильмнің ортасында екі солдат пәтер ішіне қарап, студенттерді іздеуді сұрайды.

Қабылдау

Фильм 1991 жылы күміс Ариэль сыйлығының көпшілігімен және 1 номинациямен 11 марапатты жеңіп алды.