Кіріспе

Ортағасырлық аббатхана Abbey Pax Mariae (Monasterium sanctarum Mariæ Virgìnis et Brigidæ in Vatzstena), көбінесе Вадстена аббатханасы деп аталады, Швецияның Линчепинг епархиясындағы Веттерн көлінде орналасқан. Ол 1346 жылдан 1595 жылға дейін белсенді болды және 1963 жылдан бері белсенді болды, 1991 жылы автономды аббатшылық мәртебесін қайта алды. Аббатхана патшаның сыйлық ретінде берген фермаларының бірінде құрылған, бірақ оның айналасында Вадстена қаласы өсті. Бұл 1346 жылдан 1595 жылға дейін Бриджетин ордені үйі болды.

Негізгі және ұзақтығы

Аббатхананы 1346 жылы Санкт-Бригитта Швеция королі Магнус IV және оның королевасы Бланканың көмегімен құрды. Ол Бригита құрған аббатханаға он ферманы, соның ішінде Даль-Хундредтегі Вадстенаны да, ерік берді. Киелі Бриджиттің қызы, Киелі Екатерина, 1374 жылы анасының молдасымен бірге келген кезде, діни жоғарғының қол астында бірнеше жаңадан келгендерді тапты. Олар Екатеринаны абыстай етіп таңдады. 1381 жылы қайтыс болғаннан кейін 1384 жылы Линчепинг епискобы монастырды бата берді. Бірінші мойындалған абыстай Ингегерд Кнутсдоттер, әжесі, Киелі Бриджит. 1391 жылы Киелі Бриджитті қасиетті деп жариялау және 1394 жылы оның сүйегін Аббат шіркеуіне көшіру оның қауымының атақ-даңқы мен байлығына үлкен үлес қосты. 1399 жылы монастырдың приоры Кристина Нильсдоттер қайтыс болды. 1400 жылы Померания герцогы Эрикті өзінің әжелі әпкесі, королева Маргарет Дания, Норвегия және Швеция королі ретінде Вадстенада тағайындады. Бұл жерде оның әйелі, королева Филиппаның және швед королі Карл II-нің королевасы Екатеринаның қабірі орналасқан. Бриджит әдебиетінің басым бөлігі - Киелі кітаптың кейбір бөліктерінің немесе әулиелердің аңыздарының швед тіліне аударылуы. Қазіргі кездегі жазбалардың басым көпшілігін Стокгольмдегі Svenska fornskriftsällskapet (Ескі швед мәтіндері қоғамы) шығарған. Қолжазбалар Стокгольмдегі Корольдік кітапханада (оның ішінде екісі швед тілінде, Бригиттаның қолжазбасымен), Уппсала университет кітапханаларында (оларда ағылшын миссиясымен байланысты ағылшын тіліндегі шолу қолжазбалары бар) және Лундта сақталған. Бұл авторлардың ішіндегі ең танымал Вадстенаға жататын Маргарета Клаусдоттер (1473 жылы абыстай, 1486 жылы қайтыс болды), Киелі Бриджиттің отбасы туралы еңбектің авторы ("Scriptores Rerum Svecicarum", III, I, 207 16) және Николаус Рагвальди, монах және аббатхананың Бас мойындаушысы (1476-1514), бірнеше шығармалар жазған. Аббатхана екі қабатты болды, оның еркек бөлімінде 25 монах, ал әйел бөлімінде 60 монах бар. Монахтар Бас мойындаушының, ал монахтар - приорессаның басқаруымен ұйымдастырылды, ал жалпы аббатхана монахтар мен монахтар сайлаған абыстайдың басқаруымен ұйымдастырылды. Абатхана патшалық үй мен ақсүйектердің үлкен ықыласына ие болды және елдің рухани орталығы, сондай-ақ Швецияның ең үлкен жер иегері болды. Аббатхана 1401 жылдан бастап аурухана мен зейнеткерлер үйін басқаратындығы белгілі. Басында Вадстена аббатшылығы бегардтар мен бегиналарды қолдады, соңғылары шіркеу басшылары арасында жаман беделге ие болған аристократ әйелдер еді. 1412 жылы аббатханаға оларды шығару туралы бұйрық берілді, бірақ бұл 1506 жылға дейін жасалмады. 1436 жылы сот орындаушысы Йоссе Эриксон аббатханада баспана іздеді, бірақ оны қууға мәжбүр болды және бәрібір тұтқындалды. 1419 жылы аббатхана тергеудің құрбаны болды, онда абыстай, сондай-ақ монахтар жеке сыйлықтар қабылдады және ер қонақтарды қабылдауға болмайтын уақытта көңілді болды деп айыпталды. Вадстена аббатшылығы Реваль, Надендал, Берген және Данциг сияқты Бриджетин ордені барлық монастырларының анасы ретінде халықаралық атақ-даңққа ие болды. Ол басқа монастырлармен байланыста болып, оларды тексеріп, мүшелері жетіспеген жағдайда, оларға монахтар мен монахтарды жіберген. Мысалы, 1406 жылы Генри ФитцХью бастаған ағылшын делегациясы келді. Ол Англияда Бриджетин монастырын құру үшін мүшелерді сұрады. 1415 жылы төрт монах, үш әйел novice, бір монах және бір діни қызметкер абатханадан үлкен мерекелер кезінде шыққан.

Реформадан кейінгі және таратылу

1527 жылы Швецияда Реформация енгізілгеннен кейін Швециядағы монастырь қауымдары Швеция Густав I-нің Редукциясына сәйкес жаңа новацтарды және король меншігі деп жарияланған активтерді қабылдауға тыйым салу арқылы тиімді түрде тоқтатылды. Қазіргі мүшелерге өлгенше қалуға, монастырьдің бұрынғы мүлкінен жәрдемақы алуға немесе қаласа кетуге рұқсат етілді. Алайда Вадстена аббатшылығы бұл тыйым салудан босатылды және реформациядан кейін де, монархтың арнайы рұқсатымен ғана, жаңадан келгендерді қабылдауға рұқсат етілді. Бұл ереже 1527 жылы король Густав Вазаның епископ Ханс Браскке бұған бір жыл бұрын жаңадан келген адамнан қашып кеткеннен кейін жолдаған. Әбатхана өзінің халықаралық атақ-даңқы мен швед ақсүйектерімен тығыз байланысы арқасында игі жағдайға ие болды. Көптеген монахтар мен монахтар ақсүйектерден, соның ішінде патшаның әпкесі Аннадан еді. Сондай-ақ, ол көптеген ақсүйек отбасылардың жерлеу орны ретінде қызмет еткен. Алайда Вадстена аббатханасының монахтары мен монахтарына қаласа, аббатханадан шығуға рұқсат етілді. Одан кеткендердің ішіндегі ең танымал - абаттан үйленуге кеткен абыстай Биргитта Ботольфсдоттер. 1544 жылы патша, кейбір монахтар мен монахтар сұрағаннан кейін, монахтар мен монахтарға Вадстена абатханасынан шыққылары келсе, үйленуге рұқсат беретін нұсқау берді және әбатша мен абатхананың басқа мүшелеріне оларды тоқтатуға тыйым салды. Жас монахтар үлкендерге қарағанда кетуге көбірек дайын болған, бірақ монахтарға қарағанда монахтар көбірек қалады. Бұл негізінен монахтардың лютерандыққа айналғаннан кейін дәрігер, пастор немесе мұғалім мамандықтарымен қамтамасыз етілгеніне байланысты болуы мүмкін, ал монахтар некеден басқа таңдаулары сирек болған. Нәтижесінде монастырдың ішінде монахтарға қарағанда олардың саны әлдеқайда көп болды. 1540 жылдың мамыр айында жергіліктi протестант епискобы аббатханаға келді. Католик шіркеуінде діни рәсімдер мен әулиелерге табынуға тыйым салынды, ал протестанттықтардың діни қызметтері монастырь шіркеуінде өткізілуге бұйырды. Қасиетті әйелдер уағыз кезінде құлақтарын тығып алған. 1543 жылы король аббатхананың құндылықтарын түгендеп, кітаптар мен құндылықтардың көпшілігін тәркіледі. Монахтар сол уақытқа дейін уағыздап жүрген католиктік уағыздарды жарияламаса, монастыр жеке адамдардан садақа алуға рұқсат етілген. Вадстена аббатшылығына жеке қайырымдылық жасаушылар, жұртшылықтан және Корольдік сарайдан үлкен сыйлықтар берді. Белгілі қайырымдылық жасаушылар арасында королева Маргарет Лейжонхуфвуд және оның отбасы, бұрынғы абыстайы Биргитта Ботольфсдоттер және оның бай күйеуі, королева Карин Мунсдоттер, Анна Хогеншильд және Йоран Перссон болды. 1549 жылы монахтардың көпшілігіне аббатханадан кетуді бұйырды. 1550 жылы монахинялар аббатхананың кішігірім бөлігіне, монахтарға тиесілі қанатқа көшірілді, ал 1555 жылы аббатхананың ерлер контингенті ресми түрде жойылып, Вадстена аббатханасы әйелдер қауымына айналды. 1567 жылы Солтүстік жеті жылдық соғыста абатхананы даниялық сарбаздар тонаған. 1568 жылы монахинялар саны 18 деп саналды. Король Иоанн III (1569-1592) тұсында аббатхана қалпына келтіріліп, байытылды, ал абыстай патша жұппен өте жақсы қарым-қатынаста болды. 1575 жылы Иоанн III аббатханаға жаңадан келгендерді шектеусіз қабылдау құқығын берді, ал оның католик патшайымы Екатерина Ягеллон оған садақа берді және аббатхана мен Рим арасындағы байланыс орнатты. 1580 жылы иезуит Антонио Посевино Папаның өкілі ретінде оны реформалады. Бұл жағдайда абыстай мен преорисаға 1564 жылғы Триденттік ант берілді, ал монахтар екінші рет ант берді. Сонымен қатар, Посевино бір топ жігіттермен бірге католик діни қызметкерлері ретінде білім алу үшін кетіп қалды. 1587 жылы король мен мұрагер ханзаданың сапары кезінде аббатханада реформациядан кейінгі алғашқы католиктік салтанатты месса өтті, ал 1592 жылы католик діни қызметкерлерін даярлау үшін семинария құрылды. Католик патшасы Сигизмунд 1594 жылы таққа отырғанда Вадстена абатханасына қорғаныс берді. Паптың легаты Германко Маласпана аббатханаға келді және жас қыз novice ретінде қабылданды. Алайда 1594 жылы протестант герцогы Карл, кейіннен Швецияның Карл IX билікті қолға алып, Вадстена абатшылығын бұзуға бұйырды. 1595 жылы қалған 11 монахтың көпшілігі абыстаймен бірге кетіп, қысқы уақытта Сёдеркопингте болғаннан кейін 1596 жылдың көктемінде Данцигтің Бриджетин абатханасына, Мариенбрунн абатханасына жөнелтілді. 1596 ж�...

Таратылғаннан кейінгі

1605 жылы Карин Йохансдоттер бұрынғы аббатханадан кеткеннен кейін ғимараттар 40 жылға жуық бос қалды. Оларда университет құру жоспарланған, бірақ ондай жоспарлар жүзеге аспады. 1641 жылы зейнеткерлер мен мүгедек сарбаздар мен олардың отбасыларына арналған Кригсманшюс (ветерандар үшін үй) құрылды және 140 жылдан астам уақыт бойы бұрынғы монахтар қанатында орналастырылды. Сонымен қатар, ол әскерилердің балаларына арналған мектепті қамтамасыз етті. Үй 1783 жылы жабылды. 1795 жылы бұрынғы аббатхананың ерлер мен әйелдер бөлімдерінде венериялық ауруларға арналған аурухана құрылды. 1840 жылдардан бастап ол басқа аурулармен ауыратын науқастарды қабылдады және мемлекеттік ауруханаға айналды. 1909 жылы аурухана заманауи ғимаратқа көшірілді. Әббалықтың монахтар бөлімі 1810 жылдан 1825 жылға дейін түрме ретінде, одан кейін 1951 жылға дейін Вадстена ақылсыздар ауруханасының бөлігі ретінде пайдаланылды. Солтүстік ғимаратқа монахтар бөлмесі мен жатақханасы кіреді, 1956 жылы онда он үшінші ғасырдағы патша сарайының елеулі қалдықтары бар екендігі анықталды. Ол мұқият қалпына келтірілді және 2003 жылы монастырь мұражайына айналды. 1935 жылы Бергитин ордені діни әпкелері Вадстенаға келді және бұрынғы аббатхананың сыртында монастырь құрды. 1963 жылы монастырь орденнің алғашқы тармағының Бриджетин монастырі ретінде қайта құрылды (төменде қараңыз). Аббат шіркеуі әлі де тұр және онда Киелі Бриджит есімімен бірнеше ескерткіш бар. Бұл ғибадат орны "Көк шіркеу" деп аталады. Көк шіркеуде қызыл түстегі сандықтағы әулие Бриджиттің молдалары, сондай-ақ ортағасырлық әулие Бриджит, әулие Анна және Баталды Мәриям ана және басқа да ортағасырлық өнер мүсіндері бар. Тағы үш ғимарат сақталған: ең жақсы сақталған - жоғарыда аталған патша сарайы / монахинялар кафедрасы / мұражай; қалған екеуі қонақ үй мен мейрамханаға айналдырылды.

Қазіргі заманғы аббат (1991)

Қазіргі Бриджетин монахтар монастыры ежелгі аббатхананың жанында орналасқан, ол Марияның тыныштығы (Pax Mariae) деп аталады. Ол Нидерландыдағы Бриджетин абатханасынан құрылған, бұл Орденнің бастапқы саласының әлі күнге дейін сақталған бірнеше абатханаларының бірі, және қазіргі уақытта сегіз монах бар. 1991 жылы ол дербес аббатшылық мәртебесіне көтерілді.

Хронологиясы

1346 жылы король Магнус IV мен королева Бланка Вадстена кунгсгард корольдік елімін болашақ монастырь негізін қалауға сыйға береді. 1370 жылы Папа Урбан V Киелі Бриджиттің жоспарына өз келісімін береді. 1373 жылы Бриджит Римде қайтыс болады. 1374 жылы Бриджиттің сүйегі Вадстенаға апарылады. Оның қызы Вадстенаның әулие Екатерина Вадстенаның абысы болып сайланады. 1384 жылы аббатшылық ресми түрде баталанды. 1391 жылы Бриджит әулие деп жарияланды. 1430 жылы королева Филиппа мұнда жерленген және Вадстена абатшылығының шіркеуі жарылқанған. 1451 ж. Екатерина патшаның мәйіті осында жерленген. 1495 жылы монастырьде баспахана орнатылады. 1527 Реформация монархтың арнайы рұқсатысыз аббатханаға жаңа жаңаларды қабылдауға тыйым салады. Егер монахинялар мен монахтар қаласа, қауымнан шығуға рұқсат беріледі. 1540 Католиктік мессаға тыйым салынады және протестанттық қызметтер аббатханада өткізіледі. 1541 жылы Аббатханаға жеке адамдардан қайтадан сый-сыяпат алуға рұқсат етіледі, бірақ оның активтерінің көпшілігі тәркіленеді. 1544 Монарх әббилікке мүшелердің кетуіне кедергі жасауды тыйым салады. 1549 ж. Монахтардың көпшілігі аббатханадан шығарылады. 1550 Аббат шіркеуі аббат мүшелеріне жабық, олар бұрынғы монахтар часовнясын пайдаланумен шектеледі. Монахинялар мен бірнеше монахтар монастырьдің бұрынғы монахтар бөліміне кішкентай қанатын ғана пайдалануға мүмкіндік береді. 1555 жылы Аббатхананың ерлер құрамы таратылады, ал монахтар Вадстена аббатханасынан кетеді. 1567 жылы Солтүстік жеті жылдық соғыс кезінде даниялық сарбаздар аббатхананы тонаған. 1575 жылы Швеция королі Иоанн III монастырға жаңадан келгендерді шектеусіз қабылдауға рұқсат береді. 1580 жылы аббатханаға Папаның легаты Антонио Посевино келіп, оны қайта жаңғыртты. 1587 Реформациядан бері алғашқы қоғамдық салтанатты мейрам Патша мен Тақ мұрагері қатысуымен өткізілді. 1592 Католик діни қызметкерлерін оқыту үшін семинария құрылды. 1595 жылы герцог Магнус мұнда жерленген және аббатхананың монастырлық қауымы таратылған. 1641 жылы бұрынғы аббатханада зейнеткерлер мен мүгедектерге арналған үй құрылды. 1783 жылы жабылды. 1795 жылы бұрынғы аббатханада венериялық аурулар ауруханасы құрылды. 1909 жылы жабылған. 1810 жылы бұрынғы монахтар қанатында түрме құрылды. 1825 жылы жабылған. 1826 жылы бұрынғы монахтар қанаты ессіздердің ауруханасына айналды. 1951 жылы жабылған. 1935 жылы Киелі Бриджит орденінің әйел бауырлары егістікте демалыс үйін ашты. 1963 жылы Пакс Марианың Киелі Бриджит монастыры ашылды. 1991 Монастырь дербес аббат мәртебесіне көтерілді.