Кіріспе

Аед Дуб мак Суибни (б.з.д. 588) - Улайд патшалығындағы (қазіргі Ольстер) Даль нАраидидің ирланд патшасы. Ол Улайдтың патшасы болған болуы мүмкін. Аедтің орнын оның немере інісі Фиакнаэ мак Баетайн бағындырды. Аэд Дуб Қара Аэд Ирландияның христиан дінінен бұрынғы салтанатты рәсімнен өткен соңғы биік патшасы Диармайт мак Сербайлды өлтірді. Дәстүр бойынша Диармейд мифтік үш өліммен қайтыс болды, ал кейбір нұсқалар Аед Диармейдтің асырап алған ұлы болды. Тигернах жылнамалары Диармайдты 565 жылы Даль-н-Араиди жеріндегі Маг-Линия жазығында (Ларнеге жақын Мойлинни) Раит-Бекте Аэд-Даб өлтіргенін айтады.

Адоманның есебі

Адоман І-ші кітабының 36-тарауында Аэд Дубтың діни қызметкер болып тағайындалғаны туралы жазылған. Ол бұл туралы естіген кезде Колумба Аедтің әлі көп жыл өмір сүретінін, бірақ "ит сияқты қайтадан құсығына оралатындығын, қайтадан қанды кісі өлтіретінін, ақырында найзамен өлтірілгенін, ағаштан суға құлап, суға батып өлетінін" пайғамбарлық еткенін жазды. Бұл тағы да мифтік үш есе өлім, және бұл, бәлкім, Аед Даб туралы дәстүрлі есептің қандай да бір түрі болғандығын білдіреді. Сол тарауда Адомнан Аедті діни қызметкер болуға ұмтылмаған епископ тағайындағанын айтады. Ол тек Финдшан есімді діни қызметкер бірінші болып Аедтің басына қолын қойып, оны діни қызметке тағайындауға келісті. Адоманның айтуынша, Финдшан деген діни қызметкер Әд Дубты дүниелік немесе азғындықпен жақсы көрген. Бұл олардың ғашықтар болғандығын білдірмейді. Карналис "рухани" дегенге қарама-қарсы "дүниелік" дегенді білдіреді. Адомнанның жазғандарынан Аедтің патшалықтан шығарылғанын немесе орнынан түсуін, сол себепті ол Британиядағы монастырда біраз уақыт болған соң, Ольстерге оралып, тағын қайтарып алуға тырысқанын болжауға болады. 588 жылы Ольстер жылнамасында Аэд Дубтың өлімі туралы хабарламада Тигернах жылнамасында оны 579 жылы орналастырған, онда Аэдтің кемеде өлтірілгені туралы хабарланғандықтан, оның кейбір іздері болуы мүмкін. Бұл оқиға Лау-Нейге (Lough Neagh) болған деп есептеледі.