Кіріспе

Испандық дворян (1638-1692) Томас де ла Серда и Арагон, Лагуна де Камеро Вьехоның 3-ші маркизі, GE, KOA (толық, lang es), (24 желтоқсан 1638 22 сәуір 1692), испан дворяны, 1680 жылдан 1686 жылға дейін Галисияның және Жаңа Испанияның вице-королі болды.

Ерте өмір

Дон Томас де ла Серда Испанияның Коглолудо қаласында, ұзақ уақыттан бері әскери және саяси байланыстары бар әйгілі испан отбасында дүниеге келді. Ол Мединаселидің 7-ші герцогы Дон Антонио де ла Серданың және Алькаланың 5-ші герцогинясы Дона Ана Портокаррероның 4-ші баласы болды. 1675 жылы Паредестің 11-ші графинясы Дона Мария Луиза Манрике де Лара и Гонзагаға үйленді, оның үш баласы болды. 1679 жылы ол Галисияның вице-королі болып тағайындалды, бірақ ол ешқашан бұл лауазымға тағайындалмады, өйткені ол бірден жаңа Испанияның вице-королі болып тағайындалды.

Жаңа Испанияның вице-королі ретінде

Дон Томас де ла Серда архиепископ Пайо Энрикез де Ривераның орнына Жаңа Испанияның вице-королі болып тағайындалды. Ол 1680 жылы 30 қарашада ресми түрде Мексика қаласына кірді және үкіметке басшылықты қолға алды.

Оның құрметіне орнатылған жеңіс аркалары

Жаңа патшаны қарсы алу үшін екі триумф аркасы жасалды. Бірі XVII ғасырдағы Мексика университетінің профессоры Дон Карлос де Сигуэнза и Гонгора, екіншісі монах және танымал ақын Сор Хуана Инес де ла Круз жасаған. Олардың осы жоғары құрметке таңдалуы екеуіне де маңызды болды, өйткені олар біршама маргиналды мәртебеге ие болды, Сигуенза сәтсіз иезуит, Сор Хуана заңды емес туылған әйел ретінде. Сигуенза креол патриоты болды, "Мексиканың императорлық қаласын атақты өткенімен және салтанатты қазіргісімен қамтамасыз етуге тырысты". Ол жаңа вице-король үшін өзінің триумф аркасының тақырыптарын түсіндіріп, "Мексиканың өте асыл императорлық қаласы тұрғызып қойған арканы әшекейлейтін Мексика империясының ежелгі монархтарында байқалатын билеуші құрайтын саяси қасиеттер" деп жариялады. Құрылысқа ацтек монархтары мен ацтек құдайы Хуицилопочтли үшін орынбасарларға арналған орынбасарлар кірді. Сор Хуананың аркасы Нептунның аллегориялық тақырыбын қабылдады. Оның түсіндірме басылымының тақырыбы "Алегорикалық Нептун, Түстер мұхиты, Саяси симулакром, Мехико қаласының Асыл, қасиетті және Август митрополиттік шіркеуі тұрғызған, Еңбектiк арканың керемет аллегорикалық тұжырымдамаларында, ең үздік Дон Томас Антонио де ла Серданың қуанышты кіруіне арналып, махаббатпен бағышталды, Паредес графы, Маркиз де ла Лагуна, біздің Жаңа Испанияның вице-падышасы, губернаторы және генерал-капитаны". "Алегорикалық Нептун" тақырыбын таңдау оның вице-корольдің маркиз де ла Лагуна (көл маркизі) деген атақ-даңқына сілтеме болуы мүмкін және "арка Нептун және вице-король сияқты патшалар мен ханзадалардың ізгі қасиеттерінің үлгісі болды. "Вице-король, Мансера маркизі болған вице-корольден басталған тәжірибені жалғастыра отырып, Сор Хуананың қамқоршысы болды.

1680 жылғы Пуэбло үнділіктері көтерілісі

Оның өкілеттігі кезінде Нью-Мексиконың 24 пуэблосындағы 25 000 пуэбло индейі испандарға қарсы көтеріліп, Пуэбло көтерілісі немесе Попе көтерілісі (басшысының аты бойынша) деп аталды. Үндістер кездескен барлық еуропалықтарды өлтірді, олардың арасында отаршылар, солдаттар мен миссионерлер болды. 1680 жылы 10 тамызда 21 францискан миссионерлері қаза тапты. Үндістер өлкенің астанасы Санта-Феге күтпеген жерден шабуыл жасады. Бұл әрекеттері сәтсіз болып, олар қаланы он күн қоршауға алды. Қашып құтылған испандықтар Пасо-дель-Нортеге (қазіргі Сиуауа штатының Сиуарес қаласы) барып, бас сауғалады. Ал 12 жылдан кейін ғана испандықтар бұл аймақты қайтадан басып алды. Вице-король Санта-Фе қаласын 300 испандық және метиз отбасылармен қайта қоныстандырды, оған қала (циудад) атағын берді, бұл қоныстың ең жоғары атағы. 1681 жылы ол Нюэва-Визкаяға (Жаңа Испания) көтеріліске шыққан үндістерді қудалау үшін ат әскерін жіберді, бірақ олар шайқастан бас тартты. Сондай-ақ, ол аймақтағы гарнизондарды кеңейтті.

Отондо экспедициясы

1681 жылы Томас де ла Серда Манрике де Лара Калифорнияға тағы бір экспедицияны жіберді, бұл жолы капитан Исидро Отондоның қол астында болды. Бұл экспедиция индейлерді басып алып, аумақты отарлаумен айналысты. Олар Баха-Калифорния жағалауын Ла-Пазға дейін аралап, кейін Халиско штатының Навидад портына оралды. Бұл экспедицияда үш иезуит миссионерлері болды, олардың арасында оңтүстік Германиядан шыққан Еусебио Кино әкесі болды, кейіннен Баха-Калифорния, Сонора және Аризонаның миссионері, зерттеушісі және отарлаушысы ретінде танымал болды. Кино жаңа Испанияға 3 мамырда 1681 жылы келді, ол астанаға келген кезде Дон Карлос де Сигуенца и Гонгорамен қысқа уақыт достық қарым-қатынаста болды, бірақ 1680 жылғы комета туралы Сигуенцаның ғылыми көзқарастарын діни негізде қатаң түрде жоққа шығарды. Сигуензаның басылымы вице-корольдің әйелі Ла Лагуна маркизасына арналды. Киноның Сигуензаның көзқарастарын қабылдамауы вице-корольдің өзіне арналды. Кино Жаңа Испанияға миссионер ретінде келген болатын. Алдыңғы экспедициялар сияқты бұл экспедиция да сәтсіз болды. Ол үш жыл бойы жүргізіліп, 225 мың песоға бағаланды.

Веракрусті басып алу

1683 жылы 17 мамырда 800 адамы бар пират Лоренцильо Веракрусқа шабуыл жасады. Керек күштер жеткіліксіз болғандықтан, порт құлады. Қала тұрғындары шіркеулерге жабылып, қарақшылар қаланы тонаған. Олар оны 1683 жылдың 17 мамыр мен 23 мамыры аралығында өткізді. Испания әскерлері Веракруске соғысуға келгенде, қарақшылар теңізге тез шықты. Олар орасан зор тауарлар мен 1500 адаммен бірге жолға шықты. Кейін олжаның құны 7 миллион песоға бағаланды. Веракрустан шыққан соң, пираттар Кампече мен Юкатанға шабуыл жасады.

Эль-тападо

1683 жылы 22 мамырда Антонио Бенавидес, маркиз де Сан-Висенте Веракруске келді. Кейіннен алдамшы Эль Тападо ретінде танымал болған ол өзінің Визитадор генерал (патшалық инспектор) және Австрияның королевасы Мариана тағайындаған Жаңа Испанияның губернаторы екенін мәлімдеді. Ол Куэлакскоапада (Пуэбла) Лоренцильоның қарақшыларының бірі деп айыпталып, тұтқындалды. Сол жерден оны шынжырлармен бұғаулап, Мехикоға алып барды. 1684 жылы 12 шілдеде ол ағашқа ілінген, бірақ ол пайда болған кезде күн тұтылуы болды. Халық мұны көктегі Алланың кінәсіз адамды өлтіруіне наразылық білдіргені деп қараса да, ол бәрібір өлтірілді.

Кейінгі өмірі

Вице-король де ла Серданың өкілеттігін король Карл II үш жылға ұзартты. 1686 жылы 16 қарашада ол билікті өзінің мұрагері, Монклованың 3-конты Мелхор Портокаррероға тапсырды. Вице-король және оның әйелі Мария Луиза Манрике де Лара и Гонзага мексикалық ұлы ақын Сор Хуана Инес де ла Крузмен достық қарым-қатынаста болды. 1689 жылы Испанияда Үндістан Кеңесінің мүшесі және Испанияның Грандеесі болды. Кейін ол Австрияның королевасы Мариананың үй басқарушысы болды. 1692 жылы 22 сәуірде Мадридте қайтыс болды.