Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Еуропалық фри-джаз - әлемдік фри-джаз сахнасының өзіндік дамуы мен ерекшеліктері бар бөлігі. Еуропалық фри-джаздың негізін қалаушылар кім екенін анықтау қиын, өйткені Еуропаның әр түрлі елдерінде әртүрлі дамулар болды. Алайда, Еуропалық фри-джаздың дамуы Америка фри-джазынан басталғанын, онда Орнетт Коулман сияқты музыканттар ойнау тәсілін революциялағанын сенімді түрде айтуға болады.
European free jazz is a part of the global free jazz scene with its own development and characteristics. It is hard to establish who are the founders of European free jazz because of the different developments in different European countries. One can, however, be certain that European free jazz took its development from American free jazz, where musicians such as Ornette Coleman revolutionised the way of playing.
Америкалық шығу тегі
Фри-джаз өзінің атауын Орнет Коулманның 1960-шы жылдардағы американдық авангард джазын сипаттау үшін жазған "Free Jazz" альбомынан алған. "Авангард" деп аталумен қатар, оны "жаңа толқын", "жаңа нәрсе", "акция джазы" және Еуропада "импровизациялық музыка" деп атады. Еркін джаз музыкасының коммерциялық жетіспеушілігіне байланысты, сондай-ақ азаматтық құқық қозғалысы сияқты нәсілдік мәселелерге байланысты көптеген американдық еркін джаз музыканттары Еуропа құрлығын аралап, жаңа авангард стилін бүкіл Еуропаға ойнай бастады. Жаз музыканттары Орнет Коулман, Альберт Айлер, Дон Черри, Бад Пауэлл, Дон Бьяс Еуропаны аралап, өнер көрсетті. Америкада коммерциялық жетістіктерінің жоқтығына қарағанда, көптеген американдық фри-джаз музыканттары Еуропада коммерциялық жетістіктер мен қабылдауды да бастан кешірді, бұл Еуропаның гастрольдеріне және ұзақ уақытқа созылатын резиденцияларға әкелді. "Джаз музыканттарының көбі әлемнің басқа жерлеріне көшіп барды, бірақ олар жоғары мәдениеттің ең жоғары көрінісі деп саналғандықтан, керісінше жауап алды. Осылайша олардың көбі елден қуылмай, дүниежүзілік соғыстардан кейін Францияда, Германияда, Жапонияда, Скандинавияда және Нидерландыда теңдесі жоқ табысқа қол жеткізді". Американың көпшілігі бұл музыканың құрылымы аз, қозушы және күлкілі деп санаса да, кейбір еуропалық тыңдаушылар "диссионтты және көрінетін ығы-зығылы музыканы" ұнатты. "Көптеген еуропалықтар фри-джазды Атлантиканың екі жағындағы бұқаралық ақпарат құралдарында африкалық америкалықтар мен Батыс Еуропалық джаз қауымдастықтарында жалын сияқты жанған музыкалық қозғалысты сипаттау үшін ең көп қолданылатын сипаттама ретінде қарастырды. Әлеуметтік контекст екі жағдайда да музыканттардың негізгі джаз мәдениетіне қарсы реакциясын қамтиды, олар өз күшін сынаған кезде, өзінен-өзі нәсілшіл, тарихи империалистік және қанаушылық, құмарлықпен құлдыраған және зұлымдыққа ұшыраған батыс үстемдігімен келісіп отыр деп санайды ". Музыканың қоздырғышы табиғатына, сондай-ақ музыкантқа да, тыңдаушыға да берген бостандығына байланысты көптеген еуропалықтар америкалық қоғамға қарсы фри-джаздағы қарсы әсерді 1960-шы жылдардың соңында Еуропадағы қарсы мәдениет пен антиимпериалистік қозғалыстармен байланыстырды.
Free jazz got its name from the album Free Jazz (Atlantic, 1961) by Ornette Coleman to describe American avant garde jazz of the 1960s. Besides "avant garde", it was called "the New Wave", "the New Thing", "action jazz", and in Europe "improvised music". Due to the lack of commercial success of the free jazz music as well as the racial issues, like the Civil Rights Movement, many American free jazz musicians began touring the European continent, playing and spreading their new avant garde style throughout Europe. Jazz musicians like Ornette Coleman, Albert Ayler, Don Cherry, Bud Powell, Don Byas traveled and performed throughout Europe. In contrast to the lack of commercial success in America, many American free jazz musicians experienced both commercial success and acceptance in Europe, leading to tours of Europe and extended residencies. "A number of jazz musicians migrated to other parts of the world, where they received an opposite response, being considered the ultimate expression of high culture. Thus, many of them remained in exile, and they enjoyed unparalleled success in France, Germany, Japan, Scandinavia, and the Netherlands after the world wars". Although much of American public believed this music to be structure less, provocative, and ridiculous, some European listeners enjoyed the "dissonant and seemingly chaotic music". "Many Europeans viewed free jazz as the descriptor most used by the media on both sides of the Atlantic for a musical movement that ignited like a flare in the African American and Western European jazz communities. The social context in both cases included a reaction by musicians against a mainstream jazz culture they felt to be colluding with an oppressive Western hegemony that was intrinsically racist, historically imperialistic and exploitive, venally decadent and vicious as its power was challenged". Due in part to the provocative nature of the music as well as the freedom it granted both the musician and the listener, many Europeans associated the backlash toward American society conveyed in free jazz with the counter culture and anti imperialist movements in Europe during the late 1960s.
Еуропалық қабылдау
Америка Құрама Штаттарында қабылданған еркін джаз музыкасына қоғамның реакциясына қарама-қайшы, көптеген еуропалықтар (музыканттар, сыншылар және жастар) осы музыка стилімен сәйкестенді. Көптеген африкалық американдықтар бұл авангард стилін Америкадағы Азаматтық құқық қозғалысымен байланыстырған болса, 1960 жылдары көптеген еуропалықтар, әсіресе колледж жасындағы студенттер, бұл музыка стилін бүкіл Еуропада бір уақытта орын алған антиколониалистік қозғалыстармен байланыстырды. "Free jazz" рубрикасы бойынша музыка - Орнет Коулман, Сесил Тейлор, Альберт Айлер, Джон Колтрейн, Sun Ra және олардың топтары, Еуропадағы ең көп әсер еткен негізгі ізашарларды атау - 1960 жылдардың ортасынан аяғына дейін сол жердегі джаз сахналарын жандырды. Кейінгі еркін джаз қозғалысы олардың елінде 1968 жылғы студенттік наразылық пен көтерілістердің оқиғалары мен рухымен байланысты болды Париж және Берлин ("68-шілер") Америкадағы қара нәсілділердің жаңа сәйкестігін растады. Америка Құрама Штаттарына тән нәсілдік қақтығыс Еуропада халықаралық радикалды солшылдыққа айналды. Ол жастық ақ жүзді ашулы қара жүзге қарағанда батыс империалистік капитализміне және жалған мәдениетке қарсы. Америкалық фри-джаз музыканттары бүкіл Еуропада ойнауын жалғастыра бергенде, фри-джаз жанры мен онымен байланысты Еуропадағы мәдени қозғалыстар да тарай бастады, бұл көптеген еуропалық джаз музыканттарына авангардтық ойнау стилін еліктеуге және өзінің жеке дыбысын жасау үшін оның әдістерін қабылдауға ықпал етті. "Олардың әртүрлі ортасын көрсететін бұл музыканттар көбінесе бірнеше ғасырлар бойы Еуропалық формаларға тән кейбір дыбыстық бейнелермен афрологиялық көзқарасты еске түсіретін жеке әңгімелерді біріктіреді".
Contrary to the societal reaction free jazz music received in the United States, many Europeans (musicians, critics and young people alike) identified with this style of music. While many African Americans associated this avant garde style with the Civil Rights Movement in America, many Europeans in the 1960s, especially college aged students, associated this style of music with anti colonialist movements occurring throughout Europe at the same time. The music under the "free jazz" rubric – that of Ornette Coleman, Cecil Taylor, Albert Ayler, John Coltrane, Sun Ra and their bands, to name the major pioneers with the most impact in Europe – ignited the jazz scenes there in the mid to late 1960s. The subsequent free jazz movement in their countries was linked to the events and spirit of the 1968 student protests and riots in Paris and Berlin (the " '68ers") as it was to new assertions of black identity in America. The racial conflict specific to the United States translated in Europe to an international radical leftism – one with a youthful white more than an angry black face – hostile to Western imperialistic capitalism and faux culture. As American free jazz musicians continued to play throughout Europe, the free jazz genre and the cultural movements in Europe associated with it began to spread as well, influencing many European jazz musicians to imitate the avant garde style of playing as well as adopting its techniques to create their own individual sound. "Reflecting their diverse backgrounds, these musicians often blend personal narrative reminiscent of an Afrological perspective with some sonic imagery characteristic of European forms spanning several centuries".
Еуропадағы еркін джаздың дамуы
Бұл жаңа, авангардтық стильдің енгізілуі көптеген еуропалық джаз музыканттарына әсер етті, мысалы, алғашқы еуропалық фри-джаз музыканттарының бірі ретінде белгілі неміс саксофонист Питер Бротцман. Еуропалық фри-джаздың негізін қалаушылар әдетте классикалық джаздың негізінен шыққан, содан кейін бибоп пен хард-боптан фри-джазға өтті. Бротцман 1964 жылы фри-джаз ойнай бастады және "Питер Ковальд және Свен Аке Йоханссонмен бірге квинтет құрды. Келесі жылы ол Майк Мантлер мен Карла Блей бастаған квинтетпен Еуропаны аралады, олар Globe Unity Orchestra-мен 1981 жылға дейін жалғасқан қарым-қатынасты бастады ". Бротцман өзінің жоғары, жылдам ойнауымен танымал, бірақ оның ойнауындағы үйлесімділіктер жиі назардан тыс қалады. Оның әріптесі Питер Ковальд контрабаспен еркін джазды түсіндірді. Ковальд "FMP (1969) сияқты еркін джаздың концерттерін демеушілік ететін және жазбаларын шығаратын, Вупперталь еркін джаз шеберханасы және 360 ° Spielraum für Ideen, Вупперталдағы өнер галереясы мен орындау кеңістігі сияқты ұйымдарды құруға көмектесті". Александр фон Шлиппенбахтың "Глобус Юнити" оркестрі Берлинде дебют кезінде үлкен дау туғызды. Германияда екінші буын фри-джазшылардың кейбірі Георг Грейве, Тео Йоргенсманн немесе Ханнес Бауэр сияқты еуропалық музыкалық фоннан шыққан. Шығыс Германияда тромбоншы Конни Бауэр мен барабаншы Гюнтер Сомер социалистік блокта еркін джазды таратты. Бауэр 1982 жылы "Доппельмоппель" атты екі тромбон мен екі гитарадан тұратын квартет құрды және 1996 жылы 20 жылдығын атап өткен Еуропалық джаз ансамблінің турнесіне қатысты. Ұлыбританияда Джон Колтрейннің ықпалына түскен саксофонист Эван Паркер Британия үшін Бротсманның рөлін атқарды. Гитарашы Дерек Бейли мен тромбоншы Пол Рутерфорд та британдық сахнаны дамытты. Пол Рутерфорд та, Эван Паркер де өздерінің мансабының ұзақ кезеңінде сололық импровизациямен тәжірибе жүргізді. Слав/Вячеслав/Ганелин, совет Литвасынан, 70-жылдардың соңында Владимир Чекасин және перкуссионист Владимир Тарасовпен ойнап, жарыққа шықты. Лео Рекордс компаниясының Лео Фейгини олардың, сондай-ақ Шығыс блогының басқа музыканттарының ондаған альбомдарын шығарды. Еуропадағы еркін джаз музыканттарының өсуіне қоса, 1960 жылдары "жұмысты бастаған сыншылардың жаңа тобы пайда болды. Олар Ив Буэн, Мишель Ле Брис, Гай Копелович және Жан Луи Комолли сияқты жас зиялы адамдар болды. Осы уақыт аралығында фри-джаз америкалыққа қарағанда еуропалыққа айналды. "Еркін джаз және басқа да батыс музыкасының гармониясын, әуенін және ырғағын басқаратын диатоникалық / хроматикалық және метрикалық жүйелерден теориялық түрде бос спонтандық импровизацияны" қолдану арқылы еуропалық еркін джаз музыканттары батыс Еуропадағы тәжірибесіне негізделген интерпретацияларды жасады. Еуропада бұл музыка стилі өзінің музыкалық кезеңдерінде "боп, ерте джаз және свинг Америкада көрген табысқа қол жеткізді". Oxford Music Online-ге сәйкес, "Еуропада (әсіресе Англияда) еркін джаз, әсіресе, африкалық американдықтардың дыбыстарынан гөрі авангардтық өнер музыкасына стильдік байланысты назарға алатын қойылымдарда, "импровизациялық музыка" деп аталады". Осы уақыт ішінде еркін джаз саяси пікірлер механизмі ретінде ғана қарастырылса, ол өзінің өнер түрі ретінде жарамдылығын жоғалтады немесе ең нашар жағдайда Еуропа үкіметтерінің цензурасына ұшырайды деген қорқыныш болды. Осы мүмкіндікке байланысты еркін джаз қауымдастығында "еркін" сөзін әдетте байланысты саяси ортамен ажырату үшін толқын пайда болды. Бұл музыка жанрын саясаттанудан басқа, басқа сыншылар "Джаз енді оның өндірілген әлеуметтік жағдайларын немесе оның өндірушілері ұстаған саяси нанымдарды ашу қабілетіне қарай бағаланатын болса, онда оның белгілі бір қоғамдастықтың сыртындағыларға қатысы шектеулі болады. Басқаша айтқанда, джаз немесе фри-джазды белгілі бір идеологиямен немесе ойлау процесімен байланыстыра отырып, іс жүзінде тек ұқсас ойлау процесіне ие адамдар ғана оны толықтай түсіне алады немесе бағалай алады. Керісінше, егер еркін джаз жанры саяси пікірлер құралы ғана деген көзқарастан бөлініп, оның орнына оны көркемөнер түрі ретінде объективті түрде қараса, онда ол кең аудиторияға қол жетімді болатындай ғана емес, сонымен қатар ол саяси мәлімдеме жасауға тырыспауы мүмкін немесе тырыспауы мүмкін емес, бірақ өзін өнер ретінде бағалауға мүмкіндік береді.
The introduction of this new, avant garde style influenced many European jazz musicians like the German saxophonist Peter Brötzmann, who is known as one of the first European free jazz musicians. The founders of European free jazz usually came from a classic jazz background and then went over bebop and hard bop into free jazz. Brötzmann began playing free jazz in 1964, and he formed a quintet with "Peter Kowald and Sven Åke Johansson. The following year he toured Europe in a quintet led by Mike Mantler and Carla Bley, and they began an association with the Globe Unity Orchestra that lasted until 1981". Brötzmann is renowned for his high strung, fast playing, although the harmonies in his playing are often overlooked. His collaborator Peter Kowald interpreted free jazz on double bass. Kowald helped in creating such organizations as "FMP (1969), which sponsors performances and issues recordings of free jazz, the Wuppertal Free Jazz Workshop, and 360° Spielraum für Ideen, an art gallery and performance space in Wuppertal". Alexander von Schlippenbach's Globe Unity Orchestra created a scandal at its debut in Berlin. In Germany some of the second generation free jazz players came from a more European music background, like Georg Gräwe, Theo Jörgensmann, or Hannes Bauer. In East Germany, trombonist Conny Bauer and drummer Günter Sommer spread free jazz in the Socialist bloc. Bauer "formed Doppelmoppel, a quartet of two trombones and two guitars" in 1982 and participated in the European Jazz Ensemble which celebrated its 20th anniversary tour in 1996. In the UK saxophonist Evan Parker, who was highly influenced by John Coltrane, took on the role of Brötzmann for Britain. Guitarist Derek Bailey and trombonist Paul Rutherford also developed the British scene. Both Paul Rutherford and Evan Parker experimented with solo improvisation for extended periods of their careers. Slava/Viacheslav/Ganelin, from Soviet Lithuania, came out with a bang in the late 70's, playing with Vladimir Chekasin and percussionist Vladimir Tarasov. Leo Feigin of Leo Records produced dozens of their albums, as well of other musicians from the Eastern Bloc. In addition to the rise of free jazz musicians in Europe, during the 1960s there was a "sudden surge in critical interest the emergence of a new cohort of critics – young intellectuals such as Yves Buin, Michel Le Bris, Guy Kopelowicz and Jean Louis Comolli – who took up the cause of experimental jazz". During this time, free jazz was based less on its American origin and became more European. Through the use of "spontaneous improvisation theoretically free of the diatonic/chromatic and metric systems governing harmony, melody, and rhythm of both pre free jazz and other Western music", European free jazz musicians created interpretations based on their experience in western Europe. In Europe, this style of music achieved the relative level of success that "'bop,' 'early jazz,' and 'swing' enjoy[ed] in America," during their respective musical periods. According to Oxford Music Online, "In Europe (especially England) free jazz is also known simply as 'improvised music,' particularly in performances which emphasize stylistic connections to avant garde art music rather than to sounds of African American origin". During this time, there were fears that if free jazz was only considered as a mechanism for political commentary, that it would lose its validity as an art form, or at worst, be subject to censorship by European governments. Due to this possibility, there was a surge amongst the free jazz community to dissociate the word "free" with the political environment it is so commonly associated with. In addition to the depoliticizing of this genre of music, other critics asserted that,"Were jazz to be valued henceforth according to its capacity to reveal something of the social conditions under which it was produced or the political beliefs that its producers espoused, then its relevance for those outside the particular community from which it issues would be limited. In other words, by only associating jazz or free jazz with a particular ideology or thought process, in effect only those of a similar thought process can understand or appreciate it fully. Rather, if the free jazz genre was dissociated from the view that it is simply a vehicle for political commentary, and instead it was viewed objectively as a form of art, it would not only would be accessible to a larger audience, but it would allow itself to be judged as an art rather than the political statement it may or may not be attempting to make.
Еркін джаздың салдары
1960-1970 жылдардағы Еуропадағы танымалдылықтан кейін импровизациялық музыка басқа музыка жанрларына әсер ете бастады және әсер ете бастады. Америка Құрама Штаттарында, Еуропада және әлемнің қалған бөлігінде музыканттар импровизациялық музыканы ойнауды жалғастырды, бірақ олар басқа жанрларға да шабыт алды. Бұл термин "импровизациялық музыка" сөздік мағынасында қолданылуы мүмкін, және ол әсіресе 1980 жылдан бастап музыка жасауды сипаттайтын жанрлық эклектизмге қатысты пайдалы, өйткені музыканттар еркін түрде джаз және қазіргі заманғы өнер музыкасынан ғана емес, сонымен қатар түрлі негізгі танымал музыкалардың (блюз, рок, соул, поп), ауыр металл және әлем музыкасының (этникалық дәстүрлер) аспектілерінен де алады немесе біріктіреді.
After the popularity of the late 1960s and 1970s in Europe, improvised music began to influence and became influenced by other genres of music. In the United States, Europe, and the rest of the world, musicians continued to play improvisational music, but they also looked to other genres for inspiration. This term 'improvised music' may, of course, be used in the common dictionary sense, and it is particularly useful in references to the pan genre eclecticism which has characterized much music making from the 1980s onwards, as musicians draw freely from, or meld together, not only jazz and contemporary art music but also aspects of various mainstream popular musics (blues, rock, soul, pop), heavy metal and world music (ethnic traditions).