Кіріспе

Буддистік термин "нағыз" немесе "нағыз" деген мағынаны білдіреді Сакка пали сөзі "нағыз" немесе "нағыз" деген мағынаны білдіреді. Ертедегі будда әдебиеттерінде сакка буддалық даналықтың кристалдануы "Төрт асыл шындық" аясында жиі кездеседі. Сонымен қатар, сакка он парами немесе "ең жоғары" буддисаттаның Будда болу үшін дамытылуы керек.

Шындықтың ең терең шындықтары

Пали канонында сакка көбінесе "асыл шындық" немесе "асылдардың шындықтары" дегенді білдіретін "ария сакка" терминіне жатады. Әсіресе, "ария сакка" термині Будданың "Төрт асыл ақиқатқа" қатысты, ол өзінің алғашқы уағызында былай деп түсіндіріледі (сакка "нақтылық" деп аударылады): Енді, монахтар, бұл - ауырсыну туралы ақиқат: тууы ауыр, қартаю ауыр, ауру ауыр, өлім ауыр; қайғы, жылау, дене ауруы, бақытсыздық және қиындық ауыр; ұнамайтын нәрсемен бірігу ауыр; ұнағаннан бөліну ауыр; қалаған нәрсені алмау ауыр; қысқаша айтқанда, отынға қол жеткізудің бес түймесі ауыр. Бхаккхус, бұл - ауырсынуға әкелетін нәрсе туралы шындық: бұл құмарлық жаңа өмір сүруге әкеледі, оны ләззат пен сүйіспеншілікпен бірге, қазір мұнда ләззат іздеу; яғни, сезімнің ләззатын, өмір сүруді, жоюды (жақсы көрінбейтін нәрсенің) құмарлық. Міне, бұлар, уа, монахтар, азапты жоятын шындық. Бұл - осы құмарлықтың жоғалуы, тоқтауы, одан бас тарту, одан босану, оған сүйенудің болмауы. Міне, бұлар, уа, монахтар, ауырсынудың тоқтауына алып келетін жол туралы шындық. Бұл - сегіз факторлы жол, яғни дұрыс көзқарас, дұрыс шешім, дұрыс сөйлеу, дұрыс әрекет, дұрыс өмір сүру, дұрыс күш-жігер, дұрыс сана, дұрыс ақыл-ойының бірігуі. Пали әдебиетінде бұл Төрт адал ақиқат "Дұрыс көзқарас" немесе "Дұрыс түсінік" сегіз қырлы жолдың факторымен байланысты ең кең таралған идея ретінде танылады. Буддизмнің тәуелділікпен пайда болу туралы түсінігінде осы Төрт асыл шындықты білмеу "азап-азаптың бүкіл массасының" (кеваласа дуккхаккхандха) бастау нүктесі ретінде жиі анықталады.