Кіріспе

Өсімдік түрі Euphorbia tirucalli (көбінесе үнді ағашы, жалаңаш әйел, қалам ағашы, қалам кактусы, от таяғы, авелоз немесе сүт бұтасы деп аталады)

Сипаттама

Қалам ағашы - қалам қалың, жасыл, тегіс, шырынды бұтақтары бар бұта немесе кішкентай ағаш. Овалдық жапырақтары ұзын және кең; олар әдетте ерте түседі. Оның құрамында сүтті, уытты және қоқысты сіңдіргіш шырыны бар. Сары гүлдер бұтақтардың ұшында болады.

Тіршілік ету ортасы

Африканың солтүстік-шығысында, орта және оңтүстігінде кең таралған. Ол сондай-ақ континенттің басқа бөліктерінде, сондай-ақ кейбір айналадағы аралдарда және Арабия түбегінде де болуы мүмкін және Бразилия, Үндістан, Вьетнам, Филиппин және Гана сияқты көптеген басқа тропикалық аймақтарға енгізілген. Ол құрғақ жерлерде, әсіресе саваннада өседі және көбінесе ірі қара малға жем немесе қоршау ретінде қолданылады.

Токсикология

E. tirucalli сүтті латекс тері мен шырышты қабықтарды қатты дәндіреді және уытты. Оларға әсер ету уақытша соқырлыққа әкелуі мүмкін. Терімен жанасу қатты дiрiлiкке, қызарту мен күйiп кету сезiмiне әкеледi. Ішектен ішкен кезде ауыз, тіл және иық күйіп қалуы мүмкін. Өсімдікті ұстағанда көзді қорғау үшін қолғаптар мен киім кию ұсынылады.

Дәстүрлі медицина

Euphorbia tirucalli көптеген мәдениеттерде баламалы медицина ретінде қолданылады. Оны қатерлі ісік, асқазанда өсетін өсімдіктер, ісіктер, тұқымдық бездер, астма, құсу, құлақтың ауыруы, жүйке ауруы, ревматизм және тіс ауруы сияқты ауруларды емдеу үшін Бразилия, Үндістан, Индонезия және Малайзия сияқты елдерде қолдануға тырысты. Еуфорбия тирукаллидің қатерлі ісікке қарсы әсері бар деп айтылады, бірақ зерттеулер оның иммундық жүйені әлсіретіп, ісікке түрткі болып, кейбір қатерлі ісік түрлерінің пайда болуына себепші болатынын көрсетеді.

Қолданылуы

Оның латексін отын ретінде де қолдануға болады. Бұл химик Мелвин Кальвинге E. tirucalli-ді мұнай өндіру үшін пайдалануды ұсынды. Бұл әдіс, әсіресе, E. tirucalli басқа да дақылдарға қолайсыз жерлерде өсіп-өну қабілетіне байланысты өте тиімді. Кальвиннің бағалауы бойынша, әр гектардан 10-нан 50 баррельге дейін мұнай алуға болады. 1980 жылдары Бразилияның ұлттық мұнай компаниясы Petrobras осы идеяларға негізделген тәжірибелерді бастады. Бұл әдіс каучук өндірісінде де қолданылған, бірақ ол да сәтті болған жоқ.