Кіріспе
Ойлану мен медитация терминдері Пали тілінде ойлану тұжырымдамасы Жанна Дхьяна (санскрит: ध्यान) индуизмде ойлану мен медитация дегенді білдіреді. Дхьяна - йога практикасында қолданылатын, самадхи мен өзін-өзі танудың құралы. Дхьянаның әртүрлі тұжырымдамалары және оның практикасы ежелгі Үндістанның Шрамникалық қозғалысынан бастау алды. Дхьяна буддизм мен джайнизм сияқты басқа да үнді діндерінде кездеседі. Бұл дхьянамен бірге индуизмде, ішінара тәуелсіз, ішінара бір-біріне әсер етіп дамыды. Осы уақыт ішінде ұқсас дәстүрлер парсыдағы зороастризмде даена деген атпен дамыды. Дхьяна термині Веданың Араньяка және Брахмана қабаттарында кездеседі, бірақ түсініксіз мағынада, ал ертедегі Упанишадтарда ол "саналау, ойлану" және өзін-өзі тану процесінің маңызды бөлігі ретінде пайда болады.
Meditation concept in Pali called Jhana
Dhyāna (Sanskrit: ध्यान) in Hinduism means contemplation and meditation. Dhyana is taken up in Yoga practices, and is a means to samadhi and self knowledge. The various concepts of dhyana and its practice originated in the Sramanic movement of ancient India, Dhyana is also found in other Indian religions such as Buddhism and Jainism. These developed along with dhyana in Hinduism, partly independently, partly influencing each other. All the while similar traditions developed within Zoroastrianism in Persia under the label daena. The term Dhyana appears in Aranyaka and Brahmana layers of the Vedas but with unclear meaning, while in the early Upanishads it appears in the sense of "contemplation, meditation" and an important part of self knowledge process.
Этимологиясы мен мағынасы
Дхьяна (санскрит: ध्यान, пали: झान) "қарап, ойлану" және "теңіз, абстрактілі медитация" дегенді білдіреді. Сөздің түбірі - ди, ол Веданың мәтінінің ең алғашқы қабатында "ақылға қонымды көру" дегенді білдіреді және білім, даналық және поэтикалық шешендік құдіреті бар Сарасвати құдайымен байланысты. Бұл термин dhya және dhyana немесе "медитация" деген түрлерге айналды. Томас Берри дхьяна - бұл "қазаққа созылған зейін" және "ақыл-ойды таңдалған шоғырлану нүктесіне қолдану" дейді. Дхьяна - бұл ойлану, дхарананың қандай нәрсеге көңіл бөлгенін ойлау. Егер йоганың алтыншы аяғында адамның назары жеке құдайға аударылса, онда дхьяна - бұл оның ойлануы. Егер зейін бір нәрсеге аударылса, онда Дхьяна - бұл сол нәрсені үкімсіз, күмәнсіз бақылау. Егер назар қандай да бір түсінікке немесе идеяға аударылса, онда дхьяна оны барлық аспектілері, формалары мен салдары бойынша қарастырады. Дхьяна - бұл ойдың үзіліссіз ағымы, танымның ағымы, сананың ағымы. Бұл терминнің мағынасы "нидидьясана" деп аталады, ол - Упанишадизмнің айғақтары туралы ой жүгірту. Бұл үш терминнің құрамына кіреді, атап айтқанда дхяй, упасана ("ұйғару") және бхавана ("өсіру").
Шығу тегі
Дхьяна термині джайнизм, буддизм және индуизмде біршама әртүрлі мағынада қолданылады. Самадхиге ұласатын дхьяна практикасының шығу тегі дау-дамайға толы. Бронкхорсттың айтуынша, негізгі ұғым джайнистік, буддистік және ерте индуистік жазбаларда дәлелденген. Сагармал Джайна Джайнаның діндік іс-әрекеттеріне маңызды болды, бірақ Джайна мен Йоганың каноникалық дәуірге дейінгі (6 ғасырдан бұрын) шығу тегі белгісіз, және ол ежелгі Үндістанның Шрамника мәдениетінде дамыған болуы мүмкін. Дхьянаға қатысты ең ерте джайналық мәтіндер, мысалы Сутракранга, Антакрта Дасанга және Рсибашита, Буддаға кейбір медитация әдістерінің мұғалімі, сондай-ақ Випасана мен Прекша медитация әдістерінің негізін қалаушы деп айтылатын Уддака Рамапутта туралы айтады. Бронкхорст буддизмнің төрт дхьяна сияқты өз идеяларын енгізгенін айтады, бұл джайна мен индуистік дәстүрлердің негізгі медитация дәстүрлеріне ұзақ уақыт әсер етпеді. Джайнизм, буддизм және индуизм сияқты барлық дәстүрлер дхьянаға ерекше аспектілер мен контекст енгізді және бір-біріне өзара әсер етті. Бронкхорсттың айтуынша, джайналық және индуистік медитация дәстүрлері буддизмге дейінгі болса да, самадхи сияқты буддистік терминология Махабхаратада кездесетін Дхьянаның бірнеше түрлерінің бірінде, сондай-ақ Патанджалидің Йогасутраларының бөліктерінде кездесетін сөздерге әсер еткен болуы мүмкін. Александр Уинн Бронкхорсттың дхьяна джайна дәстүрі екенін түсіндіреді, одан индуизм мен буддизм медитация туралы идеяларды алды. Уинн Бронкхорсттың пікірін "бастапқы брахман дәстүріндегі медитация рөлін төмендетеді" деп қосты. Дхьяна буддизмге брахмандық тәжірибелерден енгізілген, дейді Уинн, Алара Калама мен Уддака Рамапуттаға жатқызылған Никаяларда. Брахмалық йоганың алғашқы кезеңдерінде медитация мақсаты субьект-объект двойшылығының жойылған Брахманның манифестсіз күйіне ұқсас двойлық емес күй деп саналды. Бұрынғы буддалық тәжірибелер осы ескі йога әдістерін қабылдап, оны зейінмен және көрегендікке қол жеткізумен байланыстырды. Калупахана Будданың Алара Калама мен Уддака Рамапуттадан үйренген "медитация практикасына оралғандығын" айтады. Индуизмде бұл термин алғаш рет Упанишадаларда кездеседі. Фритс Стаалдың айтуынша, концентрация немесе медитация әдістері Веда дәстүрі болып табылады, өйткені бұл идеялар ертедегі Упанишадтарда дхьяна немесе абхидьяна ретінде кездеседі. Патанджалидің Раджа Йогасынан алынған индуистік йога дәстүрлерінің көпшілігінде дхьяна - бұл "тазаланған медитациялық практика", "ойдың терең шоғырлануы", ол пранаяма (тіс басқару) және дхарана (ойдағы фокус) сияқты алдыңғы тәжірибелерден кейін қабылданады.
Брахма сутралары
Упанишадтардың ілімдерін тұщылаған және индуизмнің Веданта мектебінің үш негізгі мәтіндерінің бірі болып табылатын Брахма сутраларында Дхьяна - бұл Пративедам емес (немесе әр Веда үшін бір) және медитация барлық Веда мектептеріне жатады. Оның бұл жердегі талқылауы "Бхагавад-гита" және ертедегі "Упанишадтар" туралы "Бхася" атты еңбегінде Дхьянаға қатысты кеңінен түсіндірмесіне ұқсас.
Дхарана
Дхьянаға дейінгі медитация кезеңі дхарана деп аталады. Дхарана - бұл "ұсталу" дегенді білдіреді, бұл адамның бір нәрсеге ұзақ уақыт бойы назар аударып, оны ұстап тұру. Йогасутрада бұл термин адамның ой-санасын медитация объектісіне бекітуді білдіреді, ол адамның тыныс алуы немесе мұрнының ұшы немесе жеке құдайдың бейнесі немесе йогтың таңдауы болуы мүмкін. Вивекананда Дхьянаны Патанджалидің "Йогасутраларында" былай деп түсіндіреді: "Егер ақыл белгілі бір ішкі немесе сыртқы жерге тұрақтанған күйде болуға үйренсе, онда оған сол нүктеге қарай үзілмейтін ағыммен ағылу күші келеді. Бұл күйді "дхьяна" деп атайды". Дхарана - йоганың бір кезеңінде йогшы ұзақ уақыт бойы бір нәрсеге назар аударады, ал дхьяна - бұл ойлану объектісін үзіліссіз ой жүгірту, эгоның немесе басқа нәрсенің естелігінен тыс. Дхьянада медитациялаушы медитация әрекеті туралы саналы емес (яғни ол медитация жасап жатқанын білмейді), бірақ тек өзінің бар екендігін (болу санасы), өзінің ақыл-ойы мен медитация объектісі туралы ғана біледі. Дхьяна дхаранадан ерекшеленеді, өйткені йог медитация объектісі мен объектінің аспектілері туралы ой жүгіртеді, бұл оның ақыл-ойымен дхьяна кезінде алаңдатудан азат. Дхиана үрдісімен өзін-өзі тану (жан, пуруша немесе Атман) оянады, бұл индуизмдегі өмір сүрудің негізгі деңгейі және түпкілікті шындық, азаттық пен азаттық (мокша) күйі.
Самадхи
Дхьяна сатысы йогты самадхиға баруға дайындайды. Свами Вивекананда Йогасутралардың тәлімдерін келесідей сипаттады: Майкл Уошберн Йогасутра мәтіні медитациялық практиканың прогресі үшін кезең-кезеңмен кезеңдерді анықтайтынын және "Патжанжали назар аударудың күшті жұмылдырылуы, Дхьяна - оңай үздіксіз бір бағытталу және Самадхи - сіңіру, экстаз, шолу" арасындағы айырмашылықты көрсетеді. Медитациямен айналыса бастаған адам, әдетте, дхаранамен айналысады. Самадхи - бұл медитация объектісімен бірлік. Ойлану әрекеті мен ойлану объектісі арасында айырмашылық жоқ. Самадхи екі түрлі, Сампраджната Самадхи, сондай-ақ савикалпа Самадхи және Сабиха Самадхи деп аталады, ол объектке бағытталған және объект немесе зәкір нүктесі көмегімен ойланумен, ой елегінен өткізумен, бақытты экстазмен байланысты. және Нирбиджа Самадхи: Самма, мәтіннің айтуынша, күшті медитациялық құрал және белгілі бір объектіге немесе объектілердің бүкіл класына қолданылуы мүмкін. Веданта мектебінің ғұламасы Вакаспати Мишра өзінің "Басса" атты еңбегінде "Йогасутраның 3.30" дегенін былай деп жазды: "Йогин не білгісі келсе, ол сол нәрсеге қатысты самьяма жасау керек". Мокша (бостандық, азаттық) - бұл осындай тәжірибелердің бірі, онда самаманың мәні - Саттва (таза болмыс), Атман (жан) және Пурша (Жалпылық принцип) немесе Бхагаван (Құдай). Ади Шанкара, индуизмнің Веданта мектебінің тағы бір ғалымы, самияма туралы жанна йоганың (білім жолы) Живанмукта (тұрақты азаттық) жағдайына жетудің құралы ретінде кеңінен пікір білдірді.
Michael Washburn states that the Yogasutras text identifies stepwise stages for meditative practice progress, and that "Patanjali distinguishes between Dharana which is effortful focusing of attention, Dhyana which is easy continuous one pointedness, and Samadhi which is absorption, ecstasy, contemplation". A person who begins meditation practice, usually practices Dharana. Samadhi is oneness with the object of meditation. There is no distinction between act of meditation and the object of meditation. Samadhi is of two kinds,
Samprajnata Samadhi, also called savikalpa samadhi and Sabija Samadhi, is object centered, and is associated with deliberation, reflection, blissful ecstasy that has been assisted by an object or anchor point. and Nirbija Samadhi: Samyama, asserts the text, is a powerful meditative tool and can be applied to a certain object, or entire class of objects. Vācaspati Miśra, a scholar of the Vedanta school of Hinduism, in his bhasya on the Yogasutra's 3.30 wrote, "Whatever the yogin desires to know, he should perform samyama in respect to that object". Moksha (freedom, liberation) is one such practice, where the object of samyama is Sattva (pure existence), Atman (soul) and Purusha (Universal principle) or Bhagavan (God). Adi Shankara, another scholar of the Vedanta school of Hinduism, extensively commented on samyama as a means for Jnana yoga (path of knowledge) to achieve the state of Jivanmukta (living liberation).
Самапатти
Йогасутралар жинақталған кезде индуистік дәстүрлерде медитацияның екі кең түрі болды, атап айтқанда экстаздық және энстаздық түрлері.