Кіріспе

Манте, ресми түрде Сиуадд Манте - Мексиканың Тамаулипас штатындағы қала. Қала - оңтүстік Тамаулипас штатының шетіндегі Эль-Манте муниципалитеті, және муниципалитеттің солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. 2005 жылғы санақ бойынша оның халқы 81,884 адам, немесе Эль-Манте қаласының жалпы санының шамамен 73 пайызы 112,061 адам. Қала штаттың ең үлкен тоғызыншы қауымы болып табылады. Эль-Манте ауданы 1,699.98 км2 (656.37 шаршы миль), және кішігірім шет жамағаттарды қамтиды, мысалы, Селая, Эль-Лимон, Эль-Абра, Нуэва-Аполония және Эль-Наранхо. Сиуад Мантеде Сиуад Манте ұлттық әуежайы қызмет көрсетеді. Мантаның ресми ұраны: "Донде эль Азукар эс мас слаче чем ла Мель" ("Шаңырақтан тәттірек та бал бар") ("Шәкәрдің балдан тәттірек жері")

Тарих

Қазіргі кездегі Манте деп аталатын аймақ, Хуастека үндісінің "cinco potreros de Tamatán" немесе бес жайылым жерінен және "Тенек" немесе Хуастека тілінде "каноэге отырғызу" деген мағынаны білдіретін сөзден алынған. Әртүрлі құжаттарға сәйкес, бұл аймақтық өзендер ағып кеткен кезде жердің су басуынан және одан да көп уақыт бойы сулары шықпастан тұрып қалған Манте өзенінен болған өте гигиеналық емес орын болды. Осы төзімділік пен санитариялық жағдайларға байланысты испандықтар аймақты тұрақты түрде отарлай алмады, бірақ жердің бай және құнарлы қабілетіне байланысты олар аймақты өңдеді. Бірнеше зерттеулерге сәйкес, бұл аймақта Парн, Чичимека және Джанамбрлер басым тайпалар ретінде өмір сүрген "қойнаушылар мен аңшылар" бірнеше үнді тайпалары болған. Жанамбрлер отарлауға тырысқандарға үлкен қауіп төндірді, өйткені олар "Таматан" аймағына қоныстанғысы келгендердің бәріне шабуыл жасады. Көптеген әңгімелерде Жанамбрлер отаршылдарға қарсы болған және олар шабуылдарды тежеу үшін шайқасқан кезде, үндістер тауға қайтқан. Екінші жағынан, Мексиканы жаулап алудың басында Манте аймағына бірнеше августиндік миссионерлер келгенін көрсетеді, олардың арасында Фрайр Хуан де Меса, Фрайр Николас де Сан Пауло (тегі Витте); Фрайр Комель де Бий және Фрайр Антонио де Роа, олар Тамезин (Тамеси, Танчипа) және Тангуачин сияқты бірнеше аймақтарда қызмет етті. Бұл фактілер доктор Патрисия Осантедің "Оригендер Нью-Сантандер" (Жаңа Сантандердің шығу тегі) атты кітабынан алынған. Алайда, қол жетімді дәлелдерге сәйкес, бұл Августиндік миссионерлердің ешқайсысы да миссионерлік немесе басқа да колонияларды құрмаған, немесе кем дегенде, дәлелдердің ешқайсысы бұған сенуге негіз бермейді. Сондықтан "Cinco Potreros de Tamatán" (Tamatán бес жайылымдары), сондай-ақ "Frondoso Paraje de Canoas" (Канаулардың молшылықты кірісуі) немесе (Канаулардың жапырақты кірісуі) деп аталатын, негізін қалаушы лауазымды адамдар, оның ішінде Эскадон отбасы қарастырмады. Сан-Хуан Баутиста-де-Хоркаситас жерлерінің сапасы нашар болғандықтан (бүгінгі Магискацин, Гонсалестің бір қаласы, оны Хосе де Эскандон 1749 жылы 11 мамырда құрды), оның бірнеше колониялары Танчипа тауларына, соның ішінде Манте өзенінің маңындағы аймақтарға көшіп кетуге мәжбүр болды. Бұл аймақта олар құнарлы жерлерді игеруге кірісті, бұл оларға жүгері, бұршақ, қант құмырасы, қыры мен жемістердің керемет өнімдерін қамтамасыз етті, оларды олар өздерінің тіршілігі мен сауда мақсатында қолданды. Сол себепті 1750 жылы қарашада Эскандон Хоркаситас қаласына инспекциялық сапармен барғанда, ол сол аймақтың халықты мекендегенін байқады. Ол бұл жерлерді Манила епископы Дон Мануэль Антонио Рохо де ла Фуэнте мен Виейраға сыйға тартты, ол оларды қабылдады. Барлық заңды талаптарды орындағаннан кейін, Эскандон капитан Хуан Антонио де Барберенаға иелік етуге немесе "Cinco Potreros de Tamatán" (Тамтанның бес жайылымы) деп аталатын жерлерді алуға бұйрық береді, бұл сол Барберенаның куәлігіне сәйкес, 1764 жылы 8 наурызда болды, сонымен бірге сауда колонияларының ресми санағын және Хоркаситаста тұратын Хустекан және Зәйтүн индейлерінің меншігін алды. Мигель Веласкес пен Аусенсио Эрнандес отаршылдарды, ал Андрес (Эндрю) Гомес үндістерді білдірді. Манте өзенінің бұлағына жақын жерде отыз бес, Абрадан Танчипаға дейінгі аймақта алпыс алты отаршыл тұратын. Осы тарихи деректерге сүйене отырып, кейбір адамдар осы күнді және осы отаршылдарды сол кездегі "Фрондосо Парахе де Каноас" (Каноэлердің молшылықты кірісуі) немесе (Каноэлердің жапырақты кірісуі) деп аталатын, кейіннен "Ранчо Каноас" (Каноэ ранчосы) деп аталатын, ал кейіннен Вилла Хуарес (Хуарес ауылы) және қазір Сидад Манте (Манте қаласы) деп аталатын негізін қалаушылар деп санайды. Алайда біз жерді тұрғындар арасында бөлу қала немесе қаланың құрылуын білдірмейді, сондықтан бұл мағынада Ciudad Mante (Манте қаласы) нақты құрылған күні жоқ екенін мойындауымыз керек.

Атаудың шығу тегі

Манте қаласында тұратын ғалым Хиполито Авилес мырза "манте" сөзі науаль тілінен шыққан және сол тілдің үш әріпінен құралған: "адам", "атл" және "тетл", яғни "жер", "су" және "тасқа" деген мағынаны білдіреді. Бұл сөздердің мағынасы "тастағы су орны" немесе "тастан су шығатын жер" дегенді білдіреді. Бұл сөздер "Сьерра-де-Кухарас" тауларының ішінен су шығатын Манте өзенінің бұлағына нұсқайды. Алайда бұл аймақта науаль тілінде сөйлейтін үндістер ешқашан тұрмаған. Бұл жерде науаль тілі емес, маялардың бір тармағы - хуастекандар тұрды. Тенек тілін зерттеген педагогтардың зерттеулеріне сәйкес, "манте" сөзі тенек тектес және екі түбірден құралған: "сары" дегенді білдіретін "адам" және "те" дегенді білдіретін "таяк" немесе "ағаш". Сондықтан "манте" сөзі сол атын беретін ағашты білдіреді. Жемісі піскенде сары түсті болады. Сонымен қатар бұл ағаш Манте өзеніне, кейіннен қант диірменіне және Манте қаласына есім берді. Егер Авильс мырзаның нұсқасы дұрыс болса, онда тек өзенге ғана осы ат берілмек, ағашқа емес, өйткені ағаш "тастағы судан шықпайды". Осыған байланысты "Манте" атауы сапота ағашы тұқымдасына жататын сол аттың ағаштан алынған. Сондықтан "манта" деген сөз "сары таяқ (немесе ағаш) " дегенді білдіреді.