Кіріспе
Ирландия парламенті төменгі палатасының төрағасы – Ceann Comhairle (; "Кеңес басшысы"; көпше түрі Cinn Comhairle) – төраға (немесе спикер). Қазіргі заңмен бекітілген ережелер 1992 жылғы Сайлау заңының 36-бабында қарастырылған. Осыған сәйкес, қазіргі Ceann Comhairle өкілдік ететін сайлау округі жалпы сайлауда әдеттегідей бір TD-ға кем сайланады, бірақ жалпы саны сол күйінде қалады. Парламенттік регламент бойынша, үкімет мүшесі немесе мемлекеттік министр Ceann Comhairle немесе Leas Cheann Comhairle қызметін атқара алмайды. Ceann Comhairle пікірсайыстарға қатыспайды және дауыс беруге құқығы жоқ, тек дауыстар тең болған жағдайда ғана қатысады. Мұндай жағдайда, ол британдық Төменгі палата спикеріне қатысты парламенттік дәстүрлерге сәйкес дауыс береді, көбінесе ұсыныстарға қарсы дауыс береді. Ceann Comhairle күн сайынғы отырысты ресми дұға оқумен ашады. Ceann Comhairle палатадағы тәртіптің жалғыз сақшысы болып табылады және бірқатар арнайы функцияларды атқарады. Атап айтқанда, Ceann Comhairle:
The Ceann Comhairle (; "Head of [the] Council"; plural usually Cinn Comhairle ) is the chairperson (or speaker) The current law that makes such provision is Section 36 of the Electoral Act 1992. As a consequence, the constituency that an incumbent Ceann Comhairle represents elects one fewer TD in a general election than its usual entitlement, but still has the same number of TDs. Under standing orders, no member of the government or Minister of State may act as Ceann Comhairle or Leas Cheann Comhairle. The Ceann Comhairle does not take part in debates, nor do they vote except in the event of a tie. In this event, they generally vote in accordance with the parliamentary conventions relating to the Speaker of the British House of Commons, which tend to amount to voting against motions. The Ceann Comhairle formally opens each day's sitting by reading the official prayer. The Ceann Comhairle is the sole judge of order in the house and has a number of special functions. Specifically, the Ceann Comhairle:
Calls on members to speak. All speeches must be addressed to the Ceann Comhairle. Puts such questions to the house, and supervises and declares the results of divisions. Has authority to suppress disorder. To ensure obedience to his rulings the Ceann Comhairle may order members to withdraw from the Dáil or suspend an individual from the House for a period. In the case of great disorder, the Ceann Comhairle can suspend or adjourn the house. Rings a bell when deputies are out of order. The bell is a half sized reproduction of the ancient bell of Lough Lene Castle found at Castle Island, Lough Lene, Castlepollard, County Westmeath in 1881 and now in the National Museum. The reproduction was presented in 1931 by the widow of Bryan Cooper, a former TD. The Ceann Comhairle is an ex officio member of the Presidential Commission, the Council of State, and the Commission for Public Service Appointments. Since the 1937 Constitution, the Ceann Comhairle has been an ex officio member of the Council of State, beginning with Frank Fahy. The earlier presiding officers never served on the Council of State: i. e. those of the Revolutionary Dáil (1919–22: Cathal Brugha, George Noble Plunkett, Eoin MacNeill, and Michael Hayes) and the Free State Dáil (1922–36: Hayes again, before Fahy).
Мүшелерді сөз сөйлеуге шақырады. Барлық сөздер Ceann Comhairle-ға бағытталған болуы керек. Палатаға сұрақтар қояды, дауыс беру нәтижелерін бақылайды және жариялайды. Тәртіпсіздікті басуға құқығы бар. Өзінің шешімдеріне бағынуды қамтамасыз ету үшін Ceann Comhairle мүшелерге Dáil-ден кетуді немесе жеке тұлғаны Палатадан белгілі бір мерзімге шеттетуді бұйыра алады. Егер үлкен тәртіпсіздік туындаса, Ceann Comhairle палатаның отырысын тоқтата немесе кейінге жылдыра алады. Депутаттар тәртіпсіздік жасағанда қоңырау соғылады. Бұл қоңырау 1881 жылы Касл аралында табылған және қазір Ұлттық мұражайда сақталатын Лох-Лен қамалының көне қоңырауының жартылай көшірмесі. Көшірме 1931 жылы бұрынғы TD Брайан Купердің әйелі сыйлаған. Ceann Comhairle Президенттік комиссияның, Мемлекеттік кеңестің және Мемлекеттік қызметке тағайындау комиссиясының құрамына экс-официалды мүше ретінде кіреді. 1937 жылғы Конституцияға сәйкес, Ceann Comhairle Франк Фахиден бастап Мемлекеттік кеңестің экс-официалды мүшесі болып табылады. Алдыңғы төрағалар Мемлекеттік кеңесте қызмет еткен емес: яғни Революциялық Dáil (1919–1922: Катал Бруга, Джордж Нобл Планкетт, Эойн Макнил және Майкл Хейс) және Еркін Мемлекет Dáil (1922–1936: Хейс, Фахиден бұрын).
The Ceann Comhairle (; "Head of [the] Council"; plural usually Cinn Comhairle ) is the chairperson (or speaker) The current law that makes such provision is Section 36 of the Electoral Act 1992. As a consequence, the constituency that an incumbent Ceann Comhairle represents elects one fewer TD in a general election than its usual entitlement, but still has the same number of TDs. Under standing orders, no member of the government or Minister of State may act as Ceann Comhairle or Leas Cheann Comhairle. The Ceann Comhairle does not take part in debates, nor do they vote except in the event of a tie. In this event, they generally vote in accordance with the parliamentary conventions relating to the Speaker of the British House of Commons, which tend to amount to voting against motions. The Ceann Comhairle formally opens each day's sitting by reading the official prayer. The Ceann Comhairle is the sole judge of order in the house and has a number of special functions. Specifically, the Ceann Comhairle:
Calls on members to speak. All speeches must be addressed to the Ceann Comhairle. Puts such questions to the house, and supervises and declares the results of divisions. Has authority to suppress disorder. To ensure obedience to his rulings the Ceann Comhairle may order members to withdraw from the Dáil or suspend an individual from the House for a period. In the case of great disorder, the Ceann Comhairle can suspend or adjourn the house. Rings a bell when deputies are out of order. The bell is a half sized reproduction of the ancient bell of Lough Lene Castle found at Castle Island, Lough Lene, Castlepollard, County Westmeath in 1881 and now in the National Museum. The reproduction was presented in 1931 by the widow of Bryan Cooper, a former TD. The Ceann Comhairle is an ex officio member of the Presidential Commission, the Council of State, and the Commission for Public Service Appointments. Since the 1937 Constitution, the Ceann Comhairle has been an ex officio member of the Council of State, beginning with Frank Fahy. The earlier presiding officers never served on the Council of State: i. e. those of the Revolutionary Dáil (1919–22: Cathal Brugha, George Noble Plunkett, Eoin MacNeill, and Michael Hayes) and the Free State Dáil (1922–36: Hayes again, before Fahy).
Тарих
Ceann Comhairle лауазымы 1919 жылғы 21 қаңтарда, Dáil алғаш құрылған күні жаратылды, ол алғаш рет оқшауланған революциялық парламент ретінде құрылды. Алғашқы Ceann Comhairle – Катал Бруга, ол бір күн ғана қызмет етіп, Dáil-дің алғашқы отырысын жүргізді, содан кейін Dáil Éireann президенті болу үшін лауазымын тастап кетті. Бұл лауазым 1922–1937 жылдар аралығында Ирландия еркін мемлекеті кезінде сақталды, оның конституциясында лауазым иегері «Dáil Éireann төрағасы» деп аталды. 1927 жылы конституциялық түзету арқылы жалпы сайлауда Ceann Comhairle-ді автоматты түрде қайта сайлау практикасы енгізілді. Қызмет мерзімі біткен Ceann Comhairle бұрынғы партиясынан сайлауға түсіп қайтадан сайланатын. 1936 жылғы 11 желтоқсанда генерал-губернатор лауазымы жойылғаннан кейін, Ceann Comhairle-ге бұрынғы лауазымның кейбір рәсімдік функциялары, соның ішінде заңдарға қол қою және Dáil-ді шақыру мен тарату жүктелді. Бұл өкілеттіктер 1937 жылғы 29 желтоқсанда жаңа Конституция күшіне енген кезде Ирландия Президенті лауазымына берілді, Ceann Comhairle де кірген Президенттік комиссия осы өкілеттіктерді жүзеге асырды, 1938 жылғы 25 маусымда алғашқы президент қызметке кіргенге дейін. Жаңа Конституция Ceann Comhairle лауазымын және автоматты қайта сайлану тәжірибесін сақтап қалды. Патрик Хоган 1967 жылы денсаулығының нашарлауына байланысты зейнетке шықты және 1969 жылы келесі сайлаудан бұрын қайтыс болды. Джозеф Бреннан 1980 жылы лауазымында қайтыс болды. Джон О’Донохью 2009 жылы шығындармен байланысты жанжалдан кейін лауазымынан кетті. Ол 2011 жылғы кезекті сайлауда автоматты түрде қайта сайлануға құқығы болмады және өзінің мандатын жоғалтты. Ceann Comhairle алғаш рет 2016 жылы жасырын дауыс беру арқылы сайланды.
Сайлау ережесі
31-ші Дайл кезінде қабылданған Ceann Comhairle сайлау ережелеріне сәйкес, үміткерлерді кем дегенде жеті басқа Дайл Эйрен мүшесі ұсынуы тиіс. Әрбір мүше тек бір ғана үміткерді ұсынуға құқылы. Ұсынулар жалпы сайлаудан кейін Дайл алғашқы рет отырысқа жиналатын күнге дейінгі күні сағат 18:00-ге дейін Дайл хатшысына тапсырылуы керек, бірақ жарамды болу үшін кез келген уақытта алынып тасталуы мүмкін. Егер бірінші дауыс беру нәтижесінде ешбір үміткер көпшілік дауысқа ие болмаса, ең аз дауыс жинаған үміткер іріктелмейді және оның дауыстары балама дауыс беру жүйесі бойынша келесі басымдыққа сәйкес қайта бөлінеді. Бір мүшеге қажетті абсолютті көпшілік дауыс жиналғанға дейін іріктеу және қайта бөлу процесі жалғасады. Содан кейін, Парламент аталған мүшені Ceann Comhairle лауазымына тағайындау туралы ресми ұсынысқа дауыс береді. Сайлау процесінде Дайл хатшысы Парламент төрағасы болып табылады.
Ceann Comhairle
Әрбір Ceann Comhairle үшін бұл кестеде Дэйлдің саны, олардың қызмет еткен кезеңі, олардың сайлау округтері және тағайындалуларына дейін болған саяси көзқарастары көрсетілген. DáilNamePortraitПартиялық сайлау округіRef1stCathal Brugha 21 қаңтар 191922 қаңтар 1919 Уотерфорд округіGeorge Noble Plunkett 22 қаңтар 191922 қаңтар 1919 Роскомон НортSeán T. O'Kelly 22 қаңтар 191916 тамыз 1921 Дублин колледжі Green2ndEoin MacNeill 16 тамыз 19219 қыркүйек 1922 ЛондондерриҰлттық университет3rdMichael Hayes9 қыркүйек 19229 наурыз 1932 Ұлттық университет4th5th6th7thFrank Fahy 9 наурыз 193213 маусым 1951 Галвей8th9thГалвей Шығысы10th11th12th13thГалвей Оңтүстігі14thPatrick Hogan13 маусым 19517 қараша 1967 Клэр15th16th17th18thCormac Breslin14 қараша 196714 наурыз 1973 Донгал Оңтүстік-Батысы19thДонгал–Лейтрим20thSeán Treacy14 наурыз 19735 шілде 1977 Типперари Оңтүстігі21stJoseph Brennan5 шілде 197713 шілде 1980 ДонгалPádraig Faulkner16 қазан 198030 маусым 1981 Лаут22ndJohn O'Connell30 маусым 198114 желтоқсан 1982 Дублин Оңтүстік Орталығы23rd24thTom Fitzpatrick14 желтоқсан 198210 наурыз 1987 Каван–Монахан25thSeán Treacy10 наурыз 198726 маусым 1997 Типперари Оңтүстігі26th27th28thSéamus Pattison26 маусым 19976 маусым 2002 Карлоу–Килкенни29thRory O'Hanlon6 маусым 200214 маусым 2007 Каван–Монахан30thJohn O'Donoghue14 маусым 200713 қазан 2009 Керри ОңтүстігіSéamus Kirk13 қазан 20099 наурыз 2011 Лаут31stSeán Barrett9 наурыз 201110 наурыз 2016 Дún Laoghaire32ndSeán Ó Fearghaíl10 наурыз 2016Қазіргі кезде Kildare South33rd
Лис-Ченн Консей
Лис Ченн Консейл конституцияның 15.9.1-бабына сәйкес Dáil Éireann төрағасының орынбасары болып табылады. Ceann Comhairle болмаған кезде Leas Cheann Comhairle орынбасар болып, Ceann Comhairle-нің міндеттерін орындайды және оның өкілеттігін жүзеге асырады. Лис Ченн Консейл де жасырын дауыспен сайланады. Қазіргі Лис Ченн Консейл – тәуелсіз TD Кэтрин Коннолли. Ол осы лауазымға тағайындалған алғашқы әйел депутат. Дәстүр бойынша, бұл лауазым оппозициялық TD-ге арналған. Бұл лауазымға мемлекеттік министрдің жалақысы мен мәртебесі беріледі.
DáilNamePortraitМерзімі Партия Сайлау округі
1st Джон Дж. О'Келли 1 сәуір 1919 – 26 тамыз 1921 Лаут
2nd Брайан О'Хиггинс 26 тамыз 1921 – 28 ақпан 1922 Клэр
3rd Падрейк О'Мейл 6 желтоқсан 1922 – 23 мамыр 1927 Галвей
4th-5th Джеймс Долан 1 шілде 1927 – 25 тамыз 1927 Лейтрим–Слиго
6th Патрик Хоган 27 қазан 1927 – 8 наурыз 1928 Клэр
Дэниел Моррисси 2 мамыр 1928 – 29 қаңтар 1932 Типперри
7th Патрик Хоган 15 наурыз 1932 – 27 мамыр 1938 Клэр
8th-9th-10th Фион Линч 5 шілде 1938 – 12 мамыр 1939 Оңтүстік Керри
Имонн О'Нил 31 мамыр 1939 – 31 мамыр 1943 Корк Батыс
11th Даниел МакМэмин 20 қазан 1943 – 12 қаңтар 1948 Донегал Шығысы
12th-13th Патрик Хоган 25 ақпан 1948 – 7 мамыр 1951 Клэр
14th Кормак Бреслин 4 шілде 1951 – 7 қараша 1967 Донегал Батысы
15th-16th-17th Донегал Оңтүстік-Батысы
18th Денис Джонс 15 қараша 1967 – 5 шілде 1977 Лимерик Батысы
19th-20th-21st Шон Браун 6 шілде 1977 – 30 маусым 1981 Уексфорд
22nd Джим Танни 7 шілде 1981 – 14 желтоқсан 1982 Дублин Солтүстік-Батысы
23rd-24th Джон Райан 15 желтоқсан 1982 – 10 наурыз 1987 Типперри Солтүстігі
25th Джим Танни 24 наурыз 1987 – 4 қаңтар 1993 Дублин Солтүстік-Батысы
26th-27th Джо Джейкоб 10 ақпан 1993 – 26 маусым 1997 Уиклоу
28th Рори О'Ханолон 9 шілде 1997 – 6 маусым 2002 Каван–Монахан
29th Шеймус Паттисон 18 маусым 2002 – 14 маусым 2007 Карлоу–Килкенни
30th Брендан Хаулин 26 маусым 2007 – 9 наурыз 2011 Уексфорд
31st Майкл Китт 31 наурыз 2011 – 10 наурыз 2016 Галвей Шығысы
32nd Пэт "the Cope" Галлахер 7 шілде 2016 – 14 қаңтар 2020 Донегал
33rd Кэтрин Коннолли 23 шілде 2020 – қазіргі уақыт Галвей Батысы