Кіріспе

Қалыпты сөйлеудің бұзылуына алып келетін қарым-қатынас бұзылысының түрі. Сөйлеу бұзылыстары, кемшіліктері немесе кедергілері – қалыпты сөйлеудің бұзылуына себеп болатын қарым-қатынас бұзылысының түрі. Бұл кекеулік, жылдам сөйлеу, әдемі айтылмау сияқты сөйлеу қабілетінің бұзылуын қамтиды. Сөйлеу қабілеті бұзылған адам мылқау деп есептеледі. Сөйлеу дағдылары әлеуметтік қарым-қатынастар мен оқу үшін маңызды, сондықтан осы дағдыларды дамытудағы кешігулер немесе бұзылулар адамның әрекеттеріне әсер етеді. Көптеген балалар мен жасөспірімдер үшін бұл оқуда қиындықтар тудыруы мүмкін. Сөйлеу бұзылыстары АҚШ халқының шамамен 11,5%-ына және бастауыш мектеп оқушыларының 5%-ына әсер етеді. Сөйлеу – бұл күрделі процесс, ол нақты уақытты, жүйке және бұлшықеттерді бақылауды талап етеді, сондықтан ол бұзылуларға осал. Инсульт, жазатайым оқиға немесе туа біткен кемшіліктері бар адамдарда сөйлеу және тіл мәселелері болуы мүмкін.

Емдеу

Көптеген осы сияқты бұзылыстар логопедия арқылы емделеді, бірақ басқаларына фониатрия дәрігерінің медициналық көмегі қажет. Басқа емдеулерге органикалық жағдайларды түзету және психотерапия кіреді. АҚШ-та сөйлеу қабілеті бұзылған мектеп жасындағы балалар көбінесе арнайы білім беру бағдарламаларына жіберіледі. Сөйлеуді үйренуде қиындықтарға тап болған балалар академиялық қиындықтармен қатар, тұрақты коммуникация мәселелерін де бастан кешіреді. 2000-2001 оқу жылында мемлекеттік мектептердің арнайы білім беру бағдарламаларында қызмет көрсеткен 700 000-нан астам оқушы сөйлеу немесе тіл бұзылысы бар деп саналды. Бұл бағанауға есту қабілетінің жоғалтуы сияқты басқа жағдайлар салдарынан туындаған сөйлеу және тіл бұзылыстары кірмейді. Діндер мен мәдениеттер де сөйлеу бұзылыстарының әлеуметтік әсеріне зор рөл атқарады. Мысалы, Кения сияқты көптеген Африка елдерінде жарық тесігі (көмейдің жарылуы) Құдайдың қарғысы деп есептеледі. Бұл жарық тесігі бар адамдарға балалық шақта көмек көрсетілмеуіне және қоғамнан шеттетілуіне әкелуі мүмкін.

Тілдің бұзылуы

Тілдің бұзылыстары әдетте сөйлеу бұзылыстарынан өзгеше қарастырылады, бірақ олар көбінесе синоним ретінде қолданылады. Сөйлеу бұзылыстары - сөйлеу дыбыстарын жасаудағы немесе дауыс сапасындағы мәселелерге қатысты, ал тіл бұзылыстары көбінесе сөздерді түсіну немесе сөздерді қолдану қабілетінің нашарлауы болып табылады және сөйлеу өндірісімен байланысты емес.