Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Мидың сөйлеуді өңдеу аймақтары
Speech processing areas of the brain
Нейроғылым мен психологияда «тіл орталығы» термині мидың сөйлеуді өңдеу және жасау үшін белгілі бір функцияларды атқаратын аймақтарын білдіреді. Тіл – адамдарға қиын мәселелерді шешуге қабілет беретін және оларға ерекше әлеуметтік өзара әрекеттесуді қамтамасыз ететін негізгі жүйе. Тіл адамдарға нақты ұғымдарға символдарды (мысалы, сөздер немесе белгілер) тағайындауға және оларды дұрыс грамматикалық ережелерге сәйкес келетін сөйлемдер мен тіркестер арқылы пайдалануға мүмкіндік береді. Ақ зат талшықтары тілдің жасалуы үшін маңызды екені анықталды, себебі олар бірнеше тіл орталықтары арасында байланыс орнатуға мүмкіндік береді. Бұл аймақ сөйлеуді жасау үшін жауапты болғанымен, тіл жүйесіндегі оның рөлінің нақты егжей-тегжейі белгісіз. Брока аймағының алдыңғы бөлігі семантикалық өңдеуге, ал артқы бөлігі фонеологиялық өңдеуге қатысады (Bohsali, 2015). Брока аймағының барлық бөлігі басқа тапсырмалармен салыстырғанда оқу тапсырмаларын орындаған кезде жоғары белсенділікке ие екені көрсетілді. Сөйлеуді жасаудың қарапайым түсіндірмесінде, бұл аймақ фонеологиялық сөзді хронологиялық түрде буын сегменттеріне бөліп, оларды фонетикалық кодқа айналдыратын әртүрлі моторлық аймақтарға жібереді. Сондықтан Вернике аймағы ауызекі тілді түсінуге арналған. Вернике аймағынан басқа, сол жақ артқы жоғарғы шеңбер (pSTG), ортаңғы шеңбер (MTG), төменгі шеңбер (ITG), жоғарғы шеңбер (SMG) және бұрышты шеңбер (AG) тілді түсінуге қатысады. Демек, тілді түсіну нақты бір аймақта орналаспайды. Керісінше, ол төменгі париеталдық бөліктің және сол жақ уақыттық бөліктің кең аумақтарын қамтиды. Сол жақ AG семантикалық өңдеуде белсендіріледі, бұл тұжырымдаманы іздеуді және тұжырымдамалық интеграцияны қажет етеді. Сонымен қатар, сол жақ AG көбейту мен қосу кезінде, вербальды жадта арифметикалық факторларды қайтаруды қажет ететін кезде белсендіріледі. Осылайша, ол сандарды сөзбен кодтаумен айналысады. Инсуланың сөйлеуді жасаудағы функциясы туралы білім сөйлеу апраксиясы бар науқастармен жүргізілген түрлі зерттеулерден алынған. Бұл зерттеулер зерттеушілерді инсуланың әртүрлі бөліктерінің қатысуы туралы білуге итермеледі. Бұл бөліктер – сол жақ алдыңғы инсула, сөйлеуді жасаумен байланысты, және екі жақты алдыңғы инсула, сөйлеуді түсінуде қателіктерге әкелумен байланысты. Балаларға оқуға әсер ететін бірнеше фактор (мысалы, оқу немесе жазу) пайда болған кезде дислексия диагнозы қойылады. Дислексия диагнозы қойылған балаларда нақты танымдық функцияларда қиындықтар туындаса, бұл ерекшелік деп аталады және дислексия диагнозын қоюға көмектеседі. Дислексиямен ауыратын адамдар оқу қиындықтарымен ғана емес, сондай-ақ ұйымдастыру, жоспарлау, әлеуметтік өзара әрекеттесу, моторлық дағдылар, визуалды қабылдау және қысқа мерзімді есте сақтау сияқты басқа да екіншілік сипаттамалармен де кездеседі. Бұл сипаттамалар жеке және академиялық өмірге әсер етеді. Дизартрия дауыстық байланыстардағы механикалық қиындықтардан немесе неврологиялық аурулардан туындауы мүмкін және фонемалардың қалыпты емес артикуляциясын тудырады, мысалы «p» орнына «b» қолдану. Апраксиялық дизартрия – сөздерді бұрмалауды қамтитын диспраксияның бір түрі. Бұл типті Брока аймағының әсері болса, бет апраксиясы және моторлық афазиямен байланысты.
In neuroscience and psychology, the term language center refers collectively to the areas of the brain which serve a particular function for speech processing and production. Language is a core system that gives humans the capacity to solve difficult problems and provides them with a unique type of social interaction. Language allows individuals to attribute symbols (e. g. words or signs) to specific concepts, and utilize them through sentences and phrases that follow proper grammatical rules. The white matter fiber bunches were recognized to be important for language production after suggesting that it is possible to make a connection between multiple language centers. Although this area is in charge of speech production, the specific details of its role in the language system is unknown. The anterior region of Broca's area is involved in semantic processing, while the posterior region involves phonological processing (Bohsali, 2015). The whole of Broca's area has been shown to have a higher activation while doing reading tasks than other types of tasks. In a simple explanation of speech production, this area approaches phonological word representation chronologically divided into segments of syllables which then is sent to different motor areas where they are converted into a phonetic code. Therefore, Wernicke's area is for understanding oral language. Besides Wernicke's area, the left posterior superior temporal gyrus (pSTG), middle temporal gyrus (MTG), inferior temporal gyrus (ITG), supramarginal gyrus (SMG), and angular gyrus (AG) participate in language comprehension. Therefore, language comprehension is not located in a specific area. Contrarily, it involves large regions of the inferior parietal lobe and left temporal. The left AG is activated in semantic processing that requires concept retrieval and conceptual integration. Also, the left AG is activated during problems of multiplication and addition requiring return of arithmetic factors in verbal memory. Thus, it is involved in verbal coding of numbers. The knowledge about the function of the insula in speech production comes from different studies with patients having speech apraxia. These studies have led researchers to learn of the involvement of different parts of the insula. These parts are the left anterior insula, which is related to speech production, and the bilateral anterior insula, which is involved in misleading speech comprehension. Children are diagnosed with dyslexia when more than one factor affecting learning (e. g. reading or writing) appears. When children diagnosed with dyslexia have difficulties in concrete cognitive functioning, this is called an assumption of specificity, and it aids in the diagnosis of dyslexia. Dyslexics not only experience learning difficulties, but also other secondary characteristics, such as having difficulties in organizing, planning, social interaction, motor skills, visual perception, and short term memory. These characteristics affect personal and academic life. Dysarthria can be caused by a mechanical difficulty in the vocal cords, or neurological disease, and produces abnormal articulation of phonemes, such as using "b" in place of "p". Apraxic dysarthria is a type of dyspraxia that involves distortions of words. This type is related to facial apraxia and motor aphasia if Broca's area is involved.
Ескі үлгілері
Дәрігерлік бейнелеу техникалары пайда болмас бұрын қабылданған, сөйлеуді құру процесін мидың тек екі үлкен бөлігіне – Брока және Вернике аймақтарына – бөлу қазір ескірген деп есептеледі. Француз неврологы және антропологы Пол Брока 1861 жылы алғаш рет Брока аймағының сөйлеу функциясында маңызды рөл атқаратынын айтқан. Бұл аймақтың төменгі маңдай жиырында орналасқандығына байланысты, осы бөлікке зақым келгенде туындайтын сөйлеу мәселелерін талдау осы жаңалықтың негізі болды. Брока аймағына келген зақымдар көбінесе сөйлеуді құру процесін бұзады. Ал Вернике аймағына, уақытша бөліктің төменгі жағында орналасқан, зақым келгенде сөйлеуді қабылдау бұзылады. Бұл аймақ 1874 жылы афазияны (сөйлеу қабілетінің жоғалуын) зерттеу кезінде оны ашқан неміс дәрігері Карл Верникеге аталған. Брока аймағы бүгінгі күнге дейін маңызды тіл орталығы болып саналады және синтаксис, грамматика мен сөйлем құрылымын өңдеуде орталық рөл атқарады.
The differentiation of speech production into only two large sections of the brain (i. e. Broca's and Wernicke's areas), which was accepted long before medical imaging techniques, is now considered outdated. Broca's area was first suggested to play a role in speech function by the French neurologist and anthropologist Paul Broca in 1861. The basis for this discovery was the analysis of speech problems resulting from injuries to this brain region, located in the inferior frontal gyrus. Lesions to Broca's Area result primarily in disruptions to speech production. Damage to Wernicke's area, located in the lower part of the temporal lobe, mainly leads to speech reception disruptions. This area was named for German doctor Carl Wernicke, who discovered it in 1874 in the course of his research into aphasias (loss of ability to speak). Broca's area is today still considered an important language center, playing a central role in processing syntax, grammar, and sentence structure.