Кіріспе
Бұл байланыс бұзылыстарымен байланысты медициналық терминдердің сөздігі. Бұл жағдайлар адамдардың есту, тыңдау, түсіну, сөйлеу және басқаларға жауап беру қабілетіне әсер етуі мүмкін психологиялық немесе медициналық проблемалар болып табылады.
This is a glossary of medical terms related to communication disorders which are psychological or medical conditions that could have the potential to affect the ways in which individuals can hear, listen, understand, speak and respond to others.
А
term= Акустикалық неврома 1= Әдетте қатерсіз ісік, ол есту және тепе-теңдік жүйкелерінде пайда болуы мүмкін және біртіндеп есту қабілетін жоғалту, құлақ шұғынасы және/немесе бас айналуды тудыруы мүмкін. (кейде вестибулярлық шваннома деп те аталады). Сондай-ақ қараңыз: Нейрофиброматоз 2-тип. term= Сатып алынған саңыраулық 1= Өмір бойы белгілі бір уақытта пайда болатын немесе дамыған, бірақ туғанда жоқ есту қабілетінің жоғалуы. term= Alport синдромы 1= Бүйрек ауруы, сенсорлы-жүйкелік есту қабілетінің төмендеуі, кейде көздің ақауларымен сипатталатын тұқым қуалайтын ауру. 1= Өзінің синтаксисі мен грамматикасы бар, негізінен саңырау адамдар қолданатын қол тілі. term= Афазия 1= Тілді қолдану немесе түсіну қабілетінің толық немесе ішінара жоғалуы; әдетте инсульт, ми ауруы немесе жарақаттан пайда болады. term= Афония 1= Дауыстың толық жоғалуы. term= Апраксия 1= Қалыпты бұлшықет қызметіне қарамастан ерікті қозғалысты орындай алмау. term= Артикуляциялық бұзылу 1= Ауыздың, тілдің немесе тамақтың дұрыс орналаспауы, уақытын, қысымын, жылдамдығын немесе қозғалысының ағымын дұрыс шығармай сөйлеу дыбыстарын (фонемаларды) дұрыс шығара алмау. term= Көмектесу құралдары 1= Алфавит тақталары, мәтіндік телефондар немесе мәтінді сөйлеуге аудару бағдарламалық жасақтамасы сияқты техникалық құралдар мен құрылғылар, олар қарым-қатынас бұзылулары бар адамдарға іс-әрекеттерді, міндеттерді және шараларды орындауға көмектеседі. term= Аудиолог 1= Есту қабілетінің төмендеуі мен байланысты ауруларды, соның ішінде тепе-теңдіктің бұзылуы мен (вестибулярлық) құлақ шұғынасын бағалау және есту қабілетінің төмендеуі мен байланысты аурулары бар адамдарды оңалту бойынша білімді денсаулық сақтау қызметкері. Аудиолог есту және тепе-теңдік функцияларын бағалау үшін әртүрлі сынақтар мен процедураларды қолданады және есту аппараттары мен естуге көмектесетін басқа да құрылғыларды орнату және беру үшін. 1= Коматоздық, жауап бермейтін және т.б. науқастардың миының жұмыс істеуін, нәрестелер мен кішкентай балалардың естуін тексеру; есту жүйкесі мен мидың басқа бөліктерінен электрлік белсенділікті жазу үшін электродтарды басына бекітуді қамтиды. term= Есту жүйкесі 1= Ішкі құлақты ми діңге жалғастыратын және есту мен тепе-теңдікке жауапты сегізінші бас сүйекті жүйке. term= Есту қабылдауы 1= Дыбысты анықтау, түсіндіру және оған мән беру қабілеті. term= Есту протезі 1= Есту қабілетін ауыстыратын немесе күшейтетін құрылғы. term= Көмекші құралдар 1= Сөйлеу қабілеті шектеулі немесе мүлдем сөйлеу қабілеті жоқ адамдарға, мысалы, байланыс тақталары, пиктограммалар (олар бейнелейтін нәрселерге ұқсайтын символдар) немесе идеограммалар (идеяларды бейнелейтін символдар) сияқты қарым-қатынас жасауға көмектесетін құралдар. term= Есту оңалтуы 1= Есту қабілеті нашар адамдарға сөйлеу және қарым-қатынас қабілетін жақсарту үшін қолданылатын әдістер. term= Аутоиммундық саңыраулық 1= Адамның иммундық жүйесі ағзаның сау тіндеріне қарсы әрекет ететін қалыпсыз антиденелер шығарады. term= Аутизм 1= Аутистік бұзылысқа аутистік спектрінің бұзылыстары жатады.
term= Acquired deafness 1= Loss of hearing that occurs or develops some time during the lifespan but is not present at birth. term= Alport syndrome 1= Hereditary condition characterized by kidney disease, sensorineural hearing loss, and sometimes eye defects. 1= Manual language with its own syntax and grammar, used primarily by people who are deaf. term= Aphasia 1= Total or partial loss of the ability to use or understand language; usually caused by stroke, brain disease, or injury. term= Aphonia 1= Complete loss of voice. term= Apraxia 1= Inability to execute a voluntary movement despite being able to demonstrate normal muscle function. term= Articulation disorder 1= Inability to correctly produce speech sounds (phonemes) because of imprecise placement, timing, pressure, speed, or flow of movement of the lips, tongue, or throat. term= Assistive devices 1= Technical tools and devices such as alphabet boards, text telephones, or text to speech conversion software used to aid individuals who have communication disorders perform actions, tasks, and activities. term= Audiologist 1= Health care professional who is trained to evaluate hearing loss and related disorders, including balance (vestibular) disorders and tinnitus, and to rehabilitate individuals with hearing loss and related disorders. An audiologist uses a variety of tests and procedures to assess hearing and balance function and to fit and dispense hearing aids and other assistive devices for hearing. 1= A test for brain functioning in comatose, unresponsive, etc., patients, and for hearing in infants and young children; involves attaching electrodes to the head to record electrical activity from the hearing nerve and other parts of the brain. term= Auditory nerve 1= Eighth cranial nerve that connects the inner ear to the brainstem and is responsible for hearing and balance. term= Auditory perception 1= Ability to identify, interpret, and attach meaning to sound. term= Auditory prosthesis 1= Device that substitutes or enhances the ability to hear. term= Augmentative devices 1= Tools that help individuals with limited or absent speech to communicate, such as communication boards, pictographs (symbols that look like the things they represent), or ideographs (symbols representing ideas). term= Aural rehabilitation 1= Techniques used with people who are hearing impaired to improve their ability to speak and communicate. term= Autoimmune deafness 1= Individual's immune system produces abnormal antibodies that react against the body's healthy tissues. term= Autism 1= Can refer to autistic disorder a psychiatric syndrome featuring restricted and repetitive behaviors, and impaired social interaction and communication; or the group of syndromes to which autistic disorder belongs the autism spectrum disorders.
Б
term= Бабырлау 1= Сәбилердің тілге дейінгі дыбыстық ойыны; көбінесе ерін дауыстыларымен (/b/p/m/) сипатталады. term= Тепе-теңдік 1= Адамға қоршаған ортада өз денесінің орналасқан жерін білуге және қажетті күйін сақтауға мүмкіндік беретін биологиялық жүйе. Қалыпты тепе-теңдік ішкі құлақтағы лабиринттен, көру және сезіну сияқты басқа сезімдерден, сондай-ақ бұлшықет қозғалыстарынан түсетін ақпаратқа тәуелді. term= Тепе-теңдіктің бұзылуы 1= Тепе-теңдік жүйесін басқаратын ішкі құлақ мүшесі – лабиринттің жұмысындағы бұзылу, бұл адамға өз денесінің кеңістікте қайда екенін сезінуге мүмкіндік береді. Лабиринт көру және сүйек жүйелері сияқты денедегі басқа жүйелермен бірлесіп жұмыс істейді, дене күйін сақтауға көмектеседі. term= Баротраума 1= Ауа қысымының төмендеуінен туындаған ортаңғы құлақтың жарақаты. 1= Бас қозғалысы кезінде кенеттен бас айналу, діңге бұрылу немесе vertigo пайда болатын тепе-теңдіктің бұзылуы. term= Ми сабағы имплантаты 1= Кохлея мен есту жүйкесін айналып өтетін есту мүшесі. Бұл имплант есту жүйкелері жұмыс істемейтін болғандықтан кохлеарлық имплантациядан пайда көре алмайтын адамдарға көмектеседі.
С
term= Captioning 1= Теледидар немесе киноэкранында айтылған сөздердің мәтіндік көрсетілімі, саңырау немесе есту қабілеті нашар көрерменге бағдарламаның диалогы мен оқиғаларын бір уақытта қабылдауға мүмкіндік береді. term= Орталық есту өңдеу бұзылысы 1= Дыбыстарды ажырату, тану немесе түсіну қабілетінің жоқтығы; есту және интеллект қалыпты. term= Химиялық сезімталдық бұзылыстары 1= Иіс немесе дәм сезу қабілетімен байланысты аурулар немесе мәселелер. term= Холестеатома 1= Ортаңғы құлақтағы өлі жасушалардың жиналуы, көбінесе қайта-қайта ортаңғы құлақ инфекцияларынан туындайды. term= Cochlea 1= Ішкі құлақтағы спираль тәрізді құрылым, тыңдау мүшесін қамтиды. term= Кохлеарлық имплант 1= Ішкі құлақтағы зақымдалған құрылымдарды айналып өтіп, тікелей есту нервін стимуляциялайтын медициналық құрылғы, бұл кейбір саңырау адамдарға дыбыстарды және сөйлеуді естіп, түсінуді үйренуге көмектеседі. term= Cognition 1= Қабылдау, есте сақтау, сана, ойлау, бағалау, интеллект және қиял сияқты ойлау дағдылары. term= Жүргізгіш есту қабілетінің бұзылуы 1= Сыртқы немесе ортаңғы құлақтың дисфункциясынан туындаған есту қабілетінің жоғалтылуы. term= Cued speech 1= Сөйлеуді оқумен бірге қол пішіндерін ауызға жақын қолдану арқылы саңырау немесе есту қабілеті нашар адамдарға аузынан ұқсас көрінетін сөздерді (мысалы, «топ» және «ұру») немесе жасырылған сөздерді (мысалы, «gag») ажыратуға көмектесетін коммуникация әдісі. term= Цитомегаловирусы 1= Адамдарды жұқтыратын және саңыраулық немесе есту қабілетінің нашарлауы сияқты әртүрлі клиникалық белгілерге себеп болатын герпес вирустарының бір тобы; инфекция туғанға дейін немесе кейін жұғу мүмкін.
D
term= Децибел 1= Дыбыстың қарқындылығын өлшейтін бірлік. term= Сөйлеу диспраксиясы 1= Қалыпты бұлшық тонусы және сөйлеу бұлшықтарының координациясы бар адамдарда сөздерді дұрыс айту қабілетінің ішінара жоғалуы. term= Бас айналу 1= Тепе-теңдік бұзылыстарымен байланысты денелік тұрақсыздық, тепе-теңдіктің бұзылуы және басы ауру сезімі. term= Дизартрия 1= Ми немесе жүйкелер зақымдануының салдарынан сөйлеу аппаратының бұлшықтарының күшінің немесе координациясының бұзылуынан туындаған сөйлеу бұзылыстарының тобы. term= Тепе-теңдіксіздік 1= Кез келген тепе-теңдік бұзылысы. term= Сөздің ұғымсыздығы 1= Сөйлеудің тегіс ағынының немесе айтудың бұзылуы. term= Дисгеузия 1= Дәм сезімінің бұрмалануы немесе жойылуы. term= Дислексия 1= Оқу қиындықтарымен сипатталатын оқуға қабілетсіздік. Кейбір адамдар жазу, орфография немесе сандармен жұмыс істеуде де қиындықтарға тап болуы мүмкін. term= Дизосмия 1= Иіс сезімінің бұрмалануы немесе жойылуы. term= Дисфагия 1= Жұту қиындығы. term= Дисфония 1= Дауыс немесе сөйлеу қабілетінің кез келген бұзылуы. term= Дистония 1= Бір немесе бірнеше бұлшық еттің қалыптан тыс тонусы.
Е
term= Құлақ инфекциясы 1= Құлақта бактериялар мен вирустардың болуы және өсуі. term= Құлақ кірі 1= Сыртқы құлақтағы бездерден шығатын сары түсті секреция (керем), құлақ терісін құрғақ ұстап, инфекциядан қорғайды. term= Эхолалия 1= Бұрын айтқан немесе естіген сөздерді қайталау; көбінесе аутизм спектрінің бұзылысымен байланысты. term= Эндолимфа 1= Лабиринттегі сұйықтық (ішкі құлақта орналасқан, үш жартылай дөңгелек канал және вестибюльден тұратын тепе-теңдік мүшесі).
Мен
term= Inflection 1= Мағынаны жеткізу үшін айтылған тілдің тоны мен әуенінің өзгеруі. term= Ішкі құлақ 1= Есту мүшесін (кохлеа) және тепе-теңдік мүшесін (лабиринт) қамтитын құлақтың бөлігі. term= Intensity 1= Аудиологияда бірлік алақанына түсетін энергия ағынын көрсетеді.
К
Калман синдромы – иіс сезу қабілетінің жоқтығы және жыныс жасушаларын өндіретін жыныс бездерінің функционалдық активтігінің төмендеуі сияқты бірнеше белгілері бар, өсімдік пен жыныстық дамуға әсер ететін ауру.
L
term= Лабиринт 1= Ішкі құлақта орналасқан тепе-теңдік органы. Лабиринт үш жартылай шеңберлі каналдан және вестибюльден тұрады. term= Лабиринттік гидропс 1= Тепе-теңдік органында (лабиринтте) артық сұйықтық; құлақтағы қысымды немесе толымдылықты, есту қабілетін жоғалтуды, бас айналуды және тепе-теңдікті жоғалтуды тудыруы мүмкін. term= Лабиринтит 1= Вирустық немесе бактериялық инфекция немесе ішкі құлақтың қабынуы, бас айналуға, тепе-теңдікті жоғалтуға және уақытша есту қабілетінің жоғалтуына әкелуі мүмкін. term= Ландау-Клеффнер синдромы 1= Балалық шақта басталатын, көбінесе ересек жасқа дейін созылатын, себебі белгісіз ауру. Ол сөйлеу тілін түсіну және қолдану қабілетінің біртіндеп немесе кенеттен жоғалтуымен сипатталады. term= Тіл 1= Дыбыстар, әрекеттер, белгілер немесе жазу арқылы ойлар мен сезімдерді жеткізу жүйесі. term= Тілдік бұзылулар 1= Сөздік қарым-қатынас және коммуникация үшін символдар жүйесін пайдалану немесе түсіну қабілетімен байланысты кез келген мәселелер. term= Ларинкстік ісіктер 1= Ларинксте (дауыс қоры) пайда болатын қатерлі немесе қатерлі емес өсімдер. term= Ларинкстік түйіндер 1= Дауыс бауларының ішкі бетінде пайда болатын, қабықша тәрізді, қатерлі емес өсімдер. Көбінесе дауыстың дұрыс пайдаланылмауынан немесе шамадан тыс қолданылуынан туындайды. term= Ларинкстік паралич 1= Ларинкстің нервтерінің зақымдануы немесе ауруы салдарынан дауыс бауларының бірінің немесе екеуінің де қызметінің жоғалтылуы немесе сезімталдықтың төмендеуі. term= Ларингэктомия 1= Ларинкстің (дауыс қорының) бір бөлігін немесе толығымен алып тастауға жасалатын операция. term= Ларингит 1= Дауыс бауларының қабынуынан туындаған дауыстың қарлы болуы немесе дауыстың толығымен жоғалтылуы. term= Ларингопластика 1= Парализделген дауыс бауын күшейту үшін ларинкстің тірек құрылымын түзетуге жасалатын операция. Қалқанша шеміршегінде терезе жасалады және ашық жолмен параглотикалық кеңістікке имплант енгізіледі. term= Ларинкс 1= Трахея (желқаналы) мен жұтқыншақтың (жоғарғы тамақ) арасында орналасқан, дауыс шығарудың негізгі органы болып табылатын клапандық құрылым. term= Оқуға қабілетсіздік 1= Балалық шақта пайда болатын, қалыпты интеллектісі бар адамдарда оқу немесе жазу сияқты дағдыларды меңгеруде қиындықтар тудыратын аурулар.
М
term= Мастоид 1= Ішкі құлақты қамтитын жақ сүйектің артқы бөлігі. term= Мастоидты операция 1= Мастоидтық сүйектегі инфекцияны жою үшін жасалатын хирургиялық процедура. term= Мейж синдромы 1= Көздің шамадан тыс жыпылықтауымен (блефароспазм) және жақ, ерін мен тілдің еріксіз қозғалыстарымен (оромандюбулярлық дистония) қатар жүретін қозғалыс бұзылысы. term= Меньер ауруы 1= Есту және тепе-теңдікке әсер ететін ішкі құлақ ауруы. Вертиго, есту қабілетінің төмендеуі, құлақтағы шу және құлақта толықтық сезімі сияқты эпизодтарға себеп болуы мүмкін. term= Менингит 1= Ми мен жұлынды қаптаған қабықшалардың қабынуы; есту қабілетінің жоғалтуына немесе саңырау болуға әкелуі мүмкін. term= Ортаңғы құлақ 1= Құлақ пердесі мен ортаңғы құлақтың үш кішкентай сүйегін қамтитын құлақтың бөлігі, ішкі құлаққа апаратын дөңгелек терезеде аяқталады. term= Дұрыс айтылмау 1= Дыбыстың (фонеманың) немесе дыбыстардың дұрыс емес айтылуы. term= Моторлық сөйлеу бұзылыстары 1= Бұлшық әлсіздігі, үйлесімсіздік немесе ерікті бұлшық қозғалыстарын орындаудағы қиындықтар салдарынан сөйлеу дыбыстарын (фонемаларды) дұрыс айта алмаудан туындаған бұзылыстар тобы.
N
term= Нейропластичность 1= Мидың және/немесе жүйке жүйесінің кейбір бөліктерінің жаңа жағдайларға, мысалы, жарақаттануға бейімделу қабілеті. term= Нейропротездер 1= Нерв жүйесінің зақымдалған немесе ауру бөліктерін алмастыратын құрылғылар, мысалы, кохлеарлық имплант. term= Нейростимуляция 1= Сыртқы көз арқылы жүйкені белсендіру немесе энергия беру. 1= Есту жүйесін қоса алатын бірнеше жүйкелерде қатерлі емес ісіктер өсетін тұқым қуалайтын аурулар тобы. NF 1-нің белгілеріне терідегі кофе түстес дақтар, дене мүшелерінің үлғаюы, сүйектердің деформациясы және нейрофибромалар жатады. 1= Есту жүйесін қамтитын бірнеше жүйкелерде қатерлі емес ісіктер өсетін тұқым қуалайтын аурулар тобы. NF 2 ауруының белгілеріне есту және тепе-теңдікке әсер ететін есту жүйкесіндегі ісіктер жатады. NF 2 есту қабілетінің төмендеуімен бірге жасөспірім шақта пайда болуы мүмкін. Сондай-ақ акустикалық нейрономаны қараңыз. term= Нейрогендік қарым-қатынас бұзылуы 1= Жүйке жүйесінің (ми немесе жүйке) зақымдануынан туындаған есту, сөйлеу және/немесе тіл проблемалары салдарынан басқалармен ақпарат алмасу мүмкін болмауы. term= Дыбыс әсерінен есту қабілетінің төмендеуі 1= Зиянды дыбыстарға, өте қатты импульстік дыбыстарға немесе ұзақ уақыт бойы 90 децибелден жоғары дыбыстарға қайта-қайта әсер етуден пайда болған есту қабілетінің төмендеуі, бұл ішкі құлақтың сезімтал құрылымдарына зақым келтіреді. term= Синдромдық емес тұқым қуалайтын есту қабілетінің бұзылуы 1= Тұқым қуалайтын және басқа да тұқым қуалайтын клиникалық белгілермен байланысты емес есту қабілетінің бұзылуы немесе саңырыу.
О
term= Odorant 1= Иіс сезуді күшейтетін зат. term= Olfaction 1= Иіс сезу процесі. term= Olfactometer 1= Иіс сезу қарқындылығын бағалауға арналған құрал. term= Open set speech recognition 1= Көрнекі түйсіндірмелерсіз (естіп түсіну) сөйлеуді тану. term= Otitis externa 1= Сыртқы құлақтың және есту жолының қабынуы. term= Otitis media 1= Жұқпалы ауру салдарынан ортаңғы құлақтың қабынуы. term= Otoacoustic emissions 1= Ішкі құлақпен туындайтын төмен қарқынды дыбыстар, оларды құлақ арнасына орналастырылған жоғары сезімтал микрофонмен жылдам өлшеуге болады. term= Otolaryngologist 1= Құлақ, мұрын, тамақ, бас және мойын ауруларын емдейтін дәрігер/хирург. term= Otologist 1= Құлақ ауруларын емдейтін дәрігер/хирург. term= Otosclerosis 1= Ішкі құлақтың сүйектерінің қалыптан тыс өсуі. Бұл сүйек құлақтың ішкі құрылымдарының қалыпты жұмыс істеуіне кедергі келтіріп, есту қабілетінің төмендеуіне себеп болады. Отосклерозбен ауыратын кейбір адамдарда есту қабілеті күрт нашарлауы мүмкін. term= Ototoxic drugs 1= Ішкі құлақтағы есту және тепе-теңдік мүшелеріне зиян келтіретін, мысалы аминогликозидтер сияқты антибиотиктердің белгілі бір классы. term= Outer ear 1= Сыртқы құлақтың бөлігі, құлақ күлдіреші және құлақ жолынан тұрады.
P
term= Папилломавирустар 1= Тері бетінде және тыныс алу жолдары сияқты ішкі органдарда қатерлі емес, ісіктерге ұқсас түзілімдердің өсуіне себеп болатын вирустар тобы; өмірге қауіп төндіруі мүмкін. term= Паросмия 1= Иіс сезу қабілетінің кез келген ауруы немесе бұрмалануы, әсіресе, жоқ иістерді сезіну. 1= Құлақ арқылы ақпаратты қабылдау немесе білу процесі. term= Перилимфалық фистула 1= Ішкі құлақтың сұйықтығының ортаңғы құлаққа ағып шығуы, себебі белгісіз немесе бас жарақаттары, физикалық күш салу немесе баротравмамен байланысты. term= Жалпы даму бұзылыстары 1= Әлеуметтену және коммуникацияны қоса, дамудың бірнеше салаларындағы кешігулермен сипатталатын бұзылыстар. term= Феромондар 1= Жануарлар бөлетін химиялық заттар, олар сол түрдегі басқа жануарларда нақты мінез-құлықты немесе физиологиялық жауапты тудырады. term= Фонеология 1= Сөйлеу дыбыстарын зерттеу ғылымы. term= Тіл білгеннен кейін саңыру 1= Тілді игергеннен кейін есту қабілетін жоғалтқан адам. term= Тіл білуге дейін саңыру 1= Тілді игеруге үлкермей саңыр туған немесе бала кезінде есту қабілетін жоғалтқан адам. term= Пресбикузис 1= Жасы ұлғайғанда ішкі немесе ортаңғы құлақтың өзгерістеріне байланысты есту қабілетінің бірте-бірте төмендеуі.
R
term= Оқу бұзылыстары 1= Жазылған тілді пайдалану немесе түсінуде қиындықтар тудыратын мәселелердің кез келген тобы. term= Дөңгелек терезе 1= Ортаңғы және ішкі құлақты бөліп тұратын мембрана.
С
term= Сенсорлы-нейрологиялық есту қабілетінің төмендеуі 1= Ішкі құлақтың сезімтал жасушаларының және/немесе жүйке талшықтарының зақымдануынан туындаған есту қабілетінің төмендеуі. term= Есімдер тілі 1= Есту қабілеті нашар немесе саңырау адамдардың қол қозғалыстары, ишаралар және бет-әлпеттері арқылы грамматикалық құрылым мен мағынаны жеткізетін коммуникация әдісі. ринит. term= Дауыс шығару қабілеті 1= Дауыс тудыру мүмкіндігі. term= Спазмодикалық дисфония 1= Жығынның бір немесе бірнеше бұлшықтарының еріксіз қозғалысынан туындаған дауыстың уақытша бұзылуы. 1= Ақыл-ой кемістігі, есту қабілетінің төмендеуі немесе эмоционалдық бұзылыстар сияқты мәселелер болмаған жағдайда тілмен немесе коммуникация үшін қолданылатын жүйеленген символдармен қиындықтар. term= Сөйлеу 1= Ауызша коммуникация. term= Сөйлеу қабілетінің бұзылуы 1= Сөздер арқылы коммуникация жасауға кедергі келтіретін кез келген кемшілік немесе аномалия. Сөйлеу қабілетінің бұзылуы мидың жүйке зақымдануынан, бұлшықет параличінен, құрылымдық ақаулардан, гистериядан немесе ақыл-ой кемістігінен дамуы мүмкін. term= Сөйлеу процессоры 1= Кохлеарлық импланттың бір бөлігі, ол сөйлеу дыбыстарын электр импульстарына түрлендіріп, есту жүйкесін стимуляциялайды, бұл адамға дыбыс пен сөйлеуді түсінуге мүмкіндік береді. term= Сөйлеу тілі патологы 1= Дауыс, сөйлеу, тіл немесе жұту бұзылыстары (есту қабілетінің нашарлауы қоса) бар адамдардың коммуникация қабілетіне әсер ететін ауруларды бағалау және емдеуге дайындалған денсаулық сақтау маманы. term= Инсульт 1= Цереброваскулярлық оқиға (ЦВО) деп те аталады; миға қан жеткізілмеуінен туындайды, нәтижесінде сөйлеу, тіл немесе дене мүшесін қозғау қабілетінің кенеттен жоғалуы, ал ауыр жағдайда өлімге әкелуі мүмкін. term= Кекелеу 1= Сөздердің немесе сөздердің бөліктерінің жиі қайталануы сөйлеудің ағымын бұзады. term= Кенеттен естімеу 1= Жарылыс, вирус инфекциясы немесе кейбір дәрілерді қолдану сияқты себептерден жылдам болатын есту қабілетінің жоғалуы. term= Жұту бұзылыстары 1= Ауыз қуысынан асқазанға тамақ өтуге кедергі келтіретін проблемалардың кез келген тобы. term= Синдромдық есту қабілетінің бұзылуы 1= Есту қабілетінің бұзылуы немесе саңыраулық, басқа белгілермен бірге, отбасы мүшелерінен мұраға қалған немесе ұрпақтан ұрпаққа берілген.
Т
term= Tactile 1= Соқпалы сезімге қатысты. term= Tactile devices 1= Есту және көру қабілеттері бұзылған, соның ішінде саңырау және соқыр адамдарға қарым-қатынас жасауға көмектесетін механикалық құралдар. term= Throat disorders 1= Жұтқыншақ, көмекей немесе өңеш аурулары. term= Thyroplasty 1= Көмекейдің (дауыс қуысының) құрылымдарын өзгерту арқылы адам даусының сапасын жақсартуға бағытталған хирургиялық әдіс. Бұл операция дауыс шығарушы бұлшық еттердің орнын немесе кернеуін өзгерту арқылы дауыс көлемін және айқындығын жақсартуға көмектеседі. Бұл көмекей қаңқасын түзету хирургиясы деп те аталады. Көбінесе, трахея қабырғасының ішкі бетіне арнайы пішінделген силастин блоктары енгізіледі, бұл дауыс шығарушы бұлшық етті ішке қарай жылжытады (медиализация). Бұл әлсіз дауысты күшейтеді, бірақ трахеяның кеңеюі шектелгендіктен өкпе функциясының тиімділігі төмендейді. Бұл операция қалқанша безіне жақын орналасқандықтан осылай аталады. term= Tinnitus 1= Құлақта немесе бас ішінде шуылдау, гуілдеу немесе сыңғырау сезімі. Көптеген есту қабілетінің бұзылу түрлерімен байланысты. Шуға ұшырау және ішкі құлақ инфекциялары - тиннитус дамуына себеп болатын факторлардың бірнешесі ғана. term= Tongue 1= Ауыз қуысының ең ірі бұлшық еті, тамақты шайнау және жұту процесіне қатысады. Дәмді сезудің негізгі мүшесі және сөйлеу дыбыстарын жасауға көмектеседі. term= Touch 1= Соқпалы сезім; тері немесе шырышты қабық арқылы сезілетін жанасу. term= Tourette syndrome 1= Неврологиялық ауру, қайталама қозғалыстар мен дыбыстармен (тиктер) сипатталады. term= Tracheostomy 1= Көмекейде (дауыс қуысы) немесе жоғарғы тамақтағы кедергі болғанда немесе көмекей хирургиялық жолмен алынғанда тыныс алуды жеңілдету үшін трахеяға (желқорыққа) жасалатын хирургиялық тесік. term= Tuberous Sclerosis 1= Көптеген органдарға әсер ететін тұқым қуалайтын ауру. Типик белгілері - эпилепсиялық ұстамалар, аутизм, тері аурулары және бүйрек ісіктері. term= Tympanoplasty 1= Құлақ пердесін (барабанша қабығын) немесе ортаңғы құлақтың сүйектерін қалпына келтіруге бағытталған хирургиялық операция.
U
term= Umami 1= L-глутамат тұздарының (MSG) bouillon және басқа да қайнатпаларда кездесетін дәмі. (Әдебиетке сілтеме: Yamaguchi S, Ninomiya K. J Nutr. 2000 сәуір:130(4S Suppl):921S 926S.) term= Usher синдромы 1= Есту және көру қабілетіне, кейде тепе-теңдікке әсер ететін тұқым қуалайтын ауру. term= Шыбық сүйек 1= Жыныш сүйегінен басталып, білезік сүйегіне дейін созылатын, қолдың кішкентай саусақ жағындағы ұзын сүйек.
V
term= Velocardiofacial syndrome 1= Ауыздың төбесіндегі жарық (тіл аралық ақау), жүрек ақаулары, ерекше бет пішіні, оқуда шағын қиындықтар, сөйлеу және тамақтану проблемаларымен сипатталатын тұқым қуалайтын ауру. term= Vertigo 1= Қозғалыс сезімі; сыртқы орта адамның айналасында айналып тұрғандай (объективті айналу) немесе адамның кеңістікте айналып тұрғандай (субъективті айналу) сезім. term= Vestibular Neuronitis 1= Вестибулярлық жүйкедегі қабыну. term= Vestibular system 1= Денеде тепе-теңдікті, қалыпты дене күйін және кеңістіктегі дене бағытын сақтауға жауапты жүйе. Бұл жүйе сондай-ақ қозғалыстарды және басқа да қимылдарды реттейді, ал дене қозғалғанда көзбен шоғырланған бейнелерді сақтайды. term= Vestibule 1= Ішкі құлақтың сүйекті қуысы. term= Vibrotactile aids 1= Есітпемейтін адамдарға дыбысты сезіну арқылы анықтауға және түсінуге көмектесетін механикалық құралдар. term= Vocal cord paralysis 1= Ми немесе жүйке зақымдануына байланысты бір немесе екі дауыс жібінің (дауыс буындарының) қозғалмауы. term= Vocal cords 1= Кемірудің (дауыс қорытының) қабырғасынан басталатын шырышты қабықтың бұлшықетті жиырылған қабаттары. Бұл қабаттар серіптес дауыс буынымен және бұлшықеттермен қоршалған, олар ауа өтетін кезде жіптердің кернеуін және тербеліс жылдамдығын басқарады. term= Vocal folds 1= Дауыс жіптеріне қараңыз. term= Vocal tremor 1= Дауыс қортының бір немесе бірнеше бұлшықеттерінің дірілінен туындаған, дауыстың тұрақсыздығы. term= Voice 1= Ауыз қорты мен жоғарғы тыныс жолдары арқылы шығатын дыбыс. term= Voice disorders 1= Дауыс қортының (ларинкстің) шығаратын дыбысының қалыпты емес биіктігі, күші немесе сапасымен байланысты проблемалардың жиынтығы.
W
term= Ваарденбург синдромы 1= Есту қабілетінің нашарлауымен, шаштың ақ түсті шоғы немесе бір немесе екі көздің ерекше көк түсімен, сондай-ақ көздің ішкі бұрыштарының кең болуымен сипатталатын тұқым қуалайтын ауру. Ваарденбург синдромының кейбір түрлерімен тепе-теңдік бұзылыстары да байланысты.