Брока афазиясы – тіл шығару қиындығы. Сөздер ұғынылады, бірақ сөйлеу бұзылып, грамматикалық сөздер (артикль, предлогтар) түсіріледі. Телеграфтық сөйлеу.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тіл шығару қабілетінің бұзылуы – тілді өндіруге қабілетсіздікпен байланысты тілдік бұзылыс.
Language disorder involving inability to produce language
Экспрессивті афазия (Брока афазиясы деп те аталады) – афазияның бір түрі, ол тілді өндіру қабілетінің (сөзбен, қолмен немесе жазбаша) ішінара жоғалуымен сипатталады, бірақ түсіну әдетте сақталады. Экспрессивті афазиясы бар адам күшпен сөйлейді. Сөйлеу әдетте маңызды мазмұндық сөздерді қамтиды, бірақ физикалық мағынасынан гөрі грамматикалық мәні бар функциялық сөздерді, мысалы, предлогтар мен артикльдерді жіберіп алады. Бұл "телеграфтық сөйлеу" деп аталады. Адамның айтқысы келген хабар түсінікті болуы мүмкін, бірақ оның сөйлемдері грамматикалық тұрғыдан дұрыс болмайды. Экспрессивті афазияның өте ауыр түрлерінде адам тек жеке сөздермен ғана сөйлей алады. Әдетте, экспрессивті афазияда күрделі грамматиканы түсіну қиындығына байланысты түсіну жеңіл-орташа дәрежеде бұзылады. Экспрессивті афазия рецептивті афазиядан өзгеше, онда пациенттер семантикалық мағынасы жоқ грамматикалық дұрыс сөйлемдермен сөйлей алады және көбінесе түсінуде қиындықтар туындайды. Экспрессивті афазия дизартриядан да ерекшеленеді, ол тіл және ауыз бұлшықтарын дұрыс қозғалту арқылы сөйлеуге қабілетсіздікпен сипатталады. Экспрессивті афазия сөйлеу апраксиясынан да өзгеше, ол саналы сөйлеу үшін моторикалық жоспарларды құру және тізбектеп алу қабілетінің бұзылуымен сипатталатын моторикалық бұзылыс.
Expressive aphasia (also known as Broca's aphasia) is a type of aphasia characterized by partial loss of the ability to produce language (spoken, manual, or written), although comprehension generally remains intact. A person with expressive aphasia will exhibit effortful speech. Speech generally includes important content words but leaves out function words that have more grammatical significance than physical meaning, such as prepositions and articles. This is known as "telegraphic speech". The person's intended message may still be understood, but their sentence will not be grammatically correct. In very severe forms of expressive aphasia, a person may only speak using single word utterances. Typically, comprehension is mildly to moderately impaired in expressive aphasia due to difficulty understanding complex grammar. Expressive aphasia contrasts with receptive aphasia, in which patients are able to speak in grammatical sentences that lack semantic significance and generally also have trouble with comprehension. Expressive aphasia differs from dysarthria, which is typified by a patient's inability to properly move the muscles of the tongue and mouth to produce speech. Expressive aphasia also differs from apraxia of speech, which is a motor disorder characterized by an inability to create and sequence motor plans for conscious speech.
Белгілері мен симптомдары
Броктың (экспрессивті) афазиясы – адамның сөйлеуі тоқтап, күш салуды қажет ететін, ағылшыл емес афазияның бір түрі. Көбінесе қосындылар мен дауыстылардың дұрыс айтылмауы немесе бұрмалануы, атап айтқанда фонетикалық ыдырау байқалады. Экспрессивті афазиясы бар адамдар бір сөзді ғана немесе екі-үш сөзден тұратын топтарды ғана айта алады. Интонация мен стресс үлгілері де жеткіліксіз болады. Мысалы, төмендегі үзіндіде Брок афазиясы бар науқас қалай ауруханаға келіп, тіс хирургиясын жасағанын түсіндіруге тырысады: blockquote Иә, ә-ә, дүйсенбі, ә-ә, әке және Питер (өзінің аты), және әке, ә-ә, аурухана, және ә-ә, сәрсенбі, сәрсенбі, сағат тоғыз, және о-о, бейсенбі, сағат он, ә-ә, дәрігерлер екі, және дәрігерлер, және ә-ә, тістер, иә. Жалпы, сөздерді түсіну қабілеті сақталады, бұл пациенттерге функционалды қабылдау тілі дағдыларын дамытуға мүмкіндік береді. Брок афазиясы бар адамдар айналасындағы күнделікті әңгіменің көп бөлігін түсінеді, бірақ қабылдау тілінде жоғары деңгейдегі кемшіліктер де болуы мүмкін. Күрделі сөйлемдерді түсіну қиындық тудыратындықтан, экспрессивті афазиясы бар адаммен сөйлескенде қарапайым тіл қолдану ұсынылады. Бұған ерекше құрылымдағы сөз тіркестерін немесе сөйлемдерді түсінудегі қиындық мысал бола алады. Типик Брок афазиясы бар пациенті "ит адамды шақты" деген сөйлемді "адам ит шақты" деп теріс түсіндіруі мүмкін, яғни сөздердің орнын ауыстырады. Көбінесе экспрессивті афазиясы бар адамдар сөйлеуді және оқуды жазуға қарағанда жақсы түсінеді. Әріптерді дұрыс жазу қиынға түсуі мүмкін, кейбіреулері бұрмаланып немесе тіпті жоғалып кетеді. Тыңдау және оқу қабілеті көбінесе сақталғанмен, афазияны бағалау кезінде оқу мен тыңдау түсінігінде шағын кемшіліктер байқалуы мүмкін. Сондықтан, Брок аймағы немесе сол жарты шардың айналасындағы аймақтар зақымданғанда, Брок афазиясы бар адамдарда дененің оң жағында гемиплегия немесе гемипарез дамуы мүмкін. Экспрессивті афазияның ауырлығы пациенттер арасында әртүрлі болады. Кейбір адамдарда жеңіл кемшіліктер ғана болуы мүмкін, сондықтан тілдегі проблемаларды анықтау қиын болуы мүмкін. Ең ауыр жағдайларда пациент бір ғана сөзді айта алады. Мұндай жағдайларда да, жаттап алынған және қайталап оқылған сөйлеу үлгілері сақталуы мүмкін – мысалы, кейбір пациенттер бірден онға дейін санауға шамасы келсе де, жаңа әңгімеде сол сандарды қолдана алмайды.
Broca's (expressive) aphasia is a type of non fluent aphasia in which an individual's speech is halting and effortful. Misarticulations or distortions of consonants and vowels, namely phonetic dissolution, are common. Individuals with expressive aphasia may only produce single words, or words in groups of two or three. Intonation and stress patterns are also deficient. For example, in the following passage, a patient with Broca's aphasia is trying to explain how he came to the hospital for dental surgery:blockquote|Yes ah Monday er Dad and Peter H (his own name), and Dad er hospital and ah Wednesday Wednesday, nine o'clock and oh Thursday ten o'clock, ah doctors two an' doctors and er teeth yah. In general, word comprehension is preserved, allowing patients to have functional receptive language skills. Individuals with Broca's aphasia understand most of the everyday conversation around them, but higher level deficits in receptive language can occur. Because comprehension is substantially impaired for more complex sentences, it is better to use simple language when speaking with an individual with expressive aphasia. This is exemplified by the difficulty to understand phrases or sentences with unusual structure. A typical patient with Broca's aphasia will misinterpret "the man is bitten by the dog" by switching the subject and object to "the dog is bitten by the man." Typically, people with expressive aphasia can understand speech and read better than they can produce speech and write. Letters will likely be formed clumsily and distorted and some may even be omitted. Although listening and reading are generally intact, subtle deficits in both reading and listening comprehension are almost always present during assessment of aphasia. Therefore, when Broca's area or surrounding areas in the left hemisphere are damaged, hemiplegia or hemiparesis often occurs on the right side of the body in individuals with Broca's aphasia. Severity of expressive aphasia varies among patients. Some people may only have mild deficits and detecting problems with their language may be difficult. In the most extreme cases, patients may be able to produce only a single word. Even in such cases, over learned and rote learned speech patterns may be retained– for instance, some patients can count from one to ten, but cannot produce the same numbers in novel conversation.
Қолмен сөйлеу және афазия
Құлағы естімейтін пациенттерде қол тілі қолданушылардың (мысалы, американдық қол тілі) миының сол жарты шары зақымданғанда, олардың қол тілімен қарымдасу қабілеті бұзылады, бұл сол жарты шардың зақымдануы негізінен тілдік қабілетке, емес моторлық қабілетке кедергі келтіретінін көрсетеді. Ал сол жарты шардың тілдік емес аймақтары зақымданған пациенттер қол тілімен еркін сөйлей алады, бірақ жазбаша тілді түсіне алмайды. Бұл үш ұғымның барлығы фразалық қозғалыспен байланысты, ол сөйлемдегі сөздердің реті өзгергенде мағыналық рөлдерін жоғалтуына себеп болуы мүмкін.
In deaf patients who use manual language (such as American Sign Language), damage to the left hemisphere of the brain leads to disruptions in their signing ability. further showing that damage to the left hemisphere primarily hinders linguistic ability, not motor ability. In contrast, patients who have damage to non linguistic areas on the left hemisphere have been shown to be fluent in signing, but are unable to comprehend written language. These three concepts all share phrasal movement, which can cause words to lose their thematic roles when they change order in the sentence.
Жалпы себептері
Экспрессивті афазияның ең көп кездесетін себебі – инсульт. Инсульттің себебі мидың бір аймағына гипоперфузия (оттегінің жетіспеуі) салдарынан туындайды, бұл көбінесе тромбоз немесе эмболиядан болады. Инсультпен ауыратын науқастардың 34-38%-ында афазияның қандай да бір түрі кездеседі. Инсульттан туындаған афазияның жаңа жағдайларының шамамен 12%-ы экспрессивті афазияны құрайды. Көп жағдайда экспрессивті афазия Брок аймағында немесе оның жақын маңайындағы инсульт салдарынан пайда болады. Брок аймағы тілдік басым жарты шардың премоторлық қабығының төменгі бөлігінде орналасқан және сөйлеуге қатысты қозғалыстарды жоспарлауға жауапты. Дегенмен, мидың басқа аймақтарында инсульт алған науқастарда да экспрессивті афазияның жағдайлары кездеседі, сондай-ақ экстрадуральды абсцесс де осыған себеп болуы мүмкін. Ми функциясының жақтасқандығын түсіну, экспрессивті афазияға мидың қай аймақтарының зақымдануы әкелетінін түсіну үшін маңызды. Бұрын тілдік функциялардың сол және оң қолды адамдарда әртүрлі болатынына сенген. Егер осылай болса, оң жарты шардың Брок аймағының гомологтық аймағына зақым келген жағдайда сол қолды адамда афазия пайда болуы керек еді. Бірақ соңғы зерттеулер көрсеткендей, тіпті сол қолды адамдардың тілдік функциялары көбінесе тек сол жарты шардың ішінде орналасқан. Дегенмен, сол қолды адамдарда тілдің оң жарты шарға қатысты басымдығы болуы мүмкін. Көптеген жағдайларда микрометастаздарды жоққа шығаруға тырысылғанмен, паранеопластикалық афазияның кейбір жағдайларында дауыстық моторлық аймақтарға өте кішкентай метастаздардың таралуы ықтимал.
The most common cause of expressive aphasia is stroke. A stroke is caused by hypoperfusion (lack of oxygen) to an area of the brain, which is commonly caused by thrombosis or embolism. Some form of aphasia occurs in 34 to 38% of stroke patients. Expressive aphasia occurs in approximately 12% of new cases of aphasia caused by stroke. In most cases, expressive aphasia is caused by a stroke in Broca's area or the surrounding vicinity. Broca's area is in the lower part of the premotor cortex in the language dominant hemisphere and is responsible for planning motor speech movements. However, cases of expressive aphasia have been seen in patients with strokes in other areas of the brain. and by extradural abscess. Understanding lateralization of brain function is important for understanding which areas of the brain cause expressive aphasia when damaged. In the past, it has been believed that the area for language production differs between left and right handed individuals. If this were true, damage to the homologous region of Broca's area in the right hemisphere should cause aphasia in a left handed individual. More recent studies have shown that even left handed individuals typically have language functions only in the left hemisphere. However, left handed individuals are more likely to have a dominance of language in the right hemisphere. Although most cases attempt to exclude micro metastasis, it is likely that some cases of paraneoplastic aphasia are actually extremely small metastasis to the vocal motor regions.
Диагностика
Экспрессивті афазия ағылшынша еркін сөйлейтін афазиямен салыстырғанда, еркін сөйлеуге қиын келтіретін афазия түрі болып саналады. Дәрігер әдетте ми зақымдануына емделіп жатқан науқаста афазияны бірінші болып анықтайды. Мидағы зақымның болуын және орналасқан жерін анықтау үшін магниттік-резонанстық томография (МРТ) және компьютерлік томография (КТ) сканилері сияқты стандартты процедуралар қолданылады. Дәрігер науқастың тілді түсіну және қолдану қабілетін алдын ала бағалайды. Қосымша диагностикалық тексерулер үшін дәрігер науқасты тіл патологына жолдайды, ол жан-жақты бағалау жүргізеді. Брока афазиясын диагностикалау үшін бірнеше жиі қолданылатын тесттер мен процедуралар бар. Батыс афазия батареясы (WAB) адамдарды субтесттердегі нәтижелеріне сәйкес жіктейді: спонтанды сөйлеу, естігенді түсіну, қайталау және атау. Афазиямен өмір сүруді бағалау (ALA) және Өмірге қанағаттану шкаласы (SWLS) сияқты тесттер терапевттерге жеке тұлға үшін маңызды және қажетті дағдыларды анықтауға көмектеседі.
Expressive aphasia is classified as non fluent aphasia, as opposed to fluent aphasia. A physician is typically the first person to recognize aphasia in a patient who is being treated for damage to the brain. Routine processes for determining the presence and location of lesion in the brain include magnetic resonance imaging (MRI) and computed tomography (CT) scans. The physician will complete a brief assessment of the patient's ability to understand and produce language. For further diagnostic testing, the physician will refer the patient to a speech language pathologist, who will complete a comprehensive evaluation. In order to diagnose a patient with Broca's aphasia, there are certain commonly used tests and procedures. The Western Aphasia Battery (WAB) classifies individuals based on their scores on the subtests; spontaneous speech, auditory comprehension, repetition, and naming. Tests such as the Assessment for Living with Aphasia (ALA) and the Satisfaction with Life Scale (SWLS) allow for therapists to target skills that are important and meaningful for the individual.
Емдеу
Қазіргі уақытта экспрессивті афазияны емдеудің стандартты жолы жоқ. Афазияны емдеудің көп бөлігі пациенттің жағдайы мен қажеттіліктеріне сәйкес жекешелендіріледі, бұл туралы тіл патологы бағалайды. Пациенттер ми жарақатынан кейін тілдік қабілеттерінің көп бөлігін қайта меңгеретін табиғи қалпына келу кезеңінен өтеді. Күнделікті өмірде отбасы мүшелерімен және күтушілермен байланыс орнатуға ерекше мән беріледі. Емдеу пациенттің жеке басымдықтарымен, сондай-ақ отбасының пікірлерімен сәйкес жекешелендіріледі. Пациент жеке немесе топтық емдеуді таңдауға құқылы. Топтық емдеу жиі кездеспесе де, оның тиімді нәтижелері бар екені көрсетілген. Топтық емдеудің түрлеріне отбасылық кеңес беру, қолдау топтары және емдеу топтары жатады.
Currently, there is no standard treatment for expressive aphasia. Most aphasia treatment is individualized based on a patient's condition and needs as assessed by a speech language pathologist. Patients go through a period of spontaneous recovery following brain injury in which they regain a great deal of language function. Emphasis is placed on establishing a basis for communication with family and caregivers in everyday life. Treatment is individualized based on the patient's own priorities, along with the family's input. A patient may have the option of individual or group treatment. Although less common, group treatment has been shown to have advantageous outcomes. Some types of group treatments include family counseling, maintenance groups, support groups and treatment groups.
Қиындықты тудыратын терапия
Қиындықты тудыратын афазия терапиясы (CIAT) Бермингемдегі Алабама университетінің докторы Эдвард Тауб әзірлеген қиындықты тудыратын қозғалыс терапиясының ұқсас қағидаларына негізделген. Қиындықты тудыратын қозғалыс терапиясы физикалық немесе коммуникативтік бұзылысы бар адамның жоғалған функцияны өтеу арқылы "үйренген қолданусыздық" дамытатыны туралы идеяға негізделген, мысалы, парализі бар адамның сау қолды немесе афазиясы бар науқастың сурет салу арқылы өтеуі. Қиындықты тудыратын қозғалыс терапиясында баламалы қолғап немесе сүлгімен шектеліп, науқас зардап шеккен қолын пайдалануға мәжбүрленеді. Қиындықты тудыратын афазия терапиясында өзара әрекеттесу тілдік ойын аясындағы коммуникативтік қажеттіліктермен, суреттермен, қарсыластардың карталарын көруге мүмкіндік бермейтін кедергілермен және басқа материалдармен жүзеге асырылады, осылайша науқастар коммуникациялық ойында жеңіске жету үшін қалған сөздік мүмкіндіктерін пайдалануға ("шектеуге") ынталандырылады. CIAT-тың ең күшті нәтижелері 6 айдан астам созылған созылмалы афазиясы бар науқастарда байқалды. CIAT-қа қатысты зерттеулер науқастың қалпына келтіруде "плато" кезеңіне жеткеннен кейін де жақсару мүмкін екенін растады.
Constraint induced aphasia therapy (CIAT) is based on similar principles as constraint induced movement therapy developed by Dr. Edward Taub at the University of Alabama at Birmingham. Constraint induced movement therapy is based on the idea that a person with an impairment (physical or communicative) develops a "learned nonuse" by compensating for the lost function with other means such as using an unaffected limb by a paralyzed individual or drawing by a patient with aphasia. In constraint induced movement therapy, the alternative limb is constrained with a glove or sling and the patient is forced to use the affected limb. In constraint induced aphasia therapy the interaction is guided by communicative need in a language game context, picture cards, barriers making it impossible to see other players' cards, and other materials, so that patients are encouraged ("constrained") to use the remaining verbal abilities to succeed in the communication game. The strongest results of CIAT have been seen in patients with chronic aphasia (lasting over 6 months). Studies of CIAT have confirmed that further improvement is possible even after a patient has reached a "plateau" period of recovery.
Негізгі нысандарды өңдеу
Экспрессивті афазияны емдеуге лингвистикалық тәсіл ретінде сипаттаса, емдеу пациенттердің сөйлемдердегі сөздердің тақырыптық рөлдерін анықтауға және оқытуға баса назар аударудан басталады. Көбінесе қиындық тудыратын сөйлемдер олардың канондық емес түрінен белсенді сөз тіркесінде, жария түрде айтылатын нұсқаға өзгертіледі. Оң жарты шар толыққанды тілдік функция үшін көзделмегендіктен, оны қалпына келтіру механизмі ретінде пайдалану тиімсіз болып саналады және тек толық емес жазылуға алып келуі мүмкін. Әртүрлі емдеу түрлері арасында, ең маңызды фактор және сәтті нәтижеге жетудің ең жақсы көрсеткіші – емдеудің қарқындылығы екенін дәлелдейтін мәліметтер бар. Әртүрлі емдеу әдістерінің ұзақтығы мен қарқындылығын салыстыру нәтижесінде, қарқындылық емдеу әдісінен гөрі жазылудың жақсы көрсеткіші екені анықталды.
Described as the linguistic approach to the treatment of expressive aphasia, treatment begins by emphasizing and educating patients on the thematic roles of words within sentences. Sentences that are usually problematic will be reworded into active voiced, declarative phrasings of their non canonical counterparts. It is thought that, because the right hemisphere is not intended for full language function, using the right hemisphere as a mechanism of recovery is effectively a "dead end" and can lead only to partial recovery. There is evidence to support that, among all types of therapies, one of the most important factors and best predictors for a successful outcome is the intensity of the therapy. By comparing the length and intensity of various methods of therapies, it was proven that intensity is a better predictor of recovery than the method of therapy used.
Болжам
Экспрессивті афазиясы бар көптеген адамдар инсульт немесе жарақаттан кейінгі алғашқы жыл ішінде жақсарады. Осы жақсарудың көп бөлігі инсульттан кейінгі терапияның алғашқы төрт аптасында байқалады, содан кейін қарқыны төмендейді. Қалпына келтіру процесі мен нәтижелеріне көптеген факторлар әсер етеді. Зақымдану орны мен ауқымы қалпына келуге зор ықпал етеді. Прогнозға әсер ететін басқа факторлар – жас, білім деңгейі, жынысы және мотивациясы. Сонымен қатар, жұмыс істеуі, оң немесе сол қолды қолдануы, мінез-құлқы және эмоционалдық жағдайы да қалпына келу нәтижелерімен байланысты болуы мүмкін. Рецептивті афазиядан өзгеше, экспрессивті афазиясы бар пациенттер өздерінің сөйлеу қателіктерін сезінеді. Бұл экспрессивті афазиясы бар адамды емдеуде прогреске ұмтылуға ынталандырып, емдеу нәтижелеріне әсер етеді.
In most individuals with expressive aphasia, the majority of recovery is seen within the first year following a stroke or injury. The majority of this improvement is seen in the first four weeks in therapy following a stroke and slows thereafter. Numerous factors impact the recovery process and outcomes. Site and extent of lesion greatly impacts recovery. Other factors that may affect prognosis are age, education, gender, and motivation. Occupation, handedness, personality, and emotional state may also be associated with recovery outcomes. Unlike receptive aphasia, patients with expressive aphasia are aware of their errors in language production. This may further motivate a person with expressive aphasia to progress in treatment, which would affect treatment outcomes.
Тарих
Экспрессивті афазияны алғаш рет француз неврологы Пол Брока анықтады. Өмірінде сөйлеу қабілетін жоғалтқан қайтыс болған адамдардың миын зерттеу арқылы, ол тілдік қабілеттің алдыңғы ми бөлігінің ventroposterior аймағында шоғырланғанын тұжырымдады. Пол Броканың ашқандығының ең маңызды тұсы – экспрессивті афазияда дұрыс сөйлеудің жоғалуы, ауыздың сөздерді айту қабілетінің жоғалуына емес, мидың тілді жасау қабілетінің жоғалуына байланысты екендігін көрсету болды. Пол Броканың осы жаңалықтары неміс неврологы Карл Верниккемен бір уақытта жасалды, ол да афазиямен ауырған адамдардың миын постмортем зерттеумен айналысып, қазір Верникке аймағы деп белгілі аймақты анықтады. Екеуінің де жаңалықтары мидың нақты функциялары мидың нақты аймағында орналасады деген локализация тұжырымын қалыптастыруға көмектесті. Екеуі де афазия саласына маңызды үлес қосса да, тілді өндіре алмайтын және тілді түсіне алмайтын афазиямен ауырған науқастар арасындағы айырмашылықты (экспрессивті және рецептивті афазия арасындағы маңызды айырмашылықты) Карл Верникке анықтады.
Expressive aphasia was first identified by the French neurologist Paul Broca. By examining the brains of deceased individuals having acquired expressive aphasia in life, he concluded that language ability is localized in the ventroposterior region of the frontal lobe. One of the most important aspects of Paul Broca's discovery was the observation that the loss of proper speech in expressive aphasia is due to the brain's loss of ability to produce language, as opposed to the mouth's loss of ability to produce words. The discoveries of Paul Broca were made during the same period of time as the German Neurologist Carl Wernicke, who was also studying brains of aphasiacs post mortem and identified the region now known as Wernicke's area. Discoveries of both men contributed to the concept of localization, which states that specific brain functions are all localized to a specific area of the brain. While both men made significant contributions to the field of aphasia, it was Carl Wernicke who realized the difference between patients with aphasia that could not produce language and those that could not comprehend language (the essential difference between expressive and receptive aphasia).