Кіріспе
1941-1944 нацистік Югославияның оккупацияланған аймағы Германияның әскери оккупациясы астындағы аумақ Сербиядағы әскери қолбасшы аумағы (серб. Gebiet des Militärbefehlshabers; ) 1941 жылы сәуірде Югославияға шабуылдан, оккупациядан және бөлшектенуден кейін Вермахт әскери оккупациялық үкіметіне қарасты Югославия Корольдігінің аумағы болды. Аумаққа қазіргі Сербияның орталық бөлігі, Косовоның солтүстік бөлігі (Косовская Митровица айналасында) және Банат кірді. Бұл аумақ бөлінген Югославияның бірден-бір аймағы болды, онда неміс оккупанттары әскери үкімет құрды. Бұл оның негізгі темір жолы мен Дунай арқылы өтетін көлік жолдары мен оның құнды ресурстары, әсіресе темір емес металдар. 1941 жылы 22 сәуірде аумақ Сербиядағы неміс әскери қолбасшысының жоғары билігіне берілді, аумақтың күнделікті басқаруы әскери әкімшілік штабының бастығы бақылауында болды. Аумақтардың басқару және басқару жолдары ешқашан біріктірілмеген, және жоғары нацистік тұлғалардың тікелей өкілдерін тағайындау арқылы күрделіленді. Рейхсфюрер СС Генрих Гиммлер (полиция және қауіпсіздік мәселелері үшін), рейхсмаршал Герман Геринг (экономика үшін) және рейхсминистр Иоахим фон Риббентроп (сыртқы істер үшін). Немістер болгар әскерлерін оккупацияға көмектесу үшін қолданды, бірақ олар әрқашан неміс бақылауында болды. Бұл аумақты әртүрлі дереккөздер қуыршақ мемлекет, протекторат, "арнайы әкімшілік провинция" деп сипаттайды немесе оны қуыршақ үкіметке ие деп сипаттайды. Сербиядағы әскери командирдің тәртіпті сақтау үшін өте шектеулі неміс гарнизон әскерлері мен полиция бөлімшелері болды, бірақ нашар жабдықталған оккупациялық әскерлердің үш дивизиясынан тұратын корпустан көмек сұрауы мүмкін еді. Сербиядағы неміс әскери қолбасшысы екі серб азаматтық қуыршақ үкіметін тағайындады. Олар неміс басшылығы мен қадағалауына сәйкес әкімшілік міндеттерді орындады. Олардың біріншісі 1941 жылы 30 мамырда құрылған қысқа мерзімді комиссиялық үкімет болды. Комиссиялық үкімет кез келген өкілеттігі жоқ, басқыншылық режимінің негізгі құралы болды. 1941 жылдың шілде айының соңында оккупацияланған аумақта көтеріліс басталды, ол серб жандармериясын, неміс полициясын және қауіпсіздік аппаратын, тіпті артқы аймақтағы жаяу әскерді тез басып алды. Коммунистердің басшылығымен Югославия партизандары мен монархист-четниктер қатысқан көтерілісті басуға көмектесу үшін екінші қуыршақ үкімет құрылды. 1941 жылдың 29 тамызында Милан Недич басқарған Ұлттық құтқару үкіметі Комиссарлық үкіметті алмастырды. Режим белгілі бір қолдау тапса да, сербтердің көпшілігі оны ұнатпады. Бұл жағдайды өзгерте алмады, сондықтан немістер көтерілісті басу үшін Франция, Грекия және тіпті Шығыс майданнан алдыңғы қатардағы дивизияларды әкелуге мәжбүр болды. 1941 жылдың қыркүйек айының соңында "Узице" операциясы партизандарды басып алынған аумақтан қуып шығарды, ал желтоқсанда "Михайлович" операциясы четниктерді таратып жіберді. Қарсылық 1944 жылға дейін төмен деңгейде жалғасты, оны жиі жазалаулармен бірге, бір уақыт бойы әрбір неміс өлтірілген 100 тұтқынның өлтірілуімен байланысты. Недич режимі халықаралық құқықта ешқандай мәртебеге ие болмады, немістер бергеннен басқа өкілеттіктері жоқ және ол неміс билігінің құралы болды. Неміс күштері Сербиядағы Ақырғы шешімнің жетекші және жетекші рөлін атқарса да, немістер еврейлерді өлтіруді монополиялағанмен, оларға серб әріптестері белсенді түрде көмектесті. Белградтағы Банжика концентрациялық лагерін Недич режимі мен неміс армиясы бірлесіп басқаратын. Құрсақ әкімшілігінің бастамашылық танытып, табысқа жеткен бір саласы - бөлінген Югославияның басқа бөліктерінен келген жүздеген мың серб босқынын қабылдау және қамқорлық көрсету болды. Аумақ тұтастай алғанда, Банат автономиялы аймақ болды, ресми түрде Белградтағы қуыршақ үкіметтерге жауап берді, бірақ іс жүзінде оның Volksdeutsche (этникалық неміс) азшылығы басқарады. Комиссиялық үкімет жандармерияны пайдаланумен шектелсе, Недич үкіметі тәртіпті орнату үшін қарулы күштерді, Сербия мемлекеттік гвардиясын көтеруге құқылы болды, бірақ олар дереу Жоғары СС және полиция басшысының бақылауына берілді және 1944 жылдың қазан айында неміс шегінгенге дейін негізінен неміс көмекшілері ретінде жұмыс істеді. Немістер сонымен қатар аумақта әртүрлі мақсаттар үшін бірнеше жергілікті көмекші күштерді жинады. Трепча кен орындарын және Белград Скопье темір жолын қамтамасыз ету үшін немістер қазіргі Косовоның...
the territory under German military occupation
The Territory of the Military Commander in Serbia (Gebiet des Militärbefehlshabers in Serbien; ) was the area of the Kingdom of Yugoslavia that was placed under a military government of occupation by the Wehrmacht following the invasion, occupation and dismantling of Yugoslavia in April 1941. The territory included only most of modern central Serbia, with the addition of the northern part of Kosovo (around Kosovska Mitrovica), and the Banat. This territory was the only area of partitioned Yugoslavia in which the German occupants established a military government. This was due to the key rail and the Danube transport routes that passed through it, and its valuable resources, particularly non ferrous metals. On 22 April 1941, the territory was placed under the supreme authority of the German military commander in Serbia, with the day to day administration of the territory under the control of the chief of the military administration staff. The lines of command and control in the occupied territory were never unified, and were made more complex by the appointment of direct representatives of senior Nazi figures such as Reichsführer SS Heinrich Himmler (for police and security matters), Reichsmarschall Hermann Göring (for the economy), and Reichsminister Joachim von Ribbentrop (for foreign affairs). The Germans used Bulgarian troops to assist in the occupation, but they were at all times under German control. Sources variously describe the territory as a puppet state, a protectorate, a "special administrative province", or describe it as having a puppet government. The military commander in Serbia had very limited German garrison troops and police detachments to maintain order, but could request assistance from a corps of three divisions of poorly equipped occupation troops. The German military commander in Serbia appointed two Serbian civil puppet governments to carry out administrative tasks in accordance with German direction and supervision. The first of these was the short lived Commissioner Government which was established on 30 May 1941. The Commissioner Government was a basic tool of the occupation regime, lacking in any powers. In late July 1941, an uprising began in the occupied territory, which quickly swamped the Serbian gendarmerie, German police and security apparatus, and even the rear area infantry force. To assist in quelling the rebellion, which initially involved both the communist led Yugoslav Partisans and the monarchist Chetniks, a second puppet government was established. The Government of National Salvation under Milan Nedić replaced the Commissioner Government on 29 August 1941. Although it enjoyed some support, the regime was unpopular with the majority of Serbs. This failed to turn the tide however, and the Germans were forced to bring in front line divisions from France, Greece and even the Eastern Front to suppress the revolt. Commencing from late September 1941, Operation Uzice expelled the Partisans from the occupied territory, and in December, Operation Mihailovic dispersed the Chetniks. Resistance continued at a low level until 1944, accompanied by frequent reprisal killings, which for some time involved the execution of 100 hostages for every German killed. The Nedić regime had no status under international law, no powers beyond those granted by the Germans, and was simply an instrument of German rule. Although German forces took the leading and guiding role of the Final Solution in Serbia, and the Germans monopolized the killing of Jews, they were actively aided in that role by Serbian collaborators. The Banjica concentration camp in Belgrade was jointly controlled by Nedic's regime and the German army. The one area in which the puppet administration did exercise initiative and achieve success was in the reception and care of hundreds of thousands of Serb refugees from other parts of partitioned Yugoslavia. Throughout the occupation, the Banat was an autonomous region, formally responsible to the puppet governments in Belgrade, but in practice governed by its Volksdeutsche (ethnic German) minority. While the Commissioner Government was limited to the use of gendarmerie, the Nedić government was authorized to raise an armed force, the Serbian State Guard, to impose order, but they were immediately placed under the control of the Higher SS and Police Leader, and essentially functioned as German auxiliaries until the German withdrawal in October 1944. The Germans also raised several other local auxiliary forces for various purposes within the territory. In order to secure the Trepča mines and the Belgrade Skopje railway, the Germans made an arrangement with Albanian collaborators in the northern tip of present day Kosovo which resulted in the effective autonomy of the region from the puppet government in Belgrade, which later formalized the German arrangement. The Government of National Salvation remained in place until the German withdrawal in the face of the combined Red Army, Bulgarian People's Army and Partisan Belgrade Offensive. During the occupation, the German authorities killed nearly all Jews residing in the occupied territory, by shooting the men as part of reprisals conducted in 1941, and gassing the women and children in early 1942 using a gas van. After the war, several of the key German and Serbian leaders in the occupied territory were tried and executed for war crimes.
Шабуыл және бөліну
1941 жылдың сәуірінде Германия мен оның одақтастары Югославия Корольдігіне басып кірді және оны басып алды, ол кейін бөлінді. Кейбір югослав аумағы оның осьті көршілері, Венгрия, Болгария және Италиямен қосылды. Немістер қолға алынған мемлекет - тәуелсіз Хорватия мемлекеті (NDH) құрылды. Бұл мемлекет соғыстан бұрынғы Хорватияның Бановина аймағының басым бөлігін, қазіргі Босния мен Герцеговинаның қалған бөлігін және оған жақын аумақтарды қамтиды. Италиялықтар, венгрлер мен болгарлар Югославияның басқа жерлерін басып алды. Германия Югославияның бірде-бір аумағын аннексияламады, бірақ қазіргі Словенияның солтүстік бөлігін басып алды және НДГ-ның солтүстік жартысына оккупациялық әскерлерді орналастырды. Германия басып алған Словенияның бөлігі көршілес Рейхсгау Карнтен мен Рейхсгау Штейермарк гаулайтерлерінің басқаруына берілген екі әкімшілік аймаққа бөлінді. Сербияның өзінен, Косовоның солтүстік бөлігінен (Косовская Митровица айналасында) және Банаттан тұратын қалған аумақты немістер басып алды және неміс әскери үкіметінің басқаруына тапсырылды. Бұл қала арқылы өтетін теміржол және өзен көлігі жолдары мен құнды ресурстары, әсіресе темір емес металдар. Кейбір дереккөздер аумақты қуыршақ мемлекет немесе "арнайы әкімшілік провинция" деп сипаттайды, басқа дереккөздер оны қуыршақ үкіметке ие деп сипаттайды. "Вена сызығы" деп аталатын шекара сызығы Югославияны батыстағы рейх шекарасынан Германияның Сербияны басып алған жері мен Болгария мен Албанияның Югославия аумақтарын қосқан жеріне дейін аралап өтті. Сызықтың солтүстігінде немістер басым болды, ал оңтүстігінде итальяндықтар басты жауапкершілікке ие болды.
Оккупациялық әскери үкіметтің құрылуы
Югославияның берілуінен бұрын-ақ, неміс армиясының жоғарғы қолбасшылығы (Оберкомандо дес Херес, немесе ОКХ) неміс оккупациясы астындағы халыққа жариялау жариялады, онда барлық неміс оккупацияланған аумақтарына қолданылатын заңдар егжей-тегжейлі баяндалды. Немістер өздерінің Осі серіктестерімен қосылған немесе басып алынған Югославия аумағынан кеткен кезде, бұл заңдар қазіргі Словенияның екі Рейхсгау басқаратын бөлігіне және Сербияның неміс басып алған аумағына ғана қолданылды. Бұл аймақ "неміс әскерлерімен толықтай басып алынып, әскери үкіметке берілді". Аумақтардың нақты шекаралары Адольф Гитлер 1941 жылы 12 сәуірде шығарған директивада бекітілді, ол сонымен қатар әскери әкімшілікті құруға бағытталды. Бұл нұсқау 1941 жылы 20 сәуірде ОКХ Басшысының бұйрықтарымен орындалды, ол Сербиядағы әскери қолбасшыны ОКХ генерал-квартирмейстеріне жауап беретін бас бас басшы ретінде бекітті. Осы аралықта Германияда әскери үкімет штабы құрылды және Сербиядағы әскери қолбасшының міндеттері нақтыланды. Бұған "Белград пен Салоника арасындағы темір жол желісін және Дунайдағы кеме қатынасы бағытын қорғау, [Рейхсмаршал Герман Герингтің] экономикалық бұйрықтарын орындау, сондай-ақ бейбітшілік пен тәртіпті орнату мен сақтау" кірді. Қысқа мерзімде ол сондай-ақ көптеген югослав әскери тұтқындарын күзету және қолға түскен қару-жарақ пен оқ-дәрілерді қорғау үшін жауапты болды. Осы мақсатқа жету үшін әскери қолбасшының штабы әскери және әкімшілік бөлімшелерге бөлінді, оған төрт аймақтық команданы және онға жуық аудандық команданы құруға арналған персонал бөлінді, олар әкімшілік штабтың бастығына есеп берді, ал әскери штаб төрт жергілікті қорғаныс батальонының әскерлерін аймақтық командаларға бөлді. Аумақтардың алғашқы әскери қолбасшысы 1941 жылы 20 сәуірде тағайындалған генерал-флайер Гельмут Фёрстер болды. Оған әкімшілік штабтың бастығы, СС бригадасы және мемлекеттік кеңесші доктор Харальд Тернер көмек көрсетті. Әскери командирдің штабынан тыс, Белградта неміс үкіметінің негізгі әскери емес құрамаларын білдіретін бірнеше жоғары лауазымды тұлғалар болды. Олардың арасында NSFK Obergruppenführer, Франц Нойхаузен болды, оны 17 сәуірде Геринг экономикалық істер жөніндегі өкілетті генерал етіп тағайындады. Тағы біреуі 3 мамырда тағайындалған рейхсминистр Иоахим фон Риббентроп тағайындаған Сыртқы істер министрлігінің елшісі Феликс Бенцлер болды. Алғашқы неміс әкімшілігінің тағы бір басты тұлғасы SS Standartenführer Вильгельм Фукс болды, ол Сербияның Einsatzgruppe командалық жасағын басқарды, ол Sicherheitsdienst (Қауіпсіздік қызметі немесе SD) және Sicherheitspolizei (Қауіпсіздік полициясы немесе SiPo), 64-ші резервтік полиция батальоны және Гестапоның жасағынан тұрды. Тернерге ресми түрде жауап берген кезде, Фукс Берлиндегі басшыларына тікелей есеп берді. Сәуірде ОКХ Басшысының жариялаулары зорлық-зомбылық немесе саботаж әрекеттері үшін қатаң жазалауды, барлық қару-жарақ пен радио хабарларын тапсыруды, байланыс, жиналыстар мен наразылықтарға шектеу қоюды, неміс валютасын қабылдауды талап етуді, сондай-ақ неміс қылмыстық заңын аумаққа енгізуді бұйырды. Болашақтағы оқиғалардың белгісі ретінде Югославияның капитуляциясынан кейінгі күні СС Мотопехоталық дивизиясы Рейх 36 сербті сол құраманың бір мүшесін өлтіргені үшін жазалап өлтірді. Үш күннен кейін Дрина өзенінің шығысында орналасқан Донжи Добрич ауылы неміс офицерінің өлтірілуіне жауап ретінде жермен-жексен етілді. Германияның 2-ші армиясының қолбасшысы генерал-оберст Максимилиан фон Вайхс бас тартудан кейін неміс әскерлерін өлтіруді қатты қарсы алды. Ол қарулы топ көрінген кезде, сол аймақтағы жауынгерлік жастағы ер адамдарды жинап, атып өлтіру керектігін, егер олар қарулы топпен байланысы жоқ екенін дәлелдей алмаса, олардың денелерін жұрт алдында іліп қою керектігін бұйырды. Ол сондай-ақ тұтқындарды алып кетуді де бұйырды. 19 мамырда ол сербтердің шабуылдарынан зардап шеккен әрбір неміс сарбазы үшін 100 серб атуы керек деген жарлық шығарды. Шабуылдың сәттілігі қамтамасыз етілгеннен кейін, барлық алдыңғы қатардағы неміс корпустары мен дивизиялары Югославиядан қайта қалпына келтірілуге немесе тікелей Шығыс майданға тағайындалуға басталды.
Коммунистік партияның дайындықтары
10 сәуірде Югославия Коммунистік партиясының (КПЖ) Орталық Комитеті оның бас хатшысы Иосип Броз Тито бастаған әскери комитетті тағайындады. Сәуір айынан бастап КПЖ бүкіл елде жер асты желісі болды, оның ішінде көтерілісті бастау мүмкіндігіне дайындалған әскери комитеттер де бар. Мамыр айында КПЖ өзінің "Югославияның барлық халықтарының арасындағы бірлік пен бауырластық, [және] сыртқы жаулар мен олардың ішкі көмекшілеріне қарсы қажырлы күрес" саясатын нақты сипаттады. 4 маусымда әскери комитет Партизандық бас штаб деп аталды.
Дража Михайловичтің алғашқы қызметі
Сәуір айының соңында Югослав армиясының полковнигі Дража Михайлович және бас тарту туралы бұйрықты орындамаған 80-ге жуық сарбаздар тобы Дрина өзенінен басып алынған аумаққа өтті. 6 мамырда Ужице маңында өткенде, шағын топты неміс әскерлері қоршап алды және құртты. Оның әскері бөлініп-бөлініп, Равна Гораның оқшауланған тау алқабына жеткенде, оның тобы 34 офицер мен ер адамнан тұратын. Жергілікті тұрғындармен байланыс орнату және аймақтағы жандармерияның төзімділігі арқылы Михайлович болашақ әрекеттерін қарастыра алатын салыстырмалы түрде қауіпсіз аймақ құрды. Равна Гораға келгеннен кейін көп ұзамай Михайлович әскерлері "Югослав армиясының четник отрядтары" деген атау алды. Май айының соңында Михаилович Германияның кері шегінген немесе жеңілген кезде билікті басып алу үшін Югославияның барлық жерінде мүмкіндігінше көп қарулы топтарды бақылауға алуды көздейтін ұзақ мерзімді стратегияны қабылдауға шешім қабылдады.
Комиссарлық үкіметтің құрылуы
Гитлер қысқа уақыт ішінде серб мемлекетінің барлығын жоюды ойлаған, бірақ бұл тез арада тасталды және сербтердің серіктестік режимін басқаруға арналған іздеу басталды. Бұрынғы Югослав премьер-министрі Драгиша Цветковичті, Югославтың бұрынғы сыртқы істер министрі Александар Цинкар Марковичті, Югославтың бұрынғы ішкі істер министрі Милан Ачимовичті, "квазифашистік" Біріккен белсенді еңбек ұйымының (немесе Збор) президенті Димитрие Льотичті және Белградтың полиция бастығы Драгомир Йовановичті тағайындау қарастырылды. Фёрстер 1941 жылы 30 мамырда он комиссардан тұратын өзінің комиссарлық үкіметін құрған Ачимовичті таңдады. Ол Льотичті "сербтер арасында күмәнді беделге" ие деп санайды. Ачимович коммунистерге қарсы болды және соғыстан бұрын неміс полициясымен байланыста болды. Қалған тоғыз комиссар Стивен Иванич, Момчило Янкович, Ристо Жожич, Станислав Иосифович, Лазо М. Костич, Душан Летика, Душан Пантич, Джеврэм Протич және Милисав Васильевич болды. Бұрынғы Югославия министрліктерінің әрқайсысына бір комиссар жауапты болды, бірақ Әскери-теңіз министрлігі жойылды. Комиссия мүшелерінің бірнешеуі соғысқа дейінгі Югославия үкіметінде министрлік лауазымдарды атқарған, ал Иванич пен Васильевич екеуі де Збормен тығыз байланысты. Комиссия үкіметі "Тернер мен Нойхаузеннің бақылауындағы төменгі деңгейдегі серб әкімшілігі, ол жай ғана оккупациялық режимнің құралы" болды, "бұл билік секілді күшті емес". Ачимович әкімшілігінің құрылуынан кейін көп ұзамай Михайлович Льотичке өзінің жетістіктері туралы кеңес беру үшін және немістерге шабуыл жасау жоспарлары жоқ екеніне сендіру үшін Белградқа кіші офицерді жіберді. Әкімшіліктің алғашқы міндеттерінің бірі - Тернердің барлық еврейлер мен ромаларды басып алынған аумақта тіркеу және олардың қызметіне қатаң шектеулер енгізу туралы бұйрықтарын орындау болды. Бұл бұйрықтарды іске асыруды неміс әскери үкіметі бақылаған кезде, Ачимович пен оның ішкі істер министрлігі оларды жүзеге асыруға жауапты болды. Мұндай міндеттерді орындаудың негізгі құралы Сербия жандармериясы болды, ол аумақта қалған бұрынғы югослав жандармериясының элементтеріне, Дринский және Дунавский полктеріне негізделген. Сербия жандармериясының атқарушы басшысы полковник Йован Тришич болды. 1941 жылдың мамыр айында Фёрстер көптеген бұйрықтар шығарды, оның ішінде барлық баспа жабдықтарын тіркеу, баспасөзге шектеулер, театрлар мен басқа да ойын-сауық орындарының жұмыс істеуін және өндірісті қайта бастауды талап етті. Ол сондай-ақ Югославия Ұлттық Банкін құрып, оның орнына Сербия Ұлттық Банкін құрды. Мамыр айының ортасында Ачимовичтің әкімшілігі серб халқы "көп көршілері - неміс халқымен шын жүректен және адал ынтымақтастық" қалайтынын мәлімдеді. Бұрынғы Югославияның округтері мен аудандарындағы жергілікті әкімшілердің көпшілігі өз орындарында қалды, ал неміс әскери әкімшілігі жергілікті билікті қадағалау үшін әр деңгейде өз әкімшілерін орналастырды. Кейіннен Фёрстер I Флайеркорптың командалығына ауыстырылды, ал 2 маусымда оның орнын Людвиг фон Шредер басқарды. 9 маусымда Германияның 12-ші армиясының қолбасшысы генерал-фельдмаршал Вильгельм Лист Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы Вермахт қолбасшысы болып тағайындалды. Үш аумақтық қолбасшы оған тікелей есеп берді; Шредер, Салониктегі Эгей аймағындағы әскери қолбасшы және Оңтүстік Грекиядағы әскери қолбасшы. Югославиядан барлық майдан шебінің құралымдары шығарылғаннан кейін Лист штабының Салоникадағы бақылауында қалған жалғыз майдан шебінің құралымдары болды; Генерал дер Гебергструппе Франц Бёмедің XVIII армия корпусының штабы, Криттегі 5-ші тау дивизиясы, Афина маңындағы Аттика аймағындағы 6-шы тау дивизиясы және Салоникадағы және Эгей теңізіндегі Афинадағы 164-ші жаяу әскер дивизиясы мен 125-ші жаяу әскер полкі.
Ачимович әкімшілігінің қиындықтары
Комиссия мүшелері өздерінің портфельдік салаларында немесе жалпы саясатта немесе мемлекеттік басқаруда өте тәжірибелі болса, Ачимович әкімшілігінің өзі өте қиын жағдайда болды, өйткені оған нақты басқаруға билік жоқ еді. Ачимович әкімшілігінің үш негізгі міндеті халықтың неміс оккупациясына келісімін қамтамасыз ету, қызметтерді қалпына келтіруге көмектесу және "жария етілмейтін қызметтерді анықтау және жою" болды. Тәуелсіз Хорватия мемлекетіндегі қуғын-сүргіннен қашып келген босқындар және басқалары Болгарияның Македония, Косово және Мажарстанның Бачка мен Баранжаны басып алған жерлерінен қашып кетіп, аумаққа ағыла бастады. 1941 жылдың маусым айының соңында Ачимович әкімшілігі Банат әкімшілігіне қатысты қаулы шығарды, бұл аймақты Сепп Янконың басшылығымен жергілікті Фольксдеуче бақылауында жеке азаматтық әкімшілік бірлік етті. Банат ресми түрде Ачимович әкімшілігінің қарамағында болғанымен, практикалық тұрғыдан ол Белградтан дербес болды және Панчеводағы әскери аймақ командасы арқылы әскери үкіметтің басшылығымен болды.
Қарсылық басталады
1941 жылдың шілде айының басында, Кеңес Одағына қарсы Барбаросса операциясын бастағаннан кейін көп ұзамай, немістерге де, Ачимович билігіне де қарсы қарулы қарсылық басталды. Бұл Жозеф Сталиннің және Коммунистік Интернационалдың барлық коммунистік ұйымдарға шақыруларына жауап болды. Бұл кездесуде жалпы көтеріліске көшу, партизандық жасақтарды құру және қарулы қарсылық көрсетуді бастау және бүкіл Югославияда басқыншыларға қарсы көтерілуге шақыру туралы шешім қабылданды. Бұл сонымен қатар Германияның басқыншы күштерінің соңғысының кетуіне сәйкес келді. Халықты саботаж жасауға шақыратын плакаттар мен буклеттерден бастап, ол неміс пропагандалық нысандарын, теміржол және телефон желілерін саботажға тырысуға және нақты саботажға айналды. Бірінші ұрыстар 7 шілдеде Бела Черква ауылында болды, онда жандармдар қоғамдық жиналысты таратуға тырысты, екі жандарм қаза тапты. Шілде айының бірінші аптасының соңында Лист Лютваффеден оқу мектебін аумаққа ауыстыруды өтінді, өйткені операциялық бөлімшелер жоқ еді. Көп ұзамай жандармия станциялары мен патрульдер шабуылға ұшырап, неміс көліктері атып тасталды. Қарулы топтар алғаш рет Тополаның солтүстік-батысындағы Аранджеловац ауданында пайда болды. 10 шілдеде Ачимовичтің әкімшілігі қайта ұйымдастырылды, Ранислав Аврамович Костичтің орнына көлік портфеліне, Будимир Цвиянович Протичтің орнына азық-түлік және ауыл шаруашылығы саласында, ал Велибор Джонич Жожичтен білім беру портфелін алды. Шілде айының ортасында Михайлович лейтенант Нешко Недичті Ачимовичтің өкілімен кездесуге жіберді, бұл Михайловичтің күштерінің "коммунистік террормен" еш қатысы жоқ екенін білетінін қамтамасыз ету үшін. Немістер Ачимовичті Михаиловичпен келісімге келуіне шақырды, бірақ Михаилович бас тартты. Дегенмен, не неміс, не Ачимович жазда Михайловичке қарсы тиімді іс-қимыл жасамады. 17 шілдеде Einsatzgruppe Serbien қызметкерлері "қауіпсіздік кеңесшілері" ретінде төрт аймақтық командаға бөлінді. Келесі күні генерал-майор Адалберт Лонтшар, 704-ші жаяу әскер дивизиясының 724-ші жаяу әскер полкінің командирі Вальеводан келе жатып, оның штабтық машинасына Разна ауылының маңында оқ атылып, бір адам жараланды. Оған жауап ретінде округтік команда 52 яһудиді, коммунистерді және басқаларды өлтірді. Сондай-ақ шілде айында Германияның әскери үкіметі еврей қауымының өкілдеріне әр аптада 40 адам тұтқынға алып, Вермахта мен неміс полициясына шабуыл жасағаны үшін жазалау ретінде өлтіруді бұйырды. Кейінгі кезде тұтқындарды өлтіру туралы хабарлар тарағанда, көбісі "коммунистер мен яһудилерді" өлтіру туралы айтқан. Шредер шілде айының соңында әуе апатынан қайтыс болды. Сербиядағы жаңа неміс әскери қолбасшысы, Люфтваффе генерал-дер-Флайер Генрих Данкельман, көтерілісті басу үшін неміс әскерлері мен полициясын ала алмағанда, ол барлық мүмкіндіктерді қарастыруға мәжбүр болды. Данкельманға қолдағы күштерді мүмкіндігінше аяусыз пайдалану керектігі айтылғандықтан, Тернер Данкельманға Ачимович әкімшілігін күшейтуді ұсынды, осылайша ол көтерілісті бағындыруы мүмкін. Немістер Ачимовичтің әкімшілігін құзырсыз деп санады және шілде айының ортасында Ачимовичті ауыстыру туралы талқылады. 29 шілдеде Белградта 16 жастағы еврей баласының неміс көлігіне жасаған өртке қарсы шабуылына кек алу үшін Einsatzgruppe Serbien 100 яһуди мен 22 коммунисті өлтірді. Тамыз айына қарай 100 000 серб ҰҚК-дан басып алынған аумаққа өтіп, усташтардың қуғын-сүргінінен қашып кетті. Оларға 37000-нан астам босқын қосылды. Шілде айының соңында 704-ші жаяу әскер дивизиясының 721-ші полкінің екі батальоны Петроград ауданында бидай қоймаларын жойған Банат аймағындағы көтерілісшілерді басуға жіберілді. Мұндай интервенциялар сәтті болмады, өйткені оккупациялық бөлімшелерде көшуге және қарсы көтеріліске дайындық жоқ еді. 4 тамызда Данкельман ОКВ-дан оның әкімшілігін екі қосымша полиция батальоны мен тағы 200 СД қауіпсіздік қызметкерімен күшейтуді өтінді. Бұл ұсынысты Шығыс майданының қажеттіліктеріне байланысты қабылдамады, бірақ ол жауап алудан бұрын қосымша Landesschützen батальонын сұраған және Листтен қосымша дивизияны сұраған. Лист қосымша Ландесшутцен батальондарын құру туралы өтініштерді қолдады, сондықтан 9 тамызда ОКХ Белградтағы 562-ші Ландесшутцен батальонына екі қосымша ротаны жинауға рұқсат берді. 11 тамызда басқа жерден елеулі күшейтулерді ала алмағандықтан, Данкельман Бадерге көтерілісті басуға бұйырды, ал екі күннен кейін Бадер осы ...
Серб ұлтына үндеу
Көтеріліске жауап ретінде Ачимович әкімшілігі 545 немесе 546 көрнекті және ықпалды сербтерді Сербия халқына арналған үндеуге қол қоюға шақырды, ол 13 және 14 тамызда неміс өкілетті Белградтың Novo vreme күнделікті газетінде жарияланды. Тарихшы Стивен К. Павловичтің айтуынша, қол қоюшылар арасында Сербияның үш православиелік епискобы, төрт архиерей және Белград университетінің кем дегенде 81 профессоры бар еді. Үндеуде серб халқы коммунистік бүлікшілерге қарсы күресте билікке барлық жағынан көмектесуге шақырылды және партизандар бастаған қарсылықты патриоттық емес деп айыптап, нацистерге адал болуға шақырылды. Сербия адвокаттар алқасы шағымды бірауыздан қолдады. Ачимович коммунистердің әйелдері мен 16 жастан асқан ұлдарын тұтқындауға және ұстауға бұйрық берді, ал немістер олардың үйлерін өртеп, үйге шығуға тыйым салды.
Қарсылық күшейеді
13 тамызда Бадер Данкельманның Сербия жандармериясын бақылауға мүмкіндік беру туралы уәдесін бұзды және оларды жергілікті неміс командирлерінің басшылығымен 50-100 адамнан тұратын бөлімшелерге қайта ұйымдастыруды бұйырды. Ол сондай-ақ үш дивизиялық командирлерге өз батальондарын Ягдкомандос, жеңіл қаруланған және мобильді "оңшылар командалары" құрамына енуді бұйырды. Келесі күні Ачимович әкімшілігі көтерілісшілерді үйлеріне оралуға шақырды және көтерілісшілер мен олардың басшыларын өлтіргендерге сыйлық жариялады. Ачимович әкімшілігі 1 шілде мен 15 тамыз аралығында 246 шабуылға ұшырап, 82 көтерілісші өлтірілді, 26 адам қаза тапты. Немістер тұтқындарды атып, ауылдарды өртеп жіберді. 17 тамызда 704-ші жаяу әскер дивизиясының 724-ші жаяу әскер полкінің ротасы Ужице маңында болған ұрыста 15 коммунистті өлтірді, содан кейін тағы 23 адамды атып тастады. Олар интернатта отырған коммунистерге азық-түлік әкеліп жатыр деп күдікті болды. 19 адамның денесі Ужице теміржол вокзалында ілінген. Тамыз айының соңында Салоникадағы 164-ші жаяу әскер дивизиясының 433-ші жаяу әскер полкіне Бадердің командасына батальонды бөлу туралы бұйрық берілді. Тамыз айында Сербияның әкімшіліктері мен жандармериясына, сондай-ақ темір жол желілеріне, телефон желілеріне, шахталар мен зауыттарға 242 шабуыл жасалды. Белградтың Ужице Ćuprija Paraćin Zaječar темір жолы ең қатты зардап шекті. Көтерілістің жылдам өршуінің белгісі - 135 шабуылдың осы айдың соңғы 10 күнінде орын алғаны. Неміс әскерлері 22 адамнан қаза тауып, 17 адам жараланды. Айдың соңында коммунистер мен еврейлердің атылған немесе асылған саны 1000-ға жетті. Аумақта партизандар саны тамыз айына қарай шамамен 14 000-ға дейін өсті. Құмара үкіметін нығайту үшін Данкельман халық арасында танымал және жоғары бағаланатын, серб қарулы күштерін құра алатын және оны толықтай неміс бақылауында болып, көтерілісшілерге қарсы аяусыз қолдануға дайын сербті іздестірді. Бұл идеялар ақыр соңында 1941 жылдың тамызының соңында бүкіл Ачимович әкімшілігін алмастыруға әкелді.
Ұлттық құтқару үкіметінің құрылуы
Бенцлердің өтінішіне жауап ретінде Сыртқы істер министрлігі СС стандартенфюрері Эдмунд Визенмайерді Германияның талаптарына сай келетін жаңа қуыршақ үкімет құруға көмек көрсету үшін жіберді. Бес ай бұрын Визенмайер НДХ-ны жариялауға бастамашы болған. Весенмайер Белградта неміс командирлері мен лауазымды тұлғаларымен бірқатар консультацияларға қатысып, жаңа қуыршақ үкіметке жетекшілік ету үшін бірқатар ықтимал кандидаттармен сұхбаттасып, содан кейін Югославияның бұрынғы армия және әскери-теңіз флоты министрі генерал Милан Недичті ең жақсы деп таңдады. Немістер Недичке елеулі қысым көрсетіп, оны осы лауазымға қабылдауға шақырды, оның ішінде болгар және венгр әскерлерін басып алынған аумаққа әкелу және оны Германияға әскери тұтқын ретінде жіберу туралы қауіп төндірді. Югославияның көптеген генералдарынан айырмашылығы, Недич капитуляциядан кейін Германияда тұтқындалмаған, керісінше Белградта үй қамауына алынған. 1941 жылдың 27 тамызында шамамен жетпіс бес көрнекті сербтер Белградта жиналып, Недич Комиссарлық үкіметтің орнына Ұлттық құтқару үкіметін (,) құруы керек деп шешті. Сол күні Недич Данкельманға хат жазып, бес шарт пен кейбір қосымша жеңілдіктер негізінде жаңа үкіметтің премьер-министрі болуға келісті. Екі күннен кейін неміс билігі Недич пен оның үкіметін тағайындады, бірақ нақты билік неміс басқыншыларының қолында болды. Данкельманның Недичтің шарттарын қабылдағаны туралы жазбаша дерек жоқ, бірақ ол сұралған кейбір жеңілдіктерді жасады, оның ішінде Недич үкіметінің Сербияның ұлттық және мемлекеттік эмблемаларын пайдалануға рұқсат берді. Министрлер кеңесінде Недич, Ачимович, Янкович, Огнен Кузманович, Иосиф Костич, Панта Драшкич, Любиша Микич, Чедомир Марьянович, Милош Радосавльевич, Михаил Ольчан, Милош Тривунач және Йован Миюшкович болды. Министрлер үш кең топқа бөлінді: Недичпен тығыз байланыстағылар, Льотичтің одақтастары және Ачимович. Сыртқы істер министрі де, әскери-теңіз флоты министрі де болған жоқ. Недич режимі "халықаралық құқық бойынша ешқандай мәртебеге ие болған жоқ және немістер бергеннен басқа билік жоқ" және "неміс оккупациялық режиміне көмекші орган болды". Недич үкіметі қарсылық тез күшейген кезде тағайындалды. 31 тамызда ғана бүкіл аймақтағы теміржол станциялары мен желілеріне 18 шабуыл жасалды. 31 тамызда Лозница қаласын жадар четниктері партизандармен жасалған өзара ынтымақтастық туралы келісімнің аясында басып алды. Лист Недичтің тағайындалуына таң қалды, өйткені олмен кеңес болмаған. Ол кейбір ескертулер жасаса да, бұл факт қабылданды. 1 қыркүйекте ол Данкельман мен Бадерге көтерілісті басу туралы бұйрық берді, бірақ Недичтің көтерілісті басу қабілеті туралы Данкельманның оптимизмімен бөліспеді. Недич үкіметі серб қанының төгілуін болдырмау үшін Сербияны үндетпеу саясатын жүргізді. Режим Германияның талаптарын адал орындады, оның мақсаты Сербияға нацистер жасаған Жаңа Еуропалық тәртіпте орын алу болды. Недич режимі қолданған үгіт-насихат Недичті Сербияны қайта құрушы және ұлтты құтқару үшін өз рөлін қабылдаған "Сербияның әкесі" деп атады. Недич үкіметі құрған институттар нацистік Германиядағыға ұқсас болды, ал Милан Недич қол қойған құжаттарда ұлттық-социалистік идеологиядан алынған нәсілшіл терминология қолданылды. Пропаганда серб "жынысын" дәріптеп, оның "арийлік" сипатын қабылдады және сербтердің "тұрмыстық кеңістігі" қандай болуы керектігін анықтады. Ол жастарды Сербия мен Еуропада Жаңа тәртіпті құруда Недичтің ізімен жүруге шақырды. Недич 1941 жылдың сәуірінде Сербия үшін соғыс аяқталғанын жұртшылыққа сендіруді мақсат етті. Ол өзінің уақытын "соғыс аяқталғаннан кейін", яғни бейбітшілік, прогресс және тыныштық уақыты ретінде қабылдады. Недич өзінің үкіметінің барлық іс-әрекеттерін тұтқындар жүзеге асырды деп мәлімдеді, оларға адамдар қауіпсіз өмір мен "жаңа әлемнің құрылысындағы серіктестердің құрметті орны" үшін риза болуы керек. Недич өзінің ынтымақтастығы Сербиядан қалған нәрсені құтқарып, неміс жазалауымен толық жойылудан құтқарады деп үміттенді. Ол жеке өзі Югославияның жер аударылған патшасы Петрмен байланыста болып, корольді өзінің тағы бір Павелич емес екеніне сендірді (хорват усташтарының басшысы), ал Недичтің қорғаушылары оны Виши Франциясының Филипп Петенге ұқсайды деп мәлімдеді (оның француз халқын қорғағаны мәлім болды).
Дағдарыс нүктесі
Недич режимі тағайындалғаннан кейін көп ұзамай көтеріліс дағдарыс деңгейіне жетті. Қыркүйек айының басында Вальевоның солтүстігіндегі Дрина мен Сава өзендерінің арасындағы аймақ жақсы қаруланған және жақсы басқарылған көтерілісші топтардың белсенділігінің орталығы болды. Алты рота соғыс аймағында неміс әскерлері мен серб жандармериясына қарсы снайперлерге қарсы жасақталды. Компаниялардың бірі Дринаның жағалауындағы Лозницаның оңтүстік-батысында орналасқан Ковильячада қоршалып, бөлінді және оны әуе арқылы эвакуациялауға тура келді. Бірақ Германияның жағдайы 1 қыркүйекте Крупаньдегі антимон зауытының гарнизоны оқшауланған кезде нашарлады. Келесі күні көтерілісшілердің шабуылдарынан 704-ші жаяу әскер дивизиясының 724-ші жаяу әскер полкі 10-шы және 11-ші роталарының шеткі бекеттері Крупанжге қарай итермеленді. Көтерілісшілер гарнизонның берілуін талап етті және мерзім аяқталғаннан кейін 3 қыркүйекте сағат 00:30 мен 06:00 аралығында екі компанияның негізгі позицияларына шабуыл жасады. Сол түні екі компания да өздерінің басып алыну қаупі бар екенін түсінді және келесі күні қоршаудан шығуға тырысты. 10-шы ротадан тек 36 адам Вальевоға жетуге мүмкіндік алды, ал 11-ші ротадан 42 адам жоғалып кетті. Әуе көмегіне қарамастан, екі компанияда барлығы тоғыз адам қаза тапты, 30 адам жараланды және 175 адам із-түзсіз жоғалды. 4 қыркүйекте Лист Бёмеге 164-ші жаяу әскер дивизиясының 433-ші жаяу әскер полкінің қалған бөлігін Бадерге босатуды тапсырды. Ақырында, Бёме 125-ші жаяу әскер полкі мен 220-ші артиллерия полкінен батальонды ауыстырды. Бадер сонымен қатар 164-ші жаяу әскер дивизиясының 220-ші танкқа қарсы батальонын қолға алды. Келесі күні Данкельманн егер Бадердің әскерлерін күшейту үшін алдыңғы қатардағы дивизия болмаса, ауыстыру армиясының дивизиясын беруді сұрады. Келесі аптада көтерілісшілер инфрақұрылымға 81, серб жандармериясына 175, неміс әскерлеріне 11 шабуыл жасады, олар тағы 30 адам қаза тапты, 15 адам жараланды және 11 адам жоғалып кетті. Сол аптада Лист ОКВ-ға қолдағы әскерлер, оның ішінде жуырда Боммның командалығынан ауыстырылғандар, көтерілісті басу үшін жеткіліксіз екенін айтты. Ол Сербияға танкілер, бронеавтомобильдер мен бронепоездармен бірге мүмкіндігінше тезірек бір күшті дивизияны ауыстыруды ұсынды және бүлікшілерге қарсы барлық операцияларды басқару үшін бір ғана қолбасшы тағайындалуын сұрады. 9 қыркүйекте Данкельманның келісімімен Недич бұрынғы югослав әскері сарбаздарын жандармияға шақырды және оның көлемін 23000-нан 5000-ға дейін ұлғайтты. Ол сондай-ақ полиция құрамын және әскери құралды құрды. Данкельман Недичке 15000 мылтық пен көптеген пулеметтер берді. 15 қыркүйекте Недич радио арқылы көтерілісшілердің қаруларын түсіріп, барлық саботаж әрекеттерін тоқтатуын талап етті. Ол арнайы соттарды құрып, бюрократияны тазалауды бастады. Бұл тәсілдің жетіспеушілігі жандармдардың бір батальоны көтерілісшілермен күресуден бас тартқанда, ал екіншісі бір рет атпай-ақ оларға беріліп кеткенде анық болды. Бадер 125-ші жаяу әскер полкінің таратылуына қарсылық білдірген кезде, Данкельман шайқастан бас тартқан жандармерия батальонын қарусыздану үшін батальонды Шабаққа жіберу керек деп талап етті. Крупаньдегі жеңілістен кейін үш оккупациялық дивизия бір-біріне жақындап, күш-қуатын көбірек жинады, бұл компаниялардың бөлшектеліп жойылу қаупін азайтуға мүмкіндік берді. 718-ші жаяу әскер дивизиясы Дринаның батыс жағында, 704-ші Вальево маңында, 714-ші Топола маңында және 717-ші Бордағы мыс шахталарының маңында тұрып қалды. 125-ші жаяу әскер полкінің таралуы Бадердің Вальевоға қарсы жоспарланған шабуылға бара алмауын білдірді. Осы уақытқа дейін немістердің Митровица Шабац Вальево Ужице желісінің батысындағы аймақты тиімді бақылауы болмаған.
Көмек келген
14 қыркүйекте Листтің күшейту туралы өтініші ОКХ-мен келісілді. 342-ші жаяу әскер дивизиясы Францияда оккупациялық міндеттерден шығуға бұйрық алды, ал 100-ші танк бригадасының 202-ші танк полкінің 1-ші батальоны, тұтқынға алынған француздық SOMUA S35 және Hotchkiss H35 танктерімен жабдықталды, сонымен қатар Бадердің командасына берілді.
Мачва операциясы
342-ші жаяу әскер дивизиясы алғашқы ірі операциясын қыркүйек айының соңында Дрина мен Сава арасындағы Шабацтан батысқа қарай Мачва аймағында бастады. Мақсатты аймақ шамамен көлемі бойынша болды. Операцияның бірінші кезеңі 24-27 қыркүйек аралығында Шабашты тазарту болды, ол үшін дивизияны 718-ші жаяу әскер дивизиясының II/750-ші жаяу әскер полкі және 64-ші резервтік полиция батальонының ротасы күшейтті. Екінші кезең 28 қыркүйек - 9 қазан аралығында әуеде барлаумен, сонымен қатар, шектеулі балықтанғыш бомбалаушылар қолдауымен кең аймақты тазартуды қамтыды.
Cer тауы операциясы
Мачва операциясынан кейін дереу көтерілісшілерді Cer тауынан шығару мақсатында операция жүргізілді. 10-15 қазан аралығында 342-ші жаяу әскер дивизиясы Мачва операциясында нысанаға алынған көтерілісшілер шегінген Цер тауының айналасында мақсатты операция жүргізді. Бұл операция кезінде дивизия I/202 танк полкінің француз танктерінің көпшілігімен күшейтілді.
Жадар операциясы
Бірнеше күндік үзілістен кейін 19 және 20 қазанда 342-ші жаяу әскер дивизиясы үшінші ірі операциясын жүргізді, оның мақсаты Джадар аймағын және осы аймақтағы көтерілісшілердің негізгі орталығы Крупанжды тазарту еді. Ол екі танк ротасының қолдауына ие болды және Дунай флотилиясының мажарлық қарауыл қайықтарынан оттық қолдау алды.
Қарсылықпен қақтығыстар
1941 жылдың аяғында әр шабуылдан кейін неміс қарулы күштерінің сербтерге қарсы жазалау шаралары жасалды. Михайлович бастаған ең ірі четник оппозициялық топ сербтердің мүддесіне қарай, неміс қарулы күштерін шешуші түрде жеңу мүмкін болғанға дейін, немістерге қарсы операцияларды уақытша тоқтатуды шешті. Михайлович мұны былай деп негіздеді: "Барлығы аяқталғаннан кейін мен, Құдайдың көмегімен, күресті жалғастыруға аман қалдым, егер бұл толық азаттыққа әкелмесе, елге мұндай қасірет әкелмеймін деп шештім". Михайлович кейінірек кейбір четниктерге Недич режиміне қосылуға рұқсат берді. Михайлович четниктерге және оның пікірінше сербтерге басты қауіп ретінде күрестен бас тартқан партизандарды көрді, бұл, әрине, сербтердің неміс жазалау қырғындарына әкелетін еді. Неміс қару-жарағымен қамтамасыз етілген, Недичтің серіктестік қарулы күштеріне қосылған четниктер, сондықтан олар партизандарға қарсы азаматтық соғысты немістердің шабуылынан қорықпай жалғастыра алды, олар кейіннен қарсы шығуға ниетті болды. Бұл режимнің қарулы күштеріне жаңадан жауынгерлер қабылдауды арттырды.
1942 жыл
1941 жылдың желтоқсаны мен 1942 жылдың қаңтарының басында Шығыс Боснияның четник басшылары, соның ішінде Милан Недич үкіметімен және Белградтағы неміс әскери басшылығымен одақтасып, Шығыс Боснияның 17 ауданының бөлініп кетуі және оларды Недичтің Сербиясына қосу туралы келіссөздер жүргізді. Бұл келіссөздер барысында Шығыс Боснияда уақытша четниктер әкімшілігі құрылды. Сол кезде Четниктер қозғалысы "Ұлы Сербия" үшін бастапқы негізді жасауға қол жеткізген сияқты, бірақ НДХ билігінің Берлинге қатысты дипломатиялық белсенділігімен НДХ-ның мемлекеттік шекараларын өзгерту әрекеті болдырмалды.
1943 жыл
1943 жылдың қаңтарында Недич Сербия үшін негізгі заңды ұсынды, бұл, шын мәнінде, Димитрие Льотич пен оның соғыс алдындағы фашистік Югослав ұлттық қозғалысы ұзақ уақыт бойы ұсынғанға ұқсас авторитарлық корпоративтік мемлекет құру туралы конституция. Бадер әртүрлі агенттік басшыларынан өз пікірлерін сұрады, ал кейбір мамандар оны қабылдауды ұсынғанымен, Мейснер оны неміс мүдделеріне қауіп төндіретін деп көріп, оған қатты қарсы болды. Ол Лёрге, содан кейін Гитлерге беріліп, наурыз айында жауап алынды. Гитлер мұны "уақытсыз" деп санады. Недич Гитлер мен Герман Нойбахермен келіссөздер кезінде Боснияның шығысына ықпалын кеңейту үшін босниялық четниктер тобын қаруландырып, ұйымдастырды. Михайловичтің ең жақын жеке достары мен әріптестерінің бірі, Павле Джуришич, сонымен бірге Недичтің командасын басқарды, ал 1943 жылы Санджак өңіріндегі мұсылмандар мен партизандарды жоюға тырысты. Недичті Гитлер мен неміс сыртқы істер министрі Иоахим фон Риббентроп 1943 жылы 18 қыркүйекте Гитлердің "Күгірткі ордасында" қабылдады, онда Недич Шығыс Босния, Черногория, Санжак, Косово Метохия және Сремді аннексиялауды сұрады, бірақ бұл қабылданбады. Көп ұзамай немістер сербтерді жаппай өлтірудің тиімсіз және кері нәтиже беретінін анықтады, өйткені олар халықты көтерілісшілердің қолына итермеледі. Бұл қырғын Недичке сербтерді өз бетімен атуды тоқтатуға шақырды, Боме келісті және басқа ескертуге дейін өлім жазаларын тоқтатуды бұйырды. 1943 жылдың ақпан айында бір жарақат алған жауынгерге 100 адам өлтірілді, ал бір жарақат алған жауынгерге 50 адам өлтірілді.
1944 жыл
1944 жылдың алғашқы алты айы елдің батыс және оңтүстік бөліктерінде қатты шайқастармен ерекшеленді, өйткені Югослав партизандары Дрина және Лим өзендері арқылы бірнеше рет шабуыл жасады. Бұл жергілікті жасақтарды Босния мен Черногориядан келген ардагерлермен толықтыру, четниктерді жеңу және шығыстан келген кеңестік күштердің келуін күтіп, НОВЖ позицияларын нығайту үшін жасалды.
Құлау
1944 жылдың күзінде Шығыс майданы осы аумаққа жақындады. Сербияның көп бөлігі Қызыл Армия, Югослав партизандары және болгар күштерінің Белград шабуылдары барысында немістерден босатылды. Қызыл Армия мен партизандар Белградқа шабуыл жасағанда, әкімшілікті Сербиядан 1944 жылдың қазан айында Венаға көшірді. Неміс құрған қуыршақ үкіметтері неміс оккупациялық билігінің қосалқы органдары ғана болды, олар аумақтың кейбір әкімшіліктерін қадағалап, немістердің қатыгез билігі үшін кінәлі болды. Олардың тіпті Осістік елдердің ішінде де халықаралық мәртебесі жоқ еді. Олардың билігі бастапқыда шектеулі болған, уақыт өте келе одан әрі азайып, әсіресе Недич үшін қиын болды. Недич үкіметінің тәуелсіз мемлекет құруға деген ұмтылысына қарамастан, аймақ өзінің өмірінің соңына дейін неміс әскери билігіне бағынышты болды. Шынайы билік Германияның қарулы күштерін де, сербтермен бірлесіп жұмыс істейтін күштерді де бақылаған әкімшіліктің әскери қолбасшыларына тиесілі болды. 1941 жылы әкімшіліктің әскери қолбасшысы Франц Бёме неміс күштеріне партизандық шабуылдарға жауап ретінде партизандарға қатысты неміс саясатын жүзеге асырды, әр неміс өлтірілген үшін 100 адам және әр жарақат алған неміс үшін 50 адам өлтірілді. Бірінші жазалау шаралары - Крагуевац пен Кральеводағы қырғын. Бұл неміс күштеріне кері әсер етті, өйткені ол сербтердің едәуір санын Недичтің әріптестік режимін қолдауға мүмкіндікті жойды. Сонымен қатар, Кралевода Осі күштеріне ұшақ жасап жатқан серб жұмыс тобының құрбандар қатарында болғаны анықталды. Бұл қырғын Недичке сербтерді өз бетімен атуды тоқтатуға шақырды, Боме келісті және басқа ескертуге дейін өлім жазаларын тоқтатуды бұйырды.
Сербияның соңы
Оқпан әскерлері Югославияға басып кірген күні Гитлер елдің бөлшектелуіне қатысты нұсқаулар шығарды, олар "Югославияны бөлудің уақытша нұсқаулары" деп аталды. Бұл нұсқаулар Гитлер Альт-Сербиен деп санайтын жерді (Ескі Сербия, яғни Балқан соғыстары алдындағы Сербия Корольдігінің аумағы) Германияның билігіне тапсыруға бағытталды. Бұл шешім Гитлердің сербтерге деген ашуын білдірді, ол оларды 1941 жылдың 27 наурызында Белградтағы әскери төңкерісінің басты бастамашылары деп санайды. Гитлер бұл нұсқауларды алған жалпы тәсіл Сербияны "тұмбаққа" түсіру арқылы жазалауды қамтамасыз ету болды.
Банат
Румыния мен Венгрия үкіметтерімен келіссөздер жүргізгеннен кейін Гитлер Воеводина аймағын Тиза өзенімен бөліп, шығыс бөлігі (Сербия Банаты) "Ескі Сербия"мен бірге неміс оккупациясына жатқызу туралы шешім қабылдады. Воеводинаның Тизаның батысындағы бөлігі Венгрияның қолына түсті. Румын-венгерлік бәсекелестік Банатты неміс оккупациясы астында ұстап тұрудың жалғыз себебі емес, өйткені онда 120,000-ға жуық этностық немістер (немесе Volksdeutsche) болды және ол құнды экономикалық аймақ болды. Тисадан басқа, Банаттың басқа шекаралары оңтүстікте Дунай, солтүстік пен шығыста Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Югославияның румын және югославиялық мажар шекаралары болды.
Сирмия
Шығыс Сырмия аймағы бастапқыда әскери және экономикалық себептермен, әсіресе Белградтың әуежайы мен радиостанциясы сол жерде орналасқандықтан, басып алынған аумаққа кірді. Белградты азық-түлікпен қамтамасыз етудегі рөлімен бірге аймақта тұратын Volksdeutsche саны да бастапқы шешімнің факторлары болды. Бұл ерте кезеңде оккупацияланған аумақ пен НДХ арасындағы шекара Дунайдағы Сланкамен және Савадағы Больевци ауылдары арасында жүрді. Алайда, НДХ қысымынан кейін, оны Германияның Загребтегі елшісі Зигфрид Каше қолдады, ол Сербиядағы әскери қолбасшының мақұлдауымен біртіндеп НДХ бақылауына берілді және 1941 жылдың 10 қазанында НДХ-ның ресми бөлігіне айналды, бұл НДХ-ның Вука округінің Земун және Стара-Пазова аудандарын құрады. Жергілікті фолкс-германиялықтар көп ұзамай бұл аймақты неміс бақылауына қайтаруды сұрады, бірақ бұл жүзеге аспады. Осы аймақтың берілуі нәтижесінде НДХ шекарасы Белградтың шеттеріне дейін жетті.
Батыс шекарасы
Германияның батыс шекарасының көп бөлігі Германияның мақұлдауымен 1941 жылдың 7 маусымында Анте Павеличтің жарлығымен бекітілді. Алайда, бұл бекітілген шекара тек Дринадан төменгі ағыста Бажина-Баштаға дейін созылып, осы жерден кейін шекара нақтыланбаған. 1941 жылдың 5 шілдесінде бұл шекара Дрина өзенінің ағысымен Дмитрий Брусницаның құйылуына дейін бекітілді.
Санжак
Санджак аймағы бастапқыда "Вена сызығы" деп аталатын Югославияны неміс және итальян ықпал аймақтарына бөлетін кеңейту арқылы солтүстіктегі немістер мен оңтүстіктегі итальяндықтар арасында бөлінді. Санджак арқылы орналасқан аумақтың шекарасы 1941 жылдың сәуір мен мамыр айларында бірнеше рет тез өзгертілді, ақырында ПрибойНова ВарошШеницаНови Пазардың жалпы желісіне орнатылды, бірақ Рудо, Прибой, Нова Варош, Шеница және Дуга Польяна қалалары шекараның итальяндық Черногория жағында болды. Нови-Пазар қаласы немістердің қолында қалды. NDH үкіметі бұл келісімдерге риза емес еді, өйткені олар Санджакты NDH-ға қосып алғысы келді және егер немістер аймақтың үлкен бөлігін басып алса, бұл оларға оңай болады деп есептеді.
Қазақстан
Косово аймағындағы неміс оккупациялық аумағы мен итальяндық Албания арасындағы желі, негізінен, Трепчадағы қорғасын мен мырыш кен орындары мен Kosovska MitrovicaPristinaUroševacKačanikSkopje негізгі темір жол желісіне байланысты маңызды мүдделер қақтығысына себеп болды. Ақырында немістер жеңіске жетті, "Вена желісі" Санджактағы Нови-Пазардан Косовская Митровица мен Приштина арқылы Приштина мен Урошевац арасындағы темір жол бойымен, содан кейін қазіргі Солтүстік Македониядағы Тетовоға қарай солтүстік-шығысқа бұрылып, Орлова Чука маңындағы болгарлық аумақпен кездесті. Косово Митровица, Вучиртн және Лаб аудандары, Грачаница ауданының бір бөлігі Германияның басып алған аумағының бөлігі болды. Бұл аумаққа басқа да бірқатар маңызды кен орындары кірді, соның ішінде Belo Brdo қорғасын кеніші, Ягненьека маңында асбест кеніші және Вучитрн маңында Дубовац магнезит кеніші.
Тікұшақ әскерлері
1941 жылдың шілдесінде басталған көтерілістің ауыр сипатына байланысты немістер қыркүйекте Грекиядан жіберілген қосымша артиллериямен қолдау тапқан 125-ші жаяу әскер полкімен бастап, аумаққа жауынгерлік әскерлерді қайта жіберді, ал айдың соңында 342-ші жаяу әскер дивизиясы Францияға кіріп кетті. Сонымен қатар, 100-ші танк бригадасының жасағы да осы аумаққа жіберілді. Бұл әскерлер территорияның солтүстік-батысындағы қарсылыққа қарсы қолданылды, олар қазан айының соңында бейбітшілік орнатты. Оңтүстік-батыстағы күшейген қарсылыққа байланысты 113 -ші жаяу әскер дивизиясы қараша айында Шығыс майданнан келді және аумақтың бұл бөлігі де 1941 жылдың желтоқсан айының басында бейбітленді. Көтерілісті басудан кейін немістер соғыс құрамаларын аумақтан қайтарып алды, артында тек әлсіз гарнизондық дивизиялар қалды. 1942 жылдың қаңтар айында 113-ші жаяу әскер дивизиясы Шығыс майданға оралды, ал 342-ші жаяу әскер дивизиясы партизандармен күресу үшін НДГ-ға жіберілді. Темір жолдарды, автомобиль жолдарын және басқа инфрақұрылымды қамтамасыз ету үшін немістер болгарлық әскерлерді басып алынған аумақтың үлкен аудандарында қолдана бастады, дегенмен бұл әскерлер неміс командасы мен бақылауында болды. Бұл үш кезеңнен өтті, бұл болгарлық 1-ші оккупациялық корпус 1941 жылдың 31 желтоқсанында үш дивизиядан тұратын. Бұл корпус басында территорияның 40%-ға жуығына (Банаттан басқа) жауапты болды, батыста Косово Митровица мен Кральево арасындағы Ибар өзенімен, Кральево мен Чачак арасындағы Батыс Морава өзенімен, содан кейін шығыста Чачактан Крагуевац арқылы Болгария шекарасына дейін созылатын сызықпен шектелген. Осылайша олар Белград-Ниш-София және Ниш-Скопье темір жолдарының үлкен учаскелеріне, сондай-ақ Белград-Ниш-Скопье магистралінің негізгі бөлігіне жауапты болды. 1943 жылдың қаңтарында болгар аумағы батысқа қарай кеңейтілді, оған Ибар өзенінің батысындағы барлық аумақтар және Чачактан батысқа қарай орналасқан Черногория мен НДХ шекарасына дейінгі сызықтың оңтүстігі кірді. Бұл 7-ші СС ерікті тау дивизиясын Принц Югенді қыс бойы осы аймақты қоршап тұрған, NDH-ге орналастырып, Партизандарға қарсы Case White-ке қатысуға жіберді. Сербия мен Банаттан келген көптеген фолькс-герман мүшелері 7-ші СС еріктілер тау дивизиясы Принц-Евгенде қызмет етті. Бұл бөлім Босния мен Герцеговина халықтарына қарсы соғыс қылмыстарына жауапты болды. 1943 жылдың шілдесінде болгарлық оккупациялық аймақ солтүстікке қарай кеңейтілді, төртінші дивизия, 25-дивизия, 297-ші жаяу әскер дивизиясынан қалған аумақта (Банаттан басқа) НДХ шекарасын бөліспейді. Осы кезден бастап неміс күштері Белградтың жақын маңын, НДХ-мен шекаралас аумақтың солтүстік-батыс аймағын және Банат аймағын тікелей басып алды.
Ынтымақтастық күштері
Аумақтағы басым күштер болып табылатын Вермахт пен (1942 жылдың қаңтарынан бастап) болгар қарулы күштерінен басқа, немістер тәртіпті сақтау үшін жергілікті әріптестік құрылымдарға арқа сүйеді. Жергілікті қозғалыстар жергілікті қуыршақ үкіметке бағынышты болып құрылды, бірақ соғыс бойы тікелей неміс бақылауында болды. Негізгі серіктестік құрамасы Сербия мемлекеттік гвардиясы болды, ол генерал Недичтің Ұлттық құтқару үкіметінің "дәстүрлі әскері" ретінде жұмыс істеді (осыдан олардың лақап аты, Недичевци). 1941 жылдың қазан айына қарай, бақылаумен, Германияның жабдықталған серб күштері қарсылықтарға қарсы күшейе түсті. Сербияның мемлекеттік гвардиясынан басқа, неміс оккупациясы кезінде құрылған үш ресми ұйымдастырылған неміс қосалқы қарулы тобы болды. Бұл Сербия ерікті корпусы, Ресей корпусы және орыс фолькс-германшыларынан тұратын шағын көмекші полиция жасағы болды. Немістер сонымен қатар көмекші ретінде тағы екі қарулы топты қолданды, Коста Печаначтың четник жасақтары 1941 жылдың тамызында Недич үкіметінің тағайындалуынан бастап немістермен ынтымақтастық жасай бастады, ал кейіннен Михайловичтің "заңды" четник жасақтары. Бұл ұйымдардың кейбіреулері Корольдік Югослав армиясының киімін, сондай-ақ Италиядан сатып алынған қалқандар мен киімдерді киген, ал басқалары Германиядан келген киімдер мен жабдықтарды қолданған. Олардың ішінде ең бастысы Сербия еріктілер корпусы болды, негізінен жарымәскерилер мен Льотичтің фашистік Югослав ұлттық қозғалысының (ZBOR) жақтастарынан құралған (осыдан кейін Льотичевци деген лақап аты). 1941 жылы құрылған құрама бастапқыда "Сербия еріктілер командасы" деп аталды, бірақ 1943 жылы қайта ұйымдастырылып, "Сербия еріктілер корпусы" деп аталды, Коста Мушицки операциялық жетекші болды. 1944 жылдың соңында корпус және оның неміс байланыс штабы Сербияның СС корпусы ретінде Вафэн-СС-ке берілді және әрқайсысы үш батальон мен оқу батальоны бар төрт полк штабынан құралды. Ресей корпусы 1941 жылы 12 қыркүйекте ақ ресейлік эмигранттармен құрылды және Сербияда 1944 жылға дейін белсенді болды. Коллаборационист күштерге жалданушылар саны Печаначка адал болған четник топтарына қосылғаннан кейін көбейді. Соғыстан кейінгі өздерінің есебі бойынша, бұл четниктер Недич пен неміс оккупациялық күштерін қолдауға қарағанда, Титоның партизандарын жою ниетімен қосылды, олар кейіннен қарсы шығуға ниетті болды. 1941 жылдың соңында Михайловичтің негізгі четниктік қозғалысы ("Отанда Югославия армиясы") Недич үкіметімен өзара түсіністікке келе бастады. Бірінші жаудың шабуылы кезінде партизандар мен неміс күштерінің қақтығыстарынан кейін таратылғаннан кейін, аймақтағы Четник әскерлері Недичпен түсіністікке келді. "Заңды" четниктер құрамалары ретінде олар Белградтағы квислингтер режимімен ынтымақтастық жасады, ал номиналды түрде Михаилович четниктерінің бөлігі болып қалды. Сербиядағы әскери жағдай нашарлаған сайын Недич четниктердің басшысы Дража Михайловичпен көбірек ынтымақтасты. 1944 жылы Четниктер олардың жұмысына кедергі келтірген екі жоғары лауазымды серб әскери қызметкерін өлтірді. Бригад генерал Милош Масалович наурыз айында, ал бәсекелес четник көшбасшысы Печанак маусым айында қаза тапты.
Полиция
Аумақ билігінің басында Сербиядағы әскери қолбасшыға Гестапо, қылмыстық полиция және СД немесе қауіпсіздік қызметінің (Sicherheitsdienst) бөлімшелерінен тұратын қауіпсіздік полициясы арнайы жұмыс жасағы (Sicherheitspolizei Einsatzgruppen) берілді. Бастапқыда СС және полиция басшысы (SS und Polizeiführer) Standartenführer und Oberst der Polizei Вильгельм Фукс басқаратын бұл топ техникалық жағынан Сербиядағы әскери әкімшіліктің бастығы Харальд Тернердің бақылауында болды, бірақ іс жүзінде тікелей Берлинге хабарлайтын. 1942 жылдың қаңтар айында полиция ұйымының мәртебесі жоғары СС және полиция басшысын (Höhere SS und Polizeiführer) Обергруппенфюрер және Генерал-лейтенант дер СС Август Мейснерді тағайындау арқылы көтерілді. 1944 жылдың сәуірінде Мейснердің орнын генерал-лейтенант СС Германн Бехрендс басқарды.
Демография
Аумақтардың тұрғындары шамамен 3 810 000 адам болды, негізінен сербтер (3 000 000-ға дейін) және немістер. Югославия Корольдігінің басқа ұлт өкілдері Сербиядан бөлініп, өздерінің этникалық мемлекеттеріне кірді. Алайда сербтердің көпшілігі нацистік Сербия мемлекетінен тыс жерде қалды, өйткені олар басқа мемлекеттерге қосылуға мәжбүр болды. 1942 жылдың жазында шамамен 400 000 сербті Югославия Корольдігінің басқа бөліктерінен қуып жіберді немесе қашып кетті және олар басқыншылыққа ұшыраған аумақта өмір сүрді. Банат автономиялық ауданы жалпы саны 640,000 адам болатын көп ұлтты аймақ болды, оның ішінде 280,000 (43,7%) сербтер, 130,000 (20,3%) немістер, 90,000 (14,0%) венгрлер, 65,000 (10,1%) румындар, 15,000 (2,3%) словактар және 60,000 (9,3%) басқа ұлт өкілдері. Сербия мен Банат аймағындағы 16 700 яһудидің 15 000-і (89,8%) қаза тапты. 1941-1944 жылдары барлық концлагерлерде 80 мыңға жуық адам қаза тапқан. Тернер 1942 жылдың тамызында Сербиядағы "еврей мәселесі" "жойылды" деп жариялады және Сербия Еуропадағы алғашқы Judenfrei; еврейлерсіз ел болды.
Банктік қызмет және валюта
Югославия құлағаннан кейін, Югославия Ұлттық Банкі 1941 жылы 29 мамырда таратылуға мәжбүр болды, ал екі күннен кейін Сербиядағы әскери қолбасшы Сербия Ұлттық Банкін құру туралы жарлық шығарды. Жаңа банк тікелей бақылауға алынды Франц Нойхаузен, экономикалық істер жөніндегі өкілетті генерал, банк әкімін және кеңес мүшелерін тағайындады, сондай-ақ Нейхаузенді банкте білдіретін неміс комиссары болды және барлық маңызды операцияларды мақұлдауы керек болды. Жаңа банк серб динарын жалғыз заңды валюта ретінде енгізді және барлық югослав динарын айырбастау үшін шақырды. Дәстүрлі Обренович гербі патшалық тәжін алып тастаған шоттар мен монеталарда табылды. Соғыстан кейін 1945 жылы Югославия Сербия динарын және Хорватия мен Черногория Тәуелсіз Мемлекеті валюталарын жоюды тоқтатты.
Германияның экономиканы пайдалануы
Югославияның капитуляциясынан кейін бірден немістер жеңілген Югославия әскерінің барлық активтерін тәркіледі, оның ішінде Сербияның басып алынған аумағындағы 2 миллиард динар. Сонымен қатар, барлық шикізатты тартып алып, аймақта қол жетімді тауарларды сатып алу үшін оккупациялық валютаны қолданды. Содан кейін ол елдегі барлық пайдалы әскери өндіріс активтерін өз бақылауына алды және қысқа уақыт ішінде кейбір қару-жарақ, оқ-дәрі және ұшақ өндірісі зауыттарын орындарда жұмыс істесе де, 1941 жылғы шілдедегі көтерілістен кейін олардың барлығын бөлшектеп, аумақтан тыс жерге көшірді. Бұдан кейін, оккупациялық билік барлық көлік пен байланыс жүйелерін, соның ішінде Дунайдағы өзен көлігін де өз бақылауына алды. Соңында, ол басып алу алдында Осі бақылауында болмаған аумақтағы барлық маңызды тау-кен, өнеркәсіптік және қаржылық кәсіпорындарды өз бақылауына алды. Сербия экономикасын үйлестіру және барынша пайдалану үшін немістер Франц Нойхаузенді тағайындады, ол аумақта экономикалық диктатор болды. Бастапқыда Сербиядағы Экономикалық істер жөніндегі өкілетті генерал, көп ұзамай Герингтің төрт жылдық жоспары бойынша өкілетті, Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы металл кендерін өндіру жөніндегі өкілетті және Сербиядағы еңбек жөніндегі өкілетті болды. 1943 жылдың қазан айынан бастап Сербиядағы әскери әкімшілік басшысы болды, ол бүкіл аумақтың барлық аспектілерін басқаруға жауапты болды. Ақырында, ол Сербия экономикасы мен қаржысын толық бақылауға алды және Сербия Ұлттық банкін толық бақылауға алды, осылайша Сербия экономикасының барлық бөліктерін неміс соғыс күшін қолдауға пайдалану үшін. Осыған байланысты, немістер Сербия аумағына бастапқыдан бастап үлкен оккупациялық шығындарды, оның ішінде Вермахт анықтаған аумақтың әскери әкімшілігін жүргізу үшін қажетті сомаларды және Әскери экономикалық және қару-жарақ кеңсесі белгілеген Рейхке қосымша жылдық жарнаны енгізді. Сербияның Қаржы министрлігі ай сайын Сербияның Ұлттық банкіне арнайы шотқа ақша төлейді. Сербияның қуыршақ үкіметтері Германияға оккупация кезінде 33 248 миллион динар төледі. 1944 жылдың ортасына қарай, жерді басып алу шығындары аумақтың қазіргі ұлттық табысының шамамен 40% -ын құрады.
Мәдениет
Югославия Корольдігінің ыдырауымен көптеген газеттер басылымнан шығып, жаңалары құрылды. Германияның басқыншылығы басталғаннан кейін көп ұзамай, баспа жабдығының барлық түрін тіркеуді талап ететін және жариялауға рұқсат етілген нәрселерге шектеулер қоятын бұйрықтар шығарылды. Мұндай басылымдарды тек Германияның ресми өкілі тіркеген және бекіткен адамдар ғана шығара алды. 1941 жылы 16 мамырда алғашқы жаңа күнделікті "Ново време" (Жаңа уақыт) құрылды. "Наша борба" (Біздің күресіміз) апталық газеті 1941 жылы фашистік ZBOR партиясы құрды, оның атауы Гитлердің "Менің күресім" (Mein Kampf) деп аталады. Режим өзі Югославия Корольдігінде шығарылған сол есімді ресми газеттің дәстүрін жалғастыруға тырысқан Službene novine (ресми газет) шығарды. Сербиядағы фильмнің жағдайы Югославиядағы жағдаймен салыстырғанда біршама жақсарды. Сол уақытта Белградтағы кинотеатрлардың саны 21-ге дейін өсті, күн сайын 12-15 мың адам қатысады. Екі ең танымал фильм 1943 жылы түсірілген "Невиност без защиты" және "Алтын қала" фильмдерін қарағандардың саны 62 000 және 108 000 адам болды. Неміс оккупациялық билігі еврейлерді қоспағанда театрлар мен басқа да ойын-сауық орындарын ашуды реттейтін арнайы бұйрықтар шығарды. Белградтағы Серб ұлттық театры осы уақыт ішінде ашық болды. Бұл кезеңде орындалған шығармаларға "Богема", "Фигароның үйлену тойы", "Фрейшутц", "Тоска", "Два кванчика" және "Несудени зетови" кіреді.
Соғыстан кейінгі сот процестері
Сербияның ең көрнекті серіктестері сотқа дейін өлді. Димитрие Льотич 1945 жылы сәуір айында Словенияда жол апатынан қайтыс болды, ал Милан Ачимович Югославия партизандарынан Зеленгора шайқасында қаза тапты. 1946 жылдың басында Милан Недич Югославияға экстрадицияланды, бірақ сотқа дейін түрмеде қайтыс болды. Белградқа келгеннен кейін партизандар 1944 жылы 27 қарашада Радослав Веселинович, Душан Дьорджевич, Момчило Янкович, Чедомир Марьянович және Йован Миюшковичті өлтірді. Недич үкіметіндегі министрлер тобы Четник көшбасшысы Дража Михайловичке қарсы жүргізілген бір процестің бөлігі ретінде бірге сотталды. Кейіннен Коста Мушицки, Танасие Динич, Велибор Джонич, Драгомир Йованович және Джура Докич 1946 жылдың 17 шілдесінде өлтірілді. Кейбір үкімет мүшелері шетелге қашып кетіп, сотқа тартылмаған. Олардың қатарында Костич Америка Құрама Штаттарына көшіп барды, Францияға кеткен Боривое Джонич және Германияға көшіп кеткен Миодраг Дамьянович. Боме Сербияда жасалған қылмыстары үшін тұтқынға алу процесінде сотталмас бұрын өз-өзіне қол жұмсады. Харальд Тернер 1947 жылы 9 наурызда Белградта өлтірілді. 1947 жылы қазанда Генрих Данкельман мен Франц Нойхаузеннің соты бірге өтті. Данкельман кейіннен өлім жазасына кесілді, ал Нойхаузен жиырма жылға бас бостандығынан айырылды.
Мұра
2008 жылы парламентке жатпайтын Сербияның Либералды партиясы Недичті оңалту туралы Белградтың округтік сотына ұсыныс жасады. Бұл шешімді бірде-бір саяси партия қолдамады, сонымен қатар Сербияның еврей қауымы да қарсылық білдірді.