Кіріспе

Балқан әуе күштері (БАҚ) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Балқан аймағындағы одақтас әуе күштерінің құрамы. Жерорта теңізі одақтас әуе күштерінің басқаруымен жұмыс істеген, Ұлыбритания Корольдік әуе күштері мен Оңтүстік Африка әуе күштерінің бөлімшелерінен құралған. 1944 жылдың 7 маусымынан 1945 жылдың 15 шілдесіне дейін әрекет етті. Әуе вице-маршалы Уильям Эллиот, кейін Джордж Миллс, екеуі де Ұлыбритания Корольдік әуе күштерінің офицерлері, БАҚ-тың әуе күштерінің бас командирі (AOC) қызметін атқарды. БАҚ негізінен Югославияда Германия мен оның одақтастарына қарсы партизан қозғалысын қолдады, сондай-ақ кейде грек және албан қарсылық қозғалыстарын да қолдады.

Тарих

Формация Италиядағы Бари қаласында орналасқан және 1944 жылдың 7 маусымында AHQ 'G' күшінен Балқан аймағындағы, яғни Адриатика, Эгей және Иония теңіздеріндегі арнайы операцияларға әуе қолдау көрсету үшін басқаруды жеңілдету мақсатында құрылды. Desert Air Force бұл операцияларға жауапты болған, бірақ оның басты міндеті Италия арқылы жорық жүргізіп жатқан Ұлтақтар Достастығының Сегізінші армиясының әскерлерін қолдау болды, бұл Балқандағы операцияларды қиындатты. Балқан әуе күштері Жерорта теңізіндегі одақтас әуе күштерінің бағынысында болды. BAF негізінен Иосип Броз Тито басқаратын партизандардың Югославиядағы неміс күштеріне қарсы операцияларын қолдады, сондай-ақ грек және албан қарсылық ұйымдарына көмек көрсетті. Ол партизандарға жабдықтарды тасымалдады, жараланғандарды эвакуациялады, оларға көмектесу үшін агенттерді тастады және неміс әскерлеріне қарсы операцияларында әуеден қолдау көрсетті. Балқан әуе күштері – 15 түрлі ұшақ және сегіз елден келген адамдардан құралған көпұлтты құрама: Грекия, соғысқа қатысқан Италия, Польша, Оңтүстік Африка, Югославия, Ұлыбритания, АҚШ және КСРО (көліктік эскадрилья). Құрылғаннан бастап 1945 жылдың мамыр айына дейін BAF 38 340 рет ұшып өтті, 6650 тонна бомба тастады, 16 440 тонна жабдық жеткізіп, Югославияға 2500 адамды жеткізіп, 19 000 адамды (көбінесе жараланғандарды) эвакуациялады. Қызметінің соңына қарай, ол шегініп келе жатқан немістерді мазалау үшін Югославия аумағынан бірнеше бөлімдерді жұмыс іске қосты. Алайда, Титомен келіспеушіліктер (әсіресе 1945 жылдың 13 сәуірінде Арнайы катерлер эскадрильясының мүшелерін қамау, бірақ олар тез босатылды) британдық барлық құрлық әскерлерінің шығарылуына әкелді, бірақ Задардан жұмыс істейтін BAF ұшақтары партизандық шабуылға қолдау көрсетуді жалғастырды. 19 наурыз бен 3 мамыр аралығында олар 2727 рет ұшып өтті, Сараеводан Загребке дейінгі неміс әскерлерінің шегіну жолына шабуыл жасады және Бихачтан Риекаға қарай жылжыған Төртінші Югославия армиясына қолдау көрсетті. Балқан әуе күштері 1945 жылдың 15 шілдесінде таратылды. Қысқа ғасырлық өмірінде оған (британдық) Корольдік әуе күштерінің әуе вице-маршалдары Уильям Эллиот және Джордж Миллс басшылық етті.

Операциялар

Май айында Орта Шығыс бас штабының өкілі ретінде партизандармен кездескен Уильям Дикин, жаңадан құрылған Балқан әуе күштеріне кеңесші болып бекітілді. Бұл әуе күштерінің бас штабы Италияның Бари қаласында орналасты, ал (сол кездегі) әуе вице-маршалы Эллиот басқарды. Бұл орган Орталық және Оңтүстік-Шығыс Еуропаға құрлық, теңіз және әуе арқылы жүзеге асырылатын барлық операцияларға жауапты болды. Партизандарға арналған британдық әскери миссияның басшысы Фитцрой Маклин, Балқан әуе күштері партизандарға жабдықтарды жеткізуді жоспарлау және үйлестіруге де жауапты болғандықтан, бұл оған "тікелей байланыса алатын бірден-бір билік берді және нәтижелерді жылдам алуға баға жетпес көмек болды" деді. Бұл партизандарға Дрварға жасалған шабуылға (Жетінші шабуыл) қарсы тұруға мүмкіндік берді. Балқаннан неміс әскерінің шығуына кедергі келтіру мақсатындағы Ratweek операциясын жоспарлаудың көп бөлігі BAF штабында және Маклиннің Баридегі тыл штабында жүргізілді. 1944 жылдың 1 қыркүйегінде басталған Ratweek операциясына теңіз күштері мен партизандар да қатысты. АҚШ Әуе күштерінің 50 «Ұшақ бекінісі» Лесковацты бомбалау және немістердің шығуына кедергі келтіру үшін шақырылды, бірақ осының салдарынан көптеген бейбіт тұрғындар қаза тапты. Балқан әуе терминалы қызметі (BATS) партизандарға материалдық-техникалық жабдықтауды жақсарту үшін BAF тарапынан құрылды. BATS командалары Югославияға парашютпен түсіп, партизандармен кездесті. Олар бірлесіп көлік ұшақтары қонуға болатын бірнеше қону-көтеру жолақтарын құрды. Осы жасырын аэродромдар арқылы партизандарға қосымша жабдықтар жеткізілді, ал жараланған партизандар емделу үшін эвакуацияланды, сондай-ақ британдық Арнайы операциялар атқарушы (SOE) және американдық Стратегиялық қызметтер кеңсесінің (OSS) топтары жеткізіліп, қайтарылды.