Кіріспе

басқа да Калачури әулеттері Кальянидің Калачурилері, сондай-ақ Оңтүстік Калачурилер, қазіргі Карнатака мен Махараштраның солтүстік бөлігін билеген 12-ші ғасырдағы Үндістан әулеті болды. Бұл әулет 1156 және 1181 жылдар аралығында (қазақша 25 жыл) Декан аймағында билікке келді. Династияның билеушілері өздерінің шығу тегін қазіргі Мадхья-Прадеш штатындағы Калинджар мен Дахаланы жаулап алған Кришнаға жалғастырды (Трипүридің Калачурилерін қараңыз). Биджала, билік билеуші, шалукия патшасы Таила III-ден билікті тартып алғаннан кейін, Карнатакаға билік орнатқаны айтылады. Биджаланың орнын оның ұлдары Сомешвара мен Сангама басқарды, бірақ 1181 жылдан кейін шалукиялар аумақты біртіндеп қайтарып алды. Олардың билігі қысқа және дүрбелеңді болды, бірақ әлеуметтік-діндік тұрғыдан өте маңызды болды; Лингяят немесе Вирашайва сектасы деп аталатын жаңа секта осы уақытта 25 жыл ішінде құрылды. Осы кезеңде "Вачан" деп аталатын ерекше және таза жергілікті жанрдағы канада әдебиеті туылды. Ваханаларды жазған адамдар Ваханакаралар (акындар) деп аталды. Сондай-ақ, Вирупакша Пандиттың "Ченнабасавапурана", Дхарани Пандиттің "Биджалараячарит" және Чандрасагара Варнидің "Биджалараяпурана" сияқты көптеген маңызды еңбектер жазылды.

Шығу тегі

Калянидің Калачурилері 12-ғасырдың басында Каляни шалукийлерін құлатты, және салыстырмалы түрде қысқа, бірақ дауыллы билік жүргізді. "Калахури" атауын бірнеше бұрынғы династиялар бөлісті, олардың екеуі Орталық Үндістанда билік жүргізді. Кейбір тарихшылар, мысалы, доктор П. Б. Десай, Кальянидің оңтүстік Калачурилері осы орталық Үндістан династияларының ұрпақтары деп санайды. VI ғасырда Бадами шалукийлерінің пайда болуына дейін Махишматидің Калачурилері Гуджарат, Малва, Конкан және Махараштраның кейбір аймақтарын қамтитын кең империя құрды. Алайда, шалукиялы Мангалешаның қолынан жеңілгеннен кейін олар ұзақ уақыт бойы белгісіз күйде қалды. Кейіннен Трипуридің Калачурилері және олардың тармақтары Орталық Үндістанда билікке келді. 1174 жылы жазылған жазбада Кальяни Калачури әулетін Парашурама қаһарынан құтылу үшін сакал мен мүйізді өсірген Сома құрған деп жазылған. Содан кейін отбасы "Калачури" деп аталды, Калли - ұзын мүйіз, ал Шурти - өткір пышақ. Олар оңтүстікке көшіп, Магаливеда немесе Мангалаведе (Мангалавада) астанасын құрады. Олар өздерін Каланджара пураварадхисвара ("Каланджараның Иесі") деп атады, бұл олардың орталық Үндістаннан шыққандығын көрсетеді. Олардың нышаны - "Суварна Вришабха" немесе алтын бұқа. Олар Қалиани шалукийлерінің қарапайым феодатуралары ретінде басталған болуы керек. Олар сондай-ақ Катачури (тақ пышақ пішіні) және Хайхая (немесе Хехая) деп аталды. Династияның кейінгі жазбалары олардың ғаламның Жаратушысы Брахмадан тарағанын айтады.

Халқыяның феодаторлық жерлері ретінде

Карнатаканың Калачури әулетінің алғашқы елеулі басшысы Учита болды. Кейіннен Қалиани шалукиясының феодаторлары ретінде билік жүргізген бірнеше патшалар болғанмен, Жоғама Ұлы шалукия патшасына неке арқылы байланысты болғандықтан, VI Викрамадитьяның ықпалды вассалы болды.

Құлдырау

Бижала өлтірілгеннен кейін Оңтүстік Калучури патшалығы құлдырап кетті. Соңынан келген билеушілер патшалықтағы билікті өз қолдарына ұстап отырған Совидевадан басқа, әлсіз және қабілетсіз болды. Батыс шалукиялар Калачури әулетін жойды. Көптеген калахур отбасылары Канар ауданына көшіп келді. Калачурилер Андра эпосының басты кейіпкерлері болып табылады.

Жазулар мен монеталар

1163 жылы жазылған жазуда Калачури патшасы Биджаланың Хампи Иесі Вирупакшаның алдындағы діни құрбандық (махадана) туралы жазылған. Оңтүстік Калачури патшалары нандағы жазулары бар ақшаны соққан.