Кіріспе

Польшадағы солшыл партизандық қозғалыстар Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Польшаға 1939 жылы Польшаға шабуылдан кейін нацистік Германия мен Кеңес Одағы басып кірді және оған қосылды. Соғысқа дейінгі советтер анексиялаған поляк аумақтарында (қазіргі Батыс Украина, Батыс Беларусь, Литва және Беласток облыстары, поляктар "Кресси" деп атайды) алғашқы совет партизандық топтары 1941 жылы, Барбаросса операциясы, немістердің Кеңес Одағына шабуыл жасауынан кейін құрылды. Бұл топтар немістермен соғысты, бірақ поляк партизандарымен де қақтығыстар жиі болды.

Ертедегі соғыс

Бастапқыда кеңес партизандық топтары негізінен Новогродке (қазіргі Навагрудак), Лида және Вильно (қазіргі Вильнюс) аудандарында Германияның алға басып келе жатқан әскерінен қашып құтылған Қызыл Армия сарбаздарынан құрылды. Жергілікті тұрғындардың қолдауына ие болмаған совет партизан топтары аймақтағы әр түрлі үлкен орман кешендеріне шегініп, неміс артқы және партизанға қарсы бөлімшелерден жасырынды. Сонымен қатар, кеңестерге тиесілі және басқарылатын топтар болды, атап айтқанда Гвардия Лудова, кейіннен Армия Лудоваға айналды, олар көбінесе поляк қарсыласының бөлігі ретінде сипатталса да, шын мәнінде кеңестермен бақыланатын және сол сияқты кеңес партизандарының кеңейтуі ретінде қарастырылуы мүмкін. 1944 жылдың шілде айының соңында (Польшаның көп бөлігін Қызыл Армия басып алған кезде) Армия Лудованың 20 000 - 30 000 мүшесі болды, олардың 5000 -ы Кеңес азаматтары. 1943 жылдың басына дейін кеңес партизандары негізінен жаудың артында тірі қалуға бағытталған, олардың қызметі негізінен неміс күштеріне және полиция бөлімшелеріне қарсы қарулы күрес емес, диверсия және диверсиямен шектелген. Осы алғашқы кезеңде әртүрлі кеңес партизандық топтары жергілікті поляк қарсыластарымен бірлесіп жұмыс істеді. 1939 жылдың күзінде бұл аймақта поляк жер асты көтерілісі құрылды. Польшаның қарсылық көрсетуі нацистік және советтік қарсылық болды; олардың ұстанымы екі державаның да Польшаға басып кіргенін білдірді, ал поляк азаматтары нацистік террордан зардап шеккендей, совет террорынан зардап шекті. Кеңес партизандары неміс әскерлеріне де, жергілікті поляк партизандарына да қарсы ашық қақтығыс бастады. Кеңес партизандары Польша партизандарына, ауылдарға және шағын қалаларға шабуыл жасап, Кеңес Одағы өзіне талап еткен аймақтардағы поляк құрылымдарын әлсіретті. Жергілікті ауылдарда азық-түлікпен қамтамасыз етуді жиі талап ету және Кеңес Одағына адал емес деп саналатын ауылдарға қарсы қатыгез жазалау әрекеттері көптеген өзін-өзі қорғау бөлімшелерін құруға әкелді, олар көбінесе Armia Krajowa қатарына қосылды. Коммунистік үгіт-насихат поляк қарсыластарын "ақ поляктардың тобы" немесе "гестапоның қорғауында болғандар" деп атады. АХГ немістерді жау ретінде қарастырып, оларға қарсы операцияларды жалғастыра берді, ал поляк-неміс бірлескен әскери әрекеттері туралы мәлімет жоқ, ал немістер поляктарды тек совет партизандарына қарсы күресуге итермелеуде сәтсіз болды.

Азаматтық тұрғындармен қарым-қатынастар

1939 жылға дейінгі кеңестік аумақтардан тыс жерлерде кеңестік партизандар жергілікті тұрғындардан аз қолдау тауып, жиі жаушылыққа ұшырайды, сондықтан олар басқа жерден жабдықтау ала алмай, олжалаумен айналысып, тұрғындарды қорқытты. Кейбір жағдайларда немістер шаруаларға кеңес шабуылдарына қарсы өзін-өзі қорғау бөлімшелерін құруға рұқсат берді, бұл өте ауыр жағдайларда кеңес партизандары мен жергілікті шаруалар арасындағы қатал қақтығыстарға әкеліп соқты, нәтижесінде азаматтық азаматтар қаза тапты, 1944 жылы Польша-Литва шекарасындағы Кониучи қырғында болғандай. Богдан Мусиал кеңес партизандары неміс әскерилері мен полиция нысаналарына қарағанда, аз қиындық туғызатын белорус және поляк өзін-өзі қорғау бөлімшелеріне шабуыл жасауды жөн көретінін айтты. 1943 жылдың аяғында кеңестер поляк буржуазиясына қарсы соғыста маңызды жеңіске қол жеткізді: поляктардың иелігіндегі ірі жер иеліктерінің көпшілігі совет партизандарымен жойылды.