Кіріспе
XX ғасырдағы эстондық әскери қолбасшы Альфонс Вильгельм Роберт Ребане (24 маусым 1908 – 8 наурыз 1976) – эстондық әскери қолбасшы. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол нацистік Германияның Вермахты мен Ваффен-СС әскерлерінің түрлі бөлімдерінде қызмет еткен, ең көп награда алған эстондық әскери шенеунік болды.
Alfons Vilhelm Robert Rebane (24 June 1908 – 8 March 1976) was an Estonian military commander. He was the most highly decorated Estonian military officer during World War II, serving in various Wehrmacht and Waffen SS units of Nazi Germany.
Екінші дүниежүзілік соғыс
1940 жылы Кеңес әскерлері елді басып алғанға дейін Ребане Эстония армиясының офицері болып қызмет етті. Кеңес үкіметі Эстония қарулы күштерінің көп бөлігін таратып, өз құрамына қосты, ал Эстонияның жоғары әскери басшылығын тұтқындап, өлім жазасын орындады. Ребане сияқты көптеген кіші офицерлер «саяси сенімсіздік» көрсеткендіктен қызметтен босатылып, депортацияға ұшырауы мүмкін болды. Бір кезде Ребане құрылыс саласында жұмыс істеді, бірақ 1941 жылы Кеңес үкіметі жаппай депортацияларды бастағанда ормандарға қашып кетті. 1941 жылдың мамырында Вирумаада (Солтүстік Эстония) «Орман бауырлары» тобын құрып, оған жетекшілік етті. Германия Эстонияны басып алғаннан кейін Ребане неміс Вермахтына қосылды, ол Солтүстік-Батыс Ресейдегі жауынгерлік бөлімдерде қызмет етті, кейіннен 184-ші қауіпсіздік батальонының капитаны болды, ол кейін Эстонияның 658-ші Шығыс батальоны болып қайта аталды. 1944 жылдың ақпанында Ребане бөлімшесі Нарва майданына ауыстырылып, 2 наурызда Вермахттың 26-шы армия корпусына қосылды. 1944 жылдың 27 сәуірінде бөлім Вермахттан босатылды. Ребане бастапқыда бас тартқанмен, кейін оған қосылуға мәжбүр болды. Соғыстың соңында кеңес әскері Чехословакияда тұтқындаған Эстония күштерінің көп бөлігімен бірге Ребане және оның бірнеше серіктері британдық оккупациялық аймаққа жетті. Ребане Эстонияның ең көп награда алған азаматтарының біріне айналды. Эстония армиясында қызмет еткен кезінде ол Қорғаныс лигасының 3-ші дәрежелі Ақ кресімен және латыш «Aizsargi» Еңбек кресімен марапатталды. Немец армиясында ол 1-ші және 2-ші дәрежелі Темір кресімен, 2-ші дәрежелі қылыштармен Соғыс еңбегі кресімен, Шығыс майданы медалімен, күміс жаяу әскер шабуыл белгісімен және ерлігі үшін күміс «Ostvolk» медалімен марапатталды. Ребане сонымен қатар қолға қол соғыс үшін 30 күн бойы қолдаусыз жаяу әскерімен күрескені үшін күміс «Close Combat Clasp» медалімен марапатталды. 1944 жылдың ақпанында ол Темір кресінің рыцарь кресімен, ал 1945 жылдың сәуірінде «Waffen Standartenführer» шеніне көтеріліп, шайқас алаңында көрсеткен ерекше ерлігі үшін жапырақтары бар рыцарь кресімен марапатталды.
Соғыстан кейінгі кезең
1947 жылы Ребайн Англияға көшіп, Лондондағы барлау мектебінде эстондық сарапшы ретінде Ұлыбританияның құпия барлау қызметіне (МИ6) қосылды. Ол Эстония және басқа Балтық елдеріндегі кеңес үкіметіне қарсы қарулы қарсылықты қолдауға маңызды үлес қосты. 1950 жылдардың соңына дейін ол МИ6-ның "Джунгли" операциясының эстондық бөлімін басқарды. 1961 жылы Ребайн британдық барлау қызметінен зейнетке шықты.
Мұра
1977 жылы Бейт Кларсфелд Ребайнды соғыс қылмыскері деп айыптады. Эстонияның репрессиялық саясатты тексеру жөніндегі мемлекеттік комиссиясы 2005 жылы жариялаған баяндамасына сәйкес, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін КГБ жүргізген тергеулер Ребане мен оның "әскер бөлімшесіне" қатысты айыптауды растайтын ешқандай құжат таппады. 1999 жылы Ребане күлін әскери салтанатпен Эстониядағы ұлттық зиратқа қайтарып, қайта жерлеу оқиғасы дау тудырды. Америкалық еврейлер конгресі бұл қайта жерлеудің "Эстонияда фашистік идеология танылғанын көрсететін белгі" екенін айтып наразылық білдірді. 2004 жылы ресми емес түрде орнатылып, Пярнумаа округінің парламентарийі және бұрынғы Сыртқы істер министрі Тривими Веллисте алдында ашылған Ребанеге арналған қабір тасқа Ресейдің бас раввині Берл Лазар және Ресей еврейлер конгресі наразылық білдірді. Эстон билігі Эстон Waffen SS бөлімшелерінің Эстонияның тәуелсіздігін қорғау үшін ғана майдандағы жауынгерлік операцияларға қатысқанын және нацистік Германия басып алған аумақтардағы жазалау операцияларына қатысы болмағанын мәлімдеді. Эстония Президенті Тоомас Хендрик Ильвес: "Біз Эстонияға қарсы ақпарат соғысының куәсіміз, ол идеологиялық агрессияны еске түсіреді" деді. Вирумаа Театая газетінің редакторы Рейн Сикк: "Біздің тарихшыларымыздың пікірінше Альфонс Ребане жақсы сарбаз болған. Ол ешқашан соғыс қылмыстары үшін сотталған жоқ және [айыптаулар] тек Эстонияда көптеген фашистер бар екенін көрсетуге тырысатын саяси ойын ғана" деді. Ресей Сыртқы істер министрлігі бұл оқиғаға наразылық білдірді.