Екінші дүниежүзілік соғыстағы кеңес дезертирлерінен құралған неміс әскері

Кіріспе

Нацистік Германияның әскерлік бөлімі, екінші дүниежүзілік соғыста кеңес дезертирлерінен құралған.

Ресей азат ету армиясы (Русская освободительная армия, Русская освободительная армия, қысқартылған РОА, ROA, сондай-ақ Власов армиясы (Власовская армия, Vlasovskaya armiya)) – екінші дүниежүзілік соғыста неміс басшылығымен соғысқан, негізінен орыстардан тұратын коллаборационисттік құралым. Армияға кеңес әскерінің бұрынғы генералдарының бірі Андрей Власов басшылық етті, ал армия мүшелері көбінесе Власовшылар (Власовцы) деп аталады. 1944 жылы ол Ресей халықтарын азат ету комитетінің қарулы күштері (Вооружённые силы Комитета освобождения народов России, Vooruzhonnyye sily Komiteta osvobozhdeniya narodov Rossii, қысқартылған ВС КОНР, VS KONR) ретінде танылды. Власов Шығыс майданында тұтқындалғаннан кейін нацистік Германиямен ынтымақтастыққа келісті. Оның қол астындағы сарбаздардың көп бөлігі бұрынғы кеңес әскерінің тұтқындары болды, сонымен қатар ақ ресейлік эмигранттар да бар еді, олардың кейбіреулері 1917-1923 жылдардағы Ресей азаматтық соғысындағы антикоммунистік Ақ әскердің қатысушылары болды. 1944 жылдың 14 қарашасында ол Ресей халықтарын азат ету комитетінің қарулы күштері деп ресми түрде қайта аталды, КОНР армияның адалдық серт берген саяси органы ретінде құрылды. 1945 жылдың 28 қаңтарында Ресей дивизиялары енді неміс әскерінің құрамына кірмейтіні, ал тікелей КОНР басшылығына бағынатыны ресми түрде жарияланды. 1945 жылдың мамыр айында РОА мүшелері жақтарын ауыстырып, нацистік Прага көтерілісіне қосылды.

Шығу тегі

Бұл еріктілер (Хиви деп аталады, бұл Hilfswilliger сөзінің қысқартылуы, оны "көмектесуге ниет білдірушілер" деп аударуға болады) ешқандай орыс басшылығына немесе бақылауына бағынбады; олар тек неміс басшылығы астында әртүрлі жауырылмаған міндеттерді орындады. Олардың бір бөлігі Сталинград шайқасында жұмыс істеді, онда 6-армияның күшінің шамамен төрттен бірі КСРО азаматтарынан тұрды деп есептелді. Біраз уақыттан кейін бірнеше неміс командирлері оларды түрлі тапсырмалар үшін, соның ішінде кеңес партизандарымен күресуге, көлік жүргізуге, жараланғандарды тасымалдауға және жабдықтарды жеткізуге пайдалана бастады. Осының салдарынан, кейбір Қызыл Армия сарбаздары бағынып берді немесе бар емес армияға қосылу үмітімен дезертирлік жасады. Көптеген совет соғыс тұтқындары нацистік тұтқындар лагерьлерінен шығу үшін ғана неміс басшылығы астында қызмет етуге ерікті, себебі сол лагерьлер совет тұтқындарын аштықтан өлтірумен танымал болған. Осы уақытта, жаңадан тұтқындалған совет генералы Власов, өзінің неміс және орыс одақтастарымен бірге, неміс жоғарғы басшылығына тек орыстардың бақылауында болатын нақты қарулы күштер құруға рұқсат беру үшін қысым жасады. Олар тек Альфред Розенбергті ғана белгілі бір деңгейде ықпал етуге қол жеткізді. Бірқатар көтеріліс әрекеттерінен немесе сәтті көтерілістерден және дезертирліктердің өсуінен кейін, немістер 1943 жылдың қыркүйегінде осы бөлімдердің сенімділігі олардың пайдалы емес, зиянды екенін көрсетті деп шешті. 1943 жылдың қазан айындағы 8-армияның баяндамасында былай делінген: "Барлық жергілікті еріктілер жаумен қарым-қатынас кезінде сенімсіз. Сенімсіздіктің басты себебі – осы еріктілердің Шығыс майданында жұмыс істеуі". Екі күн бұрын неміс армиясы КТБ-ға жаңадан туындаған бүлік немесе сенімсіздік жағдайларында қатаң шаралар қолдануға рұқсат берді, полк командирлеріне жедел соттар өткізу және үкімдерді орындау үшін кең өкілеттіктер берді. Ресейлік еріктілердің сенімділігі жергілікті халықтан алшақтатылса жақсарады деп есептелгендіктен, оларды Батыс майданына жіберу туралы шешім қабылданды, және олардың көпшілігі 1943 жылдың соңында немесе 1944 жылдың басында қайта орналастырылды. Осы батальондардың көпшілігі Батыс дивизияларына енгізілді. Көптеген орыс сарбаздары Д күні Нормандияда күзетте тұрды, бірақ одақтастармен күресуге қару-жарағы мен ниеті болмағандықтан, көпшілігі дереу бағынды. Барлығы 71 "Шығыс" батальоны Шығыс майданында, ал 42 батальон Бельгияда, Финляндияда, Францияда және Италияда қызмет етті. Ресейлік Азат ету армиясының әуе күштері 1944 жылдың шілдесінде, жауынгерлік қимылдарға қатыспай таратылды.

These volunteers (called Hiwi, a compression of Hilfswilliger, which can be translated as "those willing to help") were not under any Russian command or control; they were exclusively under German command carrying out various non combat duties. A number of them were employed at the Battle of Stalingrad, where it was estimated that as much as one quarter of the 6th Army's strength was USSR citizens. Soon, several German commanders began to use them in small armed units for various tasks, including combat against Soviet partisans, driving vehicles, carrying wounded, and delivering supplies. As a result, some Red Army soldiers surrendered or defected in hopes of joining an army that did not exist. Many Soviet prisoners of war volunteered to serve under German command just to get out of Nazi POW camps, which were notorious for starving Soviet prisoners to death. Meanwhile, the newly captured Soviet general Vlasov, along with his German and Russian allies, was desperately lobbying the German high command, hoping that the green light would be given for the formation of a real armed force that would be exclusively under Russian control. They were able to win over only Alfred Rosenberg to some extent. Following a series of attempted or successful mutinies, and a surge in desertions, the Germans decided in September 1943 that the reliability of the units had fallen to a level where they were more a liability than an asset. In an October 1943 report, the 8th Army concluded grimly: "All local volunteers are unreliable during enemy contact. Principal reason of unreliability is the employment of these volunteers in the East." Two days previously, the German army had given permission to the KTB to take harsh measures in the event of further cases of rebellion or unreliability, investing regimental commanders with far reaching powers to hold summary courts and execute the verdicts. Since it was felt that the reliability of Russian volunteers would improve if they were removed from contact with the local population, it was decided to send them to the Western Front, and the majority of them were re deployed in late 1943 or early 1944. Many of these battalions were integrated into the divisions in the West. A number of the Russian soldiers were on guard in Normandy on D Day but, without the equipment or motivation to fight the Allies, most promptly surrendered. A total of 71 "Eastern" battalions served on the Eastern Front, while 42 battalions served in Belgium, Finland, France, and Italy. The Russian Liberation Army Air Arm was disbanded in July 1944 before seeing combat.

Құрылу

РОА ресми түрде 1944 жылдың күзінде ғана құрылды, Генрих Гиммлер өте тартынған Гитлерді Ресей Азаттық Армиясының 10 дивизиясын құруға көндірді. 14 қарашада Прагада Власов жаңадан құрылған Ресей халықтарын азат ету комитетінің алдында Прага манифестін оқыды. Бұл құжат Сталинге қарсы күрестің мақсатын және армияның 14 талабын баяндады. Vlasov комитеті неміс тарапының құжатқа антисемиттік риторика енгізуіне сәтті қарсылық көрсетті, бірақ батыс одақтастарын сынап, оларды "Еуропаны жаулап алуда Сталиннің одақтастары" болған "плютократтар" деп атау туралы мәлімдеме қосуға мәжбүр болды. 1945 жылдың ақпанына дейін тек бір дивизия, 1-ші жаяу әскер (600-шы жаяу әскер) генерал Сергей Буняченконың басшылығымен толыққандай ұйымдастырылды. Мюнсингенде құрылған бұл дивизия Одер майданында қысқаша шайқасып, содан кейін жағын өзгертіп, чехтарға Праганы азат етуге көмектесті. Екінші дивизия, 2-ші жаяу әскер (650-шы жаяу әскер), Лагер-Хейбергтен толыққандай шықпаған күйі генерал Михаил Меандровтың басшылығымен әрекетке жіберілді. Бұл дивизияға шығыстан келген жұмысшылар көптеп қосылды, нәтижесінде оңтүстікке қарай жылжу кезінде дивизияның саны екі есеге жуық өсті. Үшінші дивизия, 3-ші жаяу әскер (700-ші неміс жаяу әскері), құрыла бастады. Ресей корпусы, генерал Гельмут фон Панництің XV СС казак атты корпусы, Атаман Домановтың казак лагері және басқа да негізінен ақ эмигранттардың құрамалары Vlasov армиясының құрамына кіруге келісті. Алайда, олардың құрамы де-юре сақталды, себебі жағдай Vlasov-қа осы әскерлерді кез келген операцияда пайдалануға мүмкіндік бермеді (тіпті сенімді байланыс та жиі мүмкін болмады). РОА еріктілерінің шағын тобы 1945 жылдың 9 ақпанында Қызыл Армияға қарсы шайқасты. Олардың ерлігі Генрих Гиммлердің мақтауына ие болды. Ресей Азаттық Армиясының Қызыл Армияға қарсы жүргізген жалғыз белсенді шайқасы 1945 жылдың 11 сәуірінде Одер өзені бойында болды, бұл армияның сенімділігін тексеру мақсатымен, көбінесе Гиммлердің талабы бойынша жүзеге асты. Үш күннен кейін, қарсыластары көп болған 1-ші дивизия кері шегінуге мәжбүр болды. 1945 жылдың 28 қаңтарында Ресей дивизиялары енді неміс армиясының құрамына кірмейтіні, ал тікелей КОНР басшылығына бағынатыны ресми түрде жарияланды. Содан кейін Власов бірінші дивизияға өзіне адал барлық орыс антикоммунистік күштерін шоғырландыру үшін оңтүстікке қарай жылжуға бұйрық берді. Армия ретінде олардың барлығы одақтастарға "қолайлы" шарттармен, әсіресе Кеңес Одағына қайтарылмау шартымен тапсырылуы мүмкін деп ол ойлады. Власов РОА мақсаттарына көңіл бөлетініне үміттене отырып, КСРО-мен болашақтағы соғыста оны пайдалануы мүмкін екенін есептеп, одақтастармен тапсыру туралы келіссөздерді бастау үшін бірнеше құпия делегация жіберді.

The ROA did not officially exist until autumn of 1944, after Heinrich Himmler persuaded a very reluctant Hitler to permit the formation of 10 Russian Liberation Army divisions. On 14 November in Prague, Vlasov read aloud the Prague Manifesto before the newly created Committee for the Liberation of the Peoples of Russia. This document stated the purposes of the battle against Stalin, and spelled out 14 points which the army was fighting for. German insistence that the document carry anti Semitic rhetoric was successfully parried by Vlasov's committee, but they were obliged to include a statement criticising the Western Allies, labelling them "plutocracies" that were "allies of Stalin in his conquest of Europe". By February 1945, only one division, the 1st Infantry (600th Infantry), was fully organised, under the command of General Sergei Bunyachenko. Formed at Münsingen, it fought briefly on the Oder Front before switching sides and helping the Czechs liberate Prague. A second division, the 2nd Infantry (650th Infantry), was incomplete when it left Lager Heuberg but was sent into action under the command of General Mikhail Meandrov. This division was joined in large numbers by eastern workers, which caused it to nearly double in size as it marched south. A third, the 3rd Infantry (700th German Infantry), had only begun formation. Several other Russian units, such as the Russian Corps, XVth SS Cossack Cavalry Corps of General Helmuth von Pannwitz, the Cossack Camp of Ataman Domanov, and other primarily White émigré formations, had agreed to become a part of Vlasov's army. However, their membership remained de jure as the turn of events did not permit Vlasov to use the troops in any operation (even reliable communications were often impossible). A small group of ROA volunteers fought against the Red Army on 9 February 1945. Their fighting spirit earned them the praise of Heinrich Himmler. The only active combat the Russian Liberation Army undertook against the Red Army was by the Oder River on 11 April 1945, largely at the insistence of Himmler, as a test of the army's reliability. After three days, the outnumbered 1st Division had to retreat. On 28 January 1945, it was officially declared that the Russian divisions no longer formed part of the German Army, but would be directly under the command of KONR. Vlasov then ordered the first division to march south to concentrate all Russian anti communist forces loyal to him. As an army, he reasoned, they could all surrender to the Allies on "favorable" terms, which particularly meant no repatriation to the Soviet Union. Vlasov sent several secret delegations to the Allies to begin negotiating a surrender, hoping they would sympathise with the goals of ROA and potentially use it in an inevitable future war with the USSR.

Немістермен күресу және совет әскерімен тұтқындалу

Оңтүстікке қарай жорық жасау барысында РОА-ның бірінші дивизиясы 1945 жылдың 5 мамырында басталған неміс оккупациясына қарсы Прага көтерілісіндегі чех партизандарына көмекке келді. Власов бастапқыда бұл қадамға келісуге құлшынбады, бірақ ақырында генерал Буньяченконың немістерге қарсы күресу туралы шешіміне қарсы тұрмады. Бірінші дивизия қаланы қиратуға жіберілген Вафен-СС бөлімдерімен шайқасты. Ауыр қару-жарақпен жабдықталған РОА бөлімдері СС-тің үздіріспей шабуылдауын тойтарды және чех көтерілісшілерімен бірлесіп Праганың көп бөлігін қираудан сақтап қалды. Жаңа чех Радасында ("кеңес") коммунистердің басымдығы болғандықтан, бірінші дивизия ертесі күні қаланы тастап кетуге мәжбүр болды және генерал Паттонның басқаратын АҚШ-тың үшінші армиясына берілуге тырысты. Бірақ одақтастар РОА-ға көмектесуге немесе қорғауға мүдделі болмады, себебі мұндай көмек КСРО-мен қарым-қатынасты нашарлатады деп қорқып еді.