Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Коммунистік Венгриядағы жер реформасы процесі Венгрия Халық Республикасында ауыл шаруашылығын ұжымдықтандыру 1940 жылдардың соңында бірнеше рет әрекет етілген, ақыры 1960 жылдардың басында сәтті жүзеге асырылған. Коммунистік үкімет жеке жер иелері фермерлерді ауыл шаруашылығы кооперативтеріне біріктіре отырып, өндіріс пен тиімділікті арттыруға және ауыл шаруашылығын мемлекеттің бақылауына алуға үміттенді.
Land reform process in communist HungaryIn the Hungarian People's Republic, agricultural collectivization was attempted a number of times in the late 1940s, until it was finally successfully implemented in the early 1960s. By consolidating individual landowning farmers into agricultural co operatives, the Communist government hoped to increase production and efficiency, and put agriculture under the control of the state.
Соғыстан кейінгі өмір
1945 жылдың басында Угорша уақытша үкіметі шаруалардың жағдайын тексеру және жер реформасы жоспарын әзірлеу үшін "жер талапкерлері" комиссияларын тағайындады. Наурыз айында заң жобасы қабылданғанда, ол шаруалардың қолға алған жерлерін ғана мойындады. Реформалардан бұрын ауыл шаруашылығының жартысын "хациенда" типіндегі ірі жеке меншік иеліктер басқаратын. Уақытша үкіметтің заңнамасы Венгрияның аумағының 35% -ын, шамамен 93 000 шаршы шақырым жерді қайта бөледі. Бұл келісім бойынша жерлерін жоғалтқан байлар, әрине, жеңіліске ұшыраған, ал кішігірім шаруалардың проблемалары шешілген жоқ. Олардың көбісінің меншігі 11000 шаршы метрге дейін аз ғана өсті, "өмір сүру үшін тым аз, ал тиімді ауыл шаруашылығы өндірісінің негізіне кірмейді". Бұл шағын фермерлер қарашадағы сайлауда елеулі көпшілікке ие болған саяси партия құрды, бірақ коммунистердің саяси маневрлері мен сайлау алаяқтары келесі сайлауда оның сәтсіздікке ұшырауына әкелді.
In early 1945, the provisional Hungarian government had appointed “land claimants” committees to examine the situation of the peasantry and develop a plan for land reform. When the proposed legislation was passed in March, it merely acknowledged the seizures the peasants had already undertaken. Prior to the reforms, half of agricultural land had controlled by large, privately owned “hacienda type” estates. The provisional government legislation redistributed 35% of Hungary's territory, some 93,000 square kilometers of land. While the wealthy who lost their land in the deal had obviously lost out, the problems of smaller peasant landholders were by no means solved. Many of them saw only slight increases in their property size to 11,000 square meters, “too small to provide a livelihood, let alone the basis for efficient agricultural production.” These smallholders formed a political party which won a significant majority in the November election, but political maneuvering and election fraud by the Communists led to its failure in the following election.
Коллективке айналдырудың алғашқы әрекеті
Шағын шаруалар партиясының жәндіктердің меншігімен байланысты проблемаларды қалай шешетіні әлі күнге дейін белгісіз, ал Мажарстан жұмысшы халық партиясының (МДП) жоспарлары көп ұзамай анық болды. Сталиндік коллективке айналдыру үлгісі қажет болған жағдайда күшпен қолданылмақ. 1948 жылдың шілдесінде үкіметтік ережелер nagygazdák (венгр [kulak] -дан) үлкен жерлерді тәркілеуге рұқсат берді. Бұл ереже 800 шаршы шақырым жерді тәркілеуге мүмкіндік берді, оның 60% -ы жаңадан құрылған ауыл шаруашылығы кооперативтеріне, қалған бөлігі жеке шаруаларға берілді. Бұл алғашқы ұжымдық бірлестікті құруға жасалған алғашқы шынайы әрекет алғашқы бесжылдық жоспармен сәйкес келді және екеуі де сталиндік ауыл шаруашылығы саясатының белгілерін алды. Шаруаларды кооперативтерге қосылуға мәжбүрлеу үшін экономикалық және тікелей полиция қысымы қолданылды, бірақ олардың көпшілігі өз ауылдарын тастап кетуді таңдады. 1950 жылдардың басында шаруалардың төрттен бірі ғана кооперативтерге қосылуға келісті. Коллективке айналғаннан кейін де шаруа қожалықтары қатал міндетті жеткізулерге (орталық жоспарлаудан беріліп отырған нақты бірліктердегі өндіріс квоталары) және ауыл шаруашылығының өте төмен өндіруші бағаларына ұшырады. Жеке отбасыларға жеке қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін жеке меншікті шағын үй учаскелері берілсе де, 1949 және 1950 жылдары қабылданған қаулылар бұл учаскелерді 4,300 шаршы метр абсолюттік шекте шектеді, ал оның өнімі де міндетті жеткізілімдерге жатады. Бесжылдық жоспарда кооперативтерге 11 млрд. форинт несие берілетіні уәде етілген (кейіннен 8 млн. форинтке дейін қысқартылды), бірақ 1953 жылы оның жартысынан азы ғана қолжетімді болды. Үкіметтен несие алмай, артықшылық таба алмай, шаруалар өз шаруашылықтарына инвестиция сала алмады, ал кооперативтер құлап кетті.
While it remains unclear how the Smallholders Party would have solved the problems resulting from their dwarf properties, the plans of the Hungarian Working People's Party (MDP) soon became clear. The model of Stalinist collectivization would be adopted and applied with physical force if necessary. In July 1948, government regulations allowed the seizure of larger landholdings from nagygazdák (Hungarian [kulak]s). These regulations enabled over 800 square kilometers of land to be confiscated, 60% of which went to recently formed farming co operatives, the rest going to private peasants. This first serious attempt at collectivization corresponded with the first Five Year Plan, and both bore the marks of Stalinist agricultural policy. Both economic and direct police pressure were used to coerce peasants to join co operatives, but large numbers opted instead to leave their villages. In the early 1950s, only one quarter of peasants agreed to join co operatives. Even once collectivized, farms were subject to harsh compulsory deliveries (production quotas in physical units passed down from central planning) and incredibly low agricultural producer prices. Although individual families were allowed a small private household plot intended to serve their own personal needs, decrees passed in 1949 and 1950 limited these plots with an absolute limit of 4,300 square meters, and its output was also subject to compulsory deliveries. The Five Year Plan initially promised 11 billion forints of credit for co operatives (later downscaled to 8 million) but by 1953, less than half of that had been made available. Without credit from the government, or any reasonable ability to earn a surplus, peasants were unable to invest in their own farms and the co operatives began to crumble.
Нагидің жаңа бағыты және Ракосидің оралуы
1954 жылы енгізілген Имре Нагдың "Жаңа бағыты" радикалды болмағанымен, кооперативтер мен мемлекет арасындағы әлеуметтік шиеленісті жеңілдетуге уәде берді. Біріншіден, міндетті түрде бала тудыруды тоқтату арқылы шаруалардың көп қиындықтарын жеңілдету. Екіншісі, үкімет өзінің ұлттық инвестицияларының төрттен бірін ауыл шаруашылығына арнады және бір жылдың ішінде 1950 жылдың бүкіл кезеңінде болғанға қарағанда көбірек тракторлар пайдалануға берілді. Бұл жаңа бастамалар ұзаққа созылмайды, өйткені 1955 жылдың көктемінде МДП ішіндегі билік күрестері Матиас Ракосидің билікке оралуына және Нагидің Жаңа курсында қол қойылған "оң ауытқуды" айыптауға әкелді. Ракоси ұжымдықтандыруға деген ынтасын қайтадан күшейтіп, мүшелікті ынталандыру үшін физикалық күш қолданды. Бұл әрекеті тіпті алдыңғы дискіндей ұзаққа созылмады. Никита Хрущевтің құпия сөзі мен Ракосидің одан кейінгі отставкасы ұжымдықтандырудың екінші сәтсіздіктеріне әкелді. Сталиндік модельдің әлсіз жақтары 1950-ші жылдардың басындағы бірінші толқыннан кейін кейбір адамдарға айқын көрінді, бірақ Ракоси үкіметінің икемсіздігі шығармашылық шешімдерге жол бермеді.
Although certainly not radical, Imre Nagy's “New Course,” introduced in 1954, promised an easing of social tension between co operatives and the state. First, the compulsory deliveries were abolished, alleviating much stress for farmers. Second, the government devoted nearly one quarter of its national investment to agriculture and in just one year “more tractors were put into service than during the entire 1950 3 period.” These new beginnings would not last long, however, as power struggles within the MDP in the spring of 1955 led to Mátyás Rákosi's return to power and a condemnation of the “right deviation” supported in the Nagy's New Course. Rákosi renewed the drive for collectivization, again using physical force to encourage membership. This attempt failed to last even as long as the previous drive. Nikita Khrushchev's secret speech and Rákosi's ensuing resignation led to second failure at collectivization. The weaknesses in the Stalinist model had been rather apparent to some after the first wave in the early 1950s, but the inflexibility of the Rákosi government left no room for any creative solutions.
1957 жылғы аграрлық тезистер
1956 жылғы Венгрия революциясы оқиғаларынан кейін және саяси тәртіпті қалпына келтіргеннен кейін жаңа Венгрия Социалистік Жұмысшылар партиясының (MSzMP) лауазымды адамдары бірте-бірте ұжымдықтандыруды жоспарлай бастады. Нагдың "Жаңа бағыты" сияқты 1957 жылғы шілдедегі аграрлық тезистерде ұсынылған өзгерістер де күрт емес еді, бірақ олар одан әрі реформалар жүргізу мүмкіндігін қамтамасыз етті. Кейбір өзгерістер бірден болды. Міндетті жеткізулер қайта енгізілген жоқ, ал 1957 жылы енгізілген сатып алу бағалары міндетті бағалардан 80% жоғары болды.
After the events of the 1956 Hungarian Revolution and the re establishment of political order, officials of the new Hungarian Socialist Workers Party (MSzMP) began to draw up a plan for a more gradual collectivization drive. Like Nagy's New Course, the changes suggested in the July 1957 Agrarian Theses were not drastic, but they made room for the possibility of further reforms. Some changes came almost immediately. The compulsory deliveries were not reintroduced and the purchasing prices introduced in 1957 were 80% higher than the compulsory prices had been.
Тракторлар мен машина станциялары
Үкімет кооперативтерге өздері үшін шектеулі мөлшерде машина сатып алуға рұқсат бере бастады. Осы уақытқа дейін барлық ауыл шаруашылығы техникасы арнайы мемлекеттік машина станцияларында сақталған, бірақ жаңа ережелер кооперативтерді жеңіл техниканың көп түрлерін сатып алуға шақырды. Жыл соңына дейін 2557 ауыл шаруашылығы кооперативтері 1000-нан астам жеңіл трактор сатып алды. 1958 жылдың наурыз айында Хрущев машина стансаларының пайдасы жоқ деп болжады, олар көп ұзамай жойылды. Келесі жылы машиналарды көбірек сатып алуға рұқсат берілді, ал 1961 жылы бірқатар машина станцияларына ескірген машиналарын сатуға рұқсат берілді. Сонымен қатар, Туркеве мен Секешфехерварда машина жасау станциялары жөндеу цехтарына айналдырылды. 1961 жылы 235 машина стансасының тек 63-і ғана 1964 жылы жұмыс істеді және онжылдықтың соңында тек біразы ғана кедей аймақтарда қалды. Станциялардың көпшілігі кооперативтер тез сатып алған машиналарға қызмет көрсету үшін жөндеу цехтарына айналдырылды. Жаңа тәуелсіз машина иелігі кейіннен колхозшылардың қосымша талаптарын туғызды.
The government began to allow the co operatives to purchase limited amounts of machinery for their own use. Until this point, all farm machinery had been kept in special state run machine stations, but new regulations encouraged co operatives to buy most forms of light machinery. By the end of the year, the 2557 existing agricultural co operatives had purchased over 1000 light tractors. In March 1958, Khrushchev suggested that machine stations had outlived their usefulness, and they were soon abolished. More purchasing of machinery was allowed the following year, and in 1961, a number of machine stations were allowed to sell off their obsolete machines. Furthermore, the machine stations in Turkeve and Székesfehérvár were converted into repair shops. Out of 235 machine stations in use in 1961, only 63 were open in 1964 and by the end of the decade, only a few remained in poor areas. Most of the stations were transformed into repair shops to service the machinery quickly being acquired by the co operatives. The new independent machine ownership would later spawn further demands by the collective farmers.
Үй шаруашылықтары мен қосалқы шаруашылықтар
Аграрлық тезистерден туындаған тағы бір өзгеріс - партияның кооператив мүшелеріне тиесілі шаруашылық жерлерін қабылдауға деген жаңа дайындығы болды. Үй шаруашылықтарының жер учаскелерін қабылдау негізінен қажеттіліктен туындады; мал шаруашылығын кооперативпен орналастыру үшін қажетті инфрақұрылым жеткілікті жылдамдықпен салынуы мүмкін емес. Үкімет мүшелеріне үй жануарларын өздерінің үй учаскелерінде ұстауға рұқсат берудің ақылға қонымды шешімін қабылдады. Бұл шешім жақсы болды. Фермерлер өз жануарларын (сүт, жұмыртқа, тіпті бұзаулар мен шошқаларды) ұстап тұрудың пайдасын көрді, ал үкімет қатаң тәртіпке сәйкес жануарларды қажетсіз союдан аулақ болды. Үй шаруашылығының жер телімдері көптен бері қолданылып келе жатқанмен, үй шаруашылығының мал өсіру идеясын бәрі бірдей мақұлдаған жоқ. 1959 жылы Саяси комитеттің баяндамасында кейбір аудандарда жергілікті шаруа қожалықтарының басшылары шаруашылық жерлерді құруға қарсылық білдіріп, жеке меншік иелерінің өмірін қиындатып отырғаны туралы айтылған болатын. Үкімет өз шараларына төзімділік танытуға тырысуы жағдайдың "өткінші" сипатын атап көрсетті. 1960 жылдың жазында премьер-министрдің орынбасары Лайос Фехер "үй шаруашылығы кооперативтің ажырамас бөлігі болып табылады. Көптеген жерлерде өтпелі шаралар "капиталистік үрдістер" деп сектанттық түрде белгіленеді немесе қандай да бір "күнә немесе социализмге қарсы әрекет" ретінде қарастырылады. Сондай-ақ, кооперативтермен меншіктегі жерді отбасылар арасында бөліп, салыстырмалы түрде дербес жұмыс істеген жерді бөліп-бөлу практикасына рұқсат берілді. Отбасыға жалақысы жұмыс сағатына байланысты, сонымен қатар жер телімінің пайдасынан бөлінеді. Бұл мүшелерді, әсіресе, көп қол еңбегін қажет ететін картоп сияқты дақылдарды көбірек жұмыс істеуге талпындырды. Бұл екі ауыспалы шара да идеология мен экономикалық әл-ауқатты теңестіру үшін кеңеске дейінгі "отбасылық еңбек" практикасын идеалдық "социалистік жалақылы еңбекпен" біріктірді.
Another shift that resulted from the Agrarian Theses was a new willingness on the part of Party to accept household plots belonging to members of co operative farms. The acceptance of household plots grew primarily out of necessity; the infrastructure required to shelter livestock co operatively could simply not be built quickly enough. The government adopted the common sense solution of allowing members to keep animals on their household plots. The solution was a good fit. The farmers enjoyed the benefits of keeping their own animals (including milk, eggs, even calves and piglets) and the government avoided the unnecessary slaughter of animals that would have resulted from strict enforcement. Although the household plots had long existed, the idea of household stock breeding was not approved of by everyone. In 1959, a report to the Political Committee worried that in some areas, local farm leaders continued to oppose the creation of household plots and made life difficult for those private owners. Government attempts push for tolerance of their measures stressed the “transitional” nature of the situation. In the summer of 1960, Lajos Fehér, Deputy Prime Minister, insisted that " [h]ousehold farming is an integral complementary part of cooperative farming It will be needed so long as the economic activity of the co operative has not reached a high enough level for collective production to take over the supply . In many places the transitional measures are being branded in a sectarian manner as 'capitalist tendencies' or regarded as some sort of 'sin or act against socialism' These damaging, narrow minded ideas must now be forcefully eliminated, and everybody must understand the country needs meat!" Also allowed was the practice of sharecropping, in which co operatively owned land was divided up between families and worked on relatively independently. The family would receive pay based on their work hours but also a percentage of the surplus from their particular strip of land. This helped to motivate members to work harder, particularly with crops like potatoes that required more manual labor. Both of these transitional measures integrated pre soviet “family labor” practices with the ideal “socialist wage labor” to balance ideology with economic well being.
Қарсылық
Күші салыстырмалы түрде аз қолданылған кезде ұжымдастырудың үлкен толқыны 1959 және 1961 жылдар аралығында, Аграрлық тезистерде болжалғаннан ертерек болды. Осы кезеңнің соңында Венгриядағы ауыл шаруашылығының 95%-дан астамы колхоздардың меншігіне айналды. 1961 жылдың ақпан айында Орталық комитет коллективке айналдыру аяқталғанын жариялады. Бұл жылдам жетістікті шаруалардың ұжымдық идеализмді құлшыныспен қабылдауымен шатастыруға болмайды. Жеке меншік тәуелсіздік пен өзін-өзі қамтамасыз етуді білдірді, коллективке айналу келіссөздер мен белгісіздікті білдірді. Кооператив мүшелеріне зейнетақы беру 1958 жылдан кейін заңды талапқа айналғанмен, кейбір қарт әлеуетті мүшелер кооперативтің ұзақ мерзімді қаржылық қауіпсіздігіне сенбей, өздерінің шаруа қожалықтарын тастап, зейнетақыға сенімді өнеркәсіптік жұмыс іздеуді таңдады. Алайда, психологиялық факторлар шешуші әсер еткен болуы мүмкін. Екі рет (және қатал) ұжымдық кампаниялардан кейін және 1956 жылғы Мажар революциясының оқиғаларынан кейін деморальданған шаруалар қарсылық көрсетуге қызығушылық танытпады, ал мүшелік деңгейі өскен сайын, қалғандар сыртқа қалдырылудан қорқып кетті.
With relatively little use of force, the great wave of collectivization occurred between 1959 and 1961, earlier than forecast in the Agrarian Theses. At the end of this period, more than 95% of agricultural land in Hungary had become the property of collective farms. In February 1961, the Central Committee declared that collectivization had been completed. This quick success should not be confused with enthusiastic adoption of collective idealism on the part of the peasants. Private ownership meant independence and self sufficiency, collectivization meant negotiation and uncertainty. Although pensions for members of co operatives were a legal requirement after 1958, some elderly potential members were not convinced of the long term financial security of co operatives, and chose to leave their farms to seek industrial work where they were sure of a pension. In the end, however, psychological factors might have been the deciding influence. Demoralized after two successive (and harsh) collectivization campaigns and the events of the 1956 Hungarian Revolution, the peasants were less interested in resisting, and as membership levels increased, those who remained likely grew worried about being left out.
Артықшылықтары
Шаруалар шынымен қосылуға ниетті ме, жоқ па, 1957 жылы ауыл шаруашылығы жүйесінде жасалған түзетулер мүшелерді қанағаттандыруға жеткілікті болды, сондықтан кооперативтер бұрынғыдай бөлініп шықпады. Венгрия сияқты Польша мен Чехословакия да 1950 жылдары жаңа модель іздеу үшін оны тастап кетер алдында сталиндік коллективтендіру кезеңінен өтті. Польшада "қосша ауыл шаруашылығы" моделі қалыптасты, онда жердің 20%-ы үлкен, тиімсіз мемлекеттік шаруашылықтардың бақылауында болды, ал қалған бөлігі жеке меншікте болды, көбінесе шағын шаруа қожалықтары түрінде. Бұл оқшауланған жағдай шаруаларды айқын кемсітушілікке ұшыратты және олар мемлекет тарапынан қаржылық және құрылымдық қолдаудың жетіспеушілігінен зардап шекті. Чехословакияда мемлекет тек шаруашылық жерлерге ғана төзімділік танытты, ал өтпелі жүйе оның толықтай икемділігімен ерекшеленді. Ал Венгрияда өтпелі шаралар фермерлердің мәселелерін шешіп, оларға механикалық тәуелсіздік, жеке шаруашылықтар мен ортақ егістік алқаптарында жартылай жеке өндіріс, сондай-ақ жоғары ауыл шаруашылығы өнімдерінің бағасы мен мемлекеттік инвестициялардың арқасында лайықты өмір сүру деңгейін қамтамасыз етті.
Whether or not peasants really wanted to join, the adjustments made to the agricultural system in 1957 clearly managed to satisfy the membership adequately enough that the co operatives did not fall apart as they had in the past. Like Hungary, Poland and Czechoslovakia underwent a Stalinist phase of collectivization in the 1950s before leaving it behind in the search for a new model. In Poland, a sort of “dual agricultural” model was developed in which 20% of land was controlled by large, inefficient state farms, and the rest privately owned, mostly in the form of small peasant farms. This isolated situation left the peasants open to obvious discrimination and they suffered from a lack of financial and structural support from the state. In Czechoslovakia, the state had only a bare tolerance for household plots and the transitional system was marked by its almost total inflexibility. In contrast, transitional measures in Hungary worked with the concerns of the farmers, allowing them mechanical independence, semi private production on their household plots and crop shared fields, and a decent standard of living from higher agricultural producer prices and substantial government investment.
Кемшіліктері
Коллективке айналудың күмәнді болғанынан, венгр шаруалары тіпті қарапайым құралдарды сатып алуға да қорықты және күмәнді болды. Олар өздерінің инвестициясын өздері жинап алмай қалады деп қорқады, бірақ оның орнына басқаларға пайда әкеледі. Сонымен қатар, 1940-1950 жылдардағы ұжымдықтандыруға дейін жұмыс істеген көптеген жеке шаруашылықтар, мысалы, жылқы өсіру және шарап өсіру сияқты белгілі бір ауыл шаруашылығы нишалары үшін пайдаланылған, олар үшін елеулі нарық болды, олар азық-түлік өсіру үшін ауыстырылды. Бұл жағдай, мемлекеттік шаруашылықтардың тиімсіздігімен бірге, көптеген фермерлердің жалпы өнімінің және пайдасының төмендеуіне әкелді.
With the ever looming uncertainty of collectivization, Hungarian farmers became fearful and hesitant to purchase even simple tools to improve the production of their farms. They feared that their investment would be unable to be reaped by themselves, but would instead be used to benefit others. Additionally, many of the individual farms which operated before the collectivization attempts in the late 1940s and 1950s which were used for specific agricultural niches, such as horse breeding and viticulture, for which there was a significant market, were changed to instead produce food crops. This, mixed with the inefficiency of the state run farms, led to an overall decrease in production and profit for many farmers.