Кіріспе
1601 жылдан 1661 жылға дейінгі теңіз үстемдігі үшін жанжал Голландия-Португалия соғысы (Nederlands Portugese Oorlog; Guerra Luso Holandesa) - Голландияның Шығыс Үндістан компаниясы, Голландияның Батыс Үндістан компаниясы және олардың одақтастары Иберия одағына қарсы, ал 1640 жылдан кейін Португалия империясына қарсы голландиялық күштердің қатысуымен болған жаһандық қарулы қақтығыс. 1598 жылдан бастап осы қақтығыста голландиялық компаниялар мен флоттың Америка, Африка және Шығыс Үндістандағы португал колонияларына басып кіруі болды. Соғысты сол кездегі Испания мен Нидерланды арасындағы Еуропадағы сексен жылдық соғыстың жалғасы ретінде қарастыруға болады, өйткені Португалия Португалия мұрагерлік соғысынан кейін Испаниямен династиялық одақта болғандықтан, қақтығыстың көпшілігі. Алайда бұл қақтығыс Еуропадағы соғысқа көп қатысы жоқ еді және голландиялықтардың теңізден тыс империяға ие болуына және сауда-саттықты португалдардың есебінен бақылауға мүмкіндік берді. Ағылшын әскерлері де соғыс кезінде голландтарға көмек көрсетті (егерде кейінгі онжылдықтарда ағылшындар мен голландтар қатал бәсекелестерге айналды). Соғыстың басты тақырыбы тауар болғандықтан, бұл соғыс "Спайс соғыс" деген лақап атпен аталды. Португалия голландтардың Бразилия, Мозамбик және Анголаны қорғайтын әрекеттерін теріске шығарды, бірақ голландтар Азиядағы португал сауда желілерін бұзды, онда олар Малакканы, Цейлонды, Малабар жағалауын және Молукка аралдарын басып алды. Африкадағы португалдық Алтын жағалауы голландтардың қолына түсті. Португалияның Испанияға деген наразылығы, ол өзінің отарларын басымдыққа ие етіп, одақтың әлсіз мүшесі португалдарды қорғауға немқұрайды қараған, Португалияның португалдық қалпына келтіру соғысында испан билігін жоюына ықпал еткен негізгі фактор болды. Сонымен қатар португалдар Иберия одағы голландиялықтардың өз колонияларына шабуыл жасауына себеп болды деп мәлімдеді.
The Dutch–Portuguese War (Nederlands Portugese Oorlog; Guerra Luso Holandesa) was a global armed conflict involving Dutch forces, in the form of the Dutch East India Company, the Dutch West India Company, and their allies, against the Iberian Union, and after 1640, the Portuguese Empire. Beginning in 1598, the conflict primarily involved the Dutch companies and fleet invading Portuguese colonies in the Americas, Africa, and the East Indies. The war can be thought of as an extension of the Eighty Years' War being fought in Europe at the time between Spain and the Netherlands, as Portugal was in a dynastic union with Spain after the War of the Portuguese Succession, for most of the conflict. However, the conflict had little to do with the war in Europe and served mainly as a way for the Dutch to gain an overseas empire and control trade at the cost of the Portuguese. English forces also assisted the Dutch at certain points in the war (though in later decades, the English and Dutch would become fierce rivals). Because of the commodity at the center of the conflict, this war would be nicknamed the Spice War. Portugal repelled Dutch attempts to secure Brazil, Mozambique, and Angola, but the Dutch disrupted the Portuguese trading networks in Asia, where they captured Malacca, Ceylon, the Malabar Coast, and the Moluccas. In Africa, the Dutch conquered the Portuguese Gold Coast. Portuguese resentment at Spain, which was perceived as having prioritized its own colonies and neglected the defense of the Portuguese, the weaker member of the union, was a major contributing factor to Portugal shaking off Spanish rule in the Portuguese Restoration War. Moreover, the Portuguese claimed that the Iberian Union was a reason for the attacks on their colonies by the Dutch.
Кіріспе
Соғыс 1598 жылдан 1663 жылға дейін созылып, оның негізгі қатысушылары Португалия Корольдігі мен Голландия Республикасы болды. 1580 жылы Иберия одағынан кейін Португалия көп уақытты Габсбургтердің билігі астында болды, ал Габсбургтер Испанияның Филипп II Голландиялық көтеріліспен күресті. Португалия мен Испанияның бірігуінен бұрын португал саудагерлері төменгі елдерді Солтүстік Еуропаға дәмдеуіштерін сату үшін негіз ретінде қолданған. Португалия империясын басып алғаннан кейін испандықтар бүлікші провинциялармен барлық саудаға эмбарго жариялады (Утрехт одағын қараңыз). Филипп II бас көтерген провинцияларды бағындыру үшін Нидерландыны Лиссабонның дәмдеуіш нарығынан бөлді, бұл голландиялықтарға осы тауарлардың көздеріне өз экспедицияларын жіберіп, Үндістанның дәмдеуіш саудасын бақылауға алуды қажет етті. Бұл Ресифе қаласын басып алғаннан кейін голландтар ағылшынға португал колониясын басып алуға көмектесті. Француздар мен ағылшындар сияқты голландтар да Иберия патшалықтарының есебінен әлемдік сауда желісін құруға тырысты. Голландия империясы Азиядағы португалдар мен испандардың билігі астындағы көптеген аумақтарға, соның ішінде Формоза, Цейлон, Филиппин және Жапония, Африка (Мина) және Оңтүстік Америкадағы коммерциялық мүдделерге шабуыл жасады.
Өмірбаян
1592 жылы Испаниямен соғыс кезінде ағылшын флоты Азор аралдары маңында 900 тонналық тауар жүктелген португалдық "Мадре де Дьюс" кемесін басып алды. Бұл Шығыс елдерінің байлығын алдын ала біліп алу осы аймаққа қызығушылықты оятты. Сол жылы голландиялық саудагерлер Корнелис де Хоутманды Лиссабонға жіберіп, дәмдеуіш аралдары туралы мүмкіндігінше көп мәлімет жинады. 1595 жылы саудагер және зерттеуші Ян Хуйген ван Линштотен португалдардың қызметімен Үнді мұхитында кеңінен саяхаттап, Амстердамда "Reys gheschrift vande navigatien der Portugaloysers in Orienten" ("Португалдардың шығыстағы кеме қатынастары арқылы саяхат туралы есеп") атты саяхат есебін жариялады. Басылған баяндамада Португалия мен Шығыс Үнді аралдары мен Жапония арасындағы кемелерді қалай жүзу керектігі туралы кеңінен нұсқаулар жазылған. Голландия мен Ұлыбританияның жаңа ақпараттармен қоректенген қызығушылығы коммерциялық кеңею қозғалысына әкелді және 1600 жылы ағылшын Шығыс Үндістан компаниясының және 1602 жылы Голландия Шығыс Үндістан компаниясының (Verenigde Oostindische Compagnie немесе VOC) құрылуына әкелді. 1602 жылы VOC құрылды, оның мақсаты Шығыс Үндістанды зерттеу шығындарын бөлісу және ақыр соңында дәмдеуіш саудасын қалпына келтіру болды, бұл дәмдеуіштерді жаңа Голландия республикасында және басқа да Еуропа елдерінде жоғары пайда әкелді, егер дәмдеуіштерді көзден сатып алса және олардың жеткізілімін монополиямен бақылауға алса. VOC құру қажеттілігі Испания мен Португалиямен соғыстың Испанияға бірігуімен байланысты болды, сауда енді оңтүстік төменгі елдер арқылы бағытталатын болды (бүгінгі Бельгия), Аррас одағына сәйкес (немесе Атрехт одағы) испан монархына уәде берілді және католик болды, голланд протестанттық солтүстігіне қарама-қарсы. Бұл сонымен қатар Нидерландының ең пайдалы сауда серіктесін және Испанияға қарсы соғысты қаржыландырудың ең маңызды көзін жоғалтуын білдірді. Сонымен қатар, голландиялықтар Франция, Киелі Рим империясы және Солтүстік Еуропамен сауда монополиясын жоғалтады. Үнді мұхитындағы португал империясы дәстүрлі талассократия болды, ол өз аумағын мұхиттың барлық негізгі нүктелеріне дейін кеңейтті. Бұл аймақтағы сауда дәстүрлі үшбұрышты модельге сәйкес келеді, онда Еуропадан шағын бұйымдар әкелінеді және Африкаға алтын мен бірнеше заттармен саудаланады, содан кейін олар Үндістанның өзінде дәмдеуіштерді сатып алуға қызмет етеді, содан кейін Еуропаға әкелінеді және орасан зор пайдамен саудаланады, олар шығысқа жіберілетін кемелерге және әскерлерге қайта инвестицияланады. Португалияның Гоа штабындағы Үндістан мемлекеті Үнді мұхитындағы теңіз саудасын бақылайтын негізгі қалалардың желісі болды: Софала Шығыс Африкадағы португалдық операциялардың негізі болды және Мозамбик арнасын жақсырақ бақылау үшін Килвамен қолдау тапты; осында, жолдар Гоаға сауда жасады, ол қалған операциялардың орталығы болды және Еуропадан Үндістан конвой кемелері келді; Гоадан солтүстікке қарай сауданы Солтүстік және Саяхатшылар флоты қорғады.
Қазалы жағдай
1603 жылы 25 ақпанда таңертең VOC-тің үш кемесі португалдық галеон Санта-Катаринаны басып алды. Бұл өте бай сыйлық болғандықтан, оны сатудан түскен ақша VOC капиталын екі есеге арттырды. Голландияның заңына сәйкес, жүлдені ұстаудың заңдылығы күмәнді болды және португалдар жүкті қайтаруды талап етті. Бұл жанжал сот отырысына және қоғамдық (әлемдік) пікірді қалыптастыруға бағытталған кең ауқымды науқанға әкелді. Нәтижесінде Гюго Гроций "Еркін теңіз" (Mare Liberum, 1609 жылы жарық көрген) еңбегінде теңіздің халықаралық аумақ екендігі туралы жаңа қағидатты тұжырымдады, бұл португалдық "маре клаузум" саясатына қарсы болды және барлық ұлттар оны теңіз саудасы үшін еркін пайдалана алды. "Еркін теңіздер" нидерландтықтарға Португалияның монополиясын оның айбынды теңіз күші арқылы бұзуға идеологиялық негіздеме берді.
Шығыс Үндістанға шабуыл: Батавия Гоаға қарсы шығады
Португалдар Шығыс Үндістандағы төрт стратегиялық базаға сүйенді: Гоа, Хормуз, Малака және Макао. Біріншісі португал вице-корольдерінің ордасы, Жақсы Үміт түбегінің шығысындағы барлық португал иеліктерінің басшысы және Үндістанды Португалиямен байланыстырды; Хормуз португалдың протектораты болды және Парсы, Арабия, Месопотамия және Азия мен Африканың қалған бөлігі арасындағы Парсы шығанағының саудасының кілті болды. Малакка Гоаны Коморин және Цейлон мысы арқылы Үнді мұхиты саудасына байланыстырды; Макао Оңтүстік Қытай теңізінен Жапон теңізіне және Меланезиядағы Жаңа Гвинеядан шығысқа қарай орналасқан дәмдеуіш аралдарына дейінгі сауда жолдарының орталығы болды. Басқа жерлер маңызды, бірақ маңызды емес: Диу мен Бомбейді қоса алғанда (ағылшын иеленуіне дейін). Бұл үнді қалалары Камбай шығанағына және үлкен Араб теңізіне кіретін жолдарды бақылайтын. Егер Диу мен Ормуз құлап кетсе, бұл Батыс Азия нарықтарына Португалиядан салық салуға жол бермейді, бұл Лиссабонға жібек жолының оңтүстік бағытынан түсетін табыстан бас тартады. Бұл табысты сауда болғанмен, Үнді мұхиты аймағындағы дәмдеуіштер саудасының жалпы желісі үшін маңызды емес еді. Алайда, VOC Португалия сияқты әлсіздігімен: адам күші жетіспеушілігімен күресті. Осылайша, испан стиліне тән отарлау әрекеті ешқашан мүмкін болмады және тек теңіздердің үстемдігі оған бәсекелесуге мүмкіндік береді. Португалдар осы аймақта ғасырлық бастамаға ие болды және олардың империясы оларға жергіліктi халықтың өзгерген және адал халықтарына қол жеткізуге мүмкіндік берді, олар теңізде қамтамасыз ете алмайтын теңіз күшін ішкі аймаққа бекітті. Сондықтан голландиялықтар Португалия империясының шетіндегі аймақтарға күш салды. Олар Үндістан жағалауынан аулақ жүріп, Оңтүстік-Шығыс Азияда Батавия (қазіргі Жакарта) қаласында өздерінің штаб-пәтерлерін құрды. Бұл оларды Гоадан қауіпсіз қашықтықта, бірақ Малаккаға және Тынық және Үнді мұхиттарын байланыстыратын теңіз жолдарына жақын орналастырды. Көптеген шайқастар болды, бірақ ең шешушілері португалдық Үнді империясына өлім жазасын берді. Голландияның Гоаны 1604 және 1645 жылдар аралығында блокадалауы португалдық Үндістанды соғыстың қалған бөлігіне дейін Лиссабонға және Еуропаға қауіпсіз байланыстан айырды. 1615 жылы Малакка жағалауындағы шайқаста Португалияның Оңтүстік-Шығыс Азиядағы әскери-теңіз күшін жойды. Португалдықтар Голландияға Гоа мен Макао арасындағы маңызды бағытта өздерінің теңіздік үстемдігін жоғалтты. Персия мен Англияның біріккен күштерінің Кешм мен Хормузды қоршауы португалдарды Батыс Азиядан айдап әкетті. 1639 жылы Нагасакиден иезуиттерді (сакоку) және кейін португалдарды қуып шығару Макаоның экономикалық өмір сүруіне де әкеп соқты. 1641 жылғы Малакка қоршауы көптеген әрекеттерден кейін қаланы голландтарға және олардың аймақтық одақтастарына тапсырды, бұл Гоа мен Шығыстың арасындағы омыртқа миын шешуші түрде сындырды. Амбоина 1605 жылы португалдардан қолға түсті, бірақ Малаккаға шабуыл, Рачадо мысығы шайқасы, келесі жылы оңды мұссондық желдермен Шығыс Үндістандағы стратегиялық тұрғыдан орналасқан базаны қамтамасыз ету мақсатында аздап сәтсіздікке ұшырады. 1607 және 1608 жылдары голландтар жергілікті тұрғындар мен португалдардың тығыз ынтымақтастығы нәтижесінде Мозамбик аралындағы португал бекінісін екі рет бағындыра алмады. Голландиялықтар 1619 жылы Ян Питерсзуан Коэн басып алған Батавиядан өздерінің іздегенін тапты. Қала Голландияның Шығыс-Индиясының астанасы болды. Келесі қырық төрт жыл бойы Гоа мен Батавия қалалары Португалияның астанасы және VOC-тің операциялық базасы болғандықтан, қажырлы күресті жалғастырды. Биджапур сұлтандығының көмегімен голландтар тіпті Гоаны басып алуға тырысты, бірақ португалдық дипломатия бұл жоспарды жеңілдетті. Шын мәнінде, Гоа 1603 жылдан бері үнемі блокадаға ұшырап отырды. Соғыс көбінесе Батыс Үндістанда болды, онда голландтықтар Малабардағы науқанда дәмдеуіш саудасындағы португал монополиясын алмастыруға тырысты. Голландия мен Португалия флоттары 1639 жылы 30 қыркүйекте болғандай теңіз жолдарын бақылау үшін бетпе-бет келді, ал Үндістан құрлығында соғыс 16-ғасырдың басында португалдық жаулап алулардың жергілікті наразылығын пайдаланған голландиялықтар болғандықтан, көбірек және көбірек Үнді патшалықтары мен княздіктері қатысты. Персия мен ағылшынның қолына Кешм мен Ормуздың түсуінен кейін португалдар өздерінің Маскат пен Гоа баз...
ҰШК-ның кең таралуы
Португалдықтар өздерін испандық таққа жау деп жариялағанмен, VOC португал империясын құрайтын жағалаудағы қамалдарды алып тастау мүмкіндігін пайдаланды. 1641 жылы Малакка жеңіліске ұшырады. Оңтүстік Қытай теңізінде де маңызды шайқастар болды, бастапқыда голландтық және ағылшындық кемелер флоттарымен, кейіннен Макаоға шабуыл жасаған голландтық кемелермен. Голландияның Макаоны басып алу, Қытайды португалдарды алмастыруға немесе Пескадорларды қоныстандыруға күш салуға тырысуы, ішінара португалдар мен Минг арасындағы ұзақ уақыт бойы дипломатиялық қарым-қатынас болғандықтан, сәтсіз болды, бірақ голландиялықтар Жапониямен сауда монополиясын иеленуге қол жеткізді. Осы уақытта Голландия Макаоны басып алуға төрт рет тырысты, бірақ Португалия табысты Қытай-Жапония саудасын монополиялады. Голландиялықтар 1624 жылы Тайуанда колония құрды, қазіргі уақытта Тайваньның оңтүстігіндегі Анпинг, португалдарға Формоза деп белгілі, ал 1642 жылы голландиялықтар Формозаның солтүстік бөлігін испандардан күшпен алды. Голландиялықтар 1638 жылдан бастап Цейлонға Сингаль-португал соғысына араласты, бастапқыда Португалияға қарсы Канди корольдігінің одақтастары ретінде. Голландия 1639 жылы Баттикалоаны, ал 1640 жылы Галледі жаулап алды. Голландия, Португалия және Кандияның арасында үшжақты соғыс болғаннан кейін, 1649 жылы одақ қайта құрылды. Голландиялықтар 1656 жылы Колумбоны басып алып, 1658 жылы Сейлоннан соңғы португалдарды қуып шыға алды. Кандимен ара-тұра соғысу ғасырдан астам уақыт бойы жалғасты. Тордесильяс жүйесінің жойылуынан кейін Португалия Диуді, бірақ Хормузды ұстап алмады. Гоа мен Макао да аман қалды, бірақ Малака жоқ. Дегенмен, португалдық Үнді империясының құлдырауы аумақтық емес, экономикалық болды: басқа еуропалық державалардың бәсекелестігі, олардың демографиясы көп, капиталға қол жетімділігі жеңіл және нарықтарға қол жетімділігі Португалияға қарағанда тікелей. Лиссабонның үлестіру монополиясы ислам әлемінен ұрланып, тікелей бәсекеге түскеннен кейін тез құлдырады. Барлығы, сонымен қатар голландтар Индонезиядағы экспансиясымен айналысқандықтан, португалдардың есебінен жасалған жаулап алулар қарапайым болды: кейбір Индонезия иеліктері және Оңтүстік Үндістандағы бірнеше қалалар мен бекіністер. Португалияның шығыс империясына ең маңызды соққы 1641 жылы Малакканы (оларды осы боғаздарды басқарудан айыра отырып), 1658 жылы Цейлонды және 1663 жылы Малабар жағалауын, тіпті 1661 жылы Гаага шартына қол қойылғаннан кейін де, жаулап алу болды.
Бразилия: Генералдық губернаторлық ГВК-ге қарсы
Шығыс аймақтарындағы жеңіске таңғалған республика Португалияның Америкадағы әлсіздігін пайдалануды шешті. 1621 жылы Голландияның Батыс Үндістан компаниясы (Geoctroyeerde Westindische Compagnie немесе GWC) қант саудасын басқару және Американы отарлау үшін құрылды (Жаңа Нидерланд жобасы). GWC республикадағы ең жақсы қаржыгерлер мен капиталистердің құлшынысына ие болған капиталды көптеп инвестициялады. Алайда, GWC шығыстағы әріптесі сияқты табысты бола алмайды. Голландиялық шабуыл 1624 жылы Бразилияның генерал-губернаторлығының сол кездегі астанасы Сан-Сальвадор-да-Баия қаласын жаулап алумен басталды, бірақ голландиялық жаулап алу қысқа болды. 1625 жылы испан-португал флоты 52 кеме мен 12 000 адамнан құралған Сальвадорды тез басып алды. 1630 жылы голландтар оралып, Олинданы, содан кейін Ресифені басып алды, Маурицштадт деп атады, осылайша Жаңа Голландия колониясын құрды. Португалиялық командир Матиас де Альбукерке өз әскерлерін ішкі жерге кері қайтарып, "Арараль до Бом Иса" деп аталатын лагерь құрды. 1635 жылға дейін голландтар португал партизандарының шабуылына байланысты қант жинап ала алмады және қалалардың қабырғалы периметрімен шектелді. Ақырында, голландтар жергілікті жер иесі Домингос Фернандес Калабардың көмегімен португалдарды қуып шығарды, бірақ Баияға кері қайтқанда Матиас де Альбукерке Калабарды Порто Кальвода басып алды және оны сатқындық үшін асып тастады. 1638 жылы португалдар голландиялықтардың Баияға жасаған екі шабуылына қарсы шықты. Алайда 1641 жылы голландиялықтар Сан-Луис қаласын басып алып, оңтүстіктегі Мараньяо мен Сергипе аралығындағы Бразилияның солтүстік-батысын өз қолдарына алды
Пернамбуко көтерілісі
Джон Морис Нассау 1644 жылы Нью-Голландияның губернаторынан шектен тыс шығындар мен сыбайлас жемқорлық туралы күдікпен шақырылды. Католик португалдар мен протестант голландтардың арасындағы өзара жауыздық және соғыста өздерінің иеліктерін қиратып кеткен қарызды жер иелерінен жинаудың қатал шаралары португал қоныстанушыларының жаңа голланд әкімшілігінің өкілеттігін жек көруіне себеп болды. 1645 жылы голландтық Бразилияның көпшілігі өздерін португалдық таққа адал деп жариялаған мулат жер иегері Жоао Фернандес Виейраның басшылығымен көтерілді. GWC күштерін Табокас шайқасында жеңіп, голландиялықтарды жағалаудағы қалалардың бекіністі қалалық периметріне шектеп, неміс және фламанд жалдамалыларының контингенттері қорғады. Сол жылы голландиялықтар Сан-Луистен кетіп қалды. 1649 жылы Гуарарапестің екінші шайқасы португалдық Бразилияны голландтықтардың басқыншылығының аяқталуының басталуын белгіледі, олар 1654 жылы Ресифеден шығарылғанға дейін.
Батыс Африка және Ангола
Сонымен қатар, голландтар Атлантикадағы құл саудасын басқару және Жаңа Нидерландының экономикалық өркендеуін қамтамасыз ететін үшбұрышты сауданы аяқтау үшін Африкадағы португал иеліктеріне қарсы шабуылдарды ұйымдастырды. 1626 жылы голландиялықтардың Эльминаны басып алу экспедициясы португалдардың шабуылынан қашып құрып қалады, бірақ 1637 жылы Эльмина голландиялықтардың қолына түседі. 1641 жылы (Португалия мен Нидерланды арасындағы бітімге қол қойылғаннан кейін) голландтар Сан-Томе аралын басып алды, ал 1642 жылдың аяғына дейін Португалияның қалған Алтын жағалауы соңынан ерді. 1641 жылдың тамызында голландтар Конго корольдігімен және Ндонго королевасы Нзингамен үшжақты одақ құрды және олардың көмегімен Луанда мен Бенгеланы басып алды, бірақ португалдарды Масангано, Амбака және Муксима сияқты бекіністерге қашып кетуден сақтады. Құлдардың тұрақты көзі қауіпсіз болғандықтан, голландиялықтар өздерінің одақтастары португалдарға қарсы жеткілікті болады деп есептеп, одан әрі іс-қимыл жасаудан бас тартты. Алайда, атыс қарулары мен артиллериясы болмағандықтан, королева Нзинга мен Конго португалдарды және олардың каннибалистік одақтастары Имбангалаларды шешуші жеңіске жеткізе алмады.
Луанда мен Сан-Томе қалаларын қайта алу
1648 жылы Рио-де-Жанейро капитандығының португал губернаторы Сальвадор Коррейя де Са, Луанданы голландиялықтардан қайтару үшін Бразилиядан тікелей әскери экспедиция ұйымдастырды. Бұл португалдықтар Португалияның материктегі қалпына келтіру соғысына байланысты өз колонияларына жеткілікті күшейту жібере алмады. Тамыз айының басында флота Луандаға жетті, онда де Са голланд гарнизонына голландиялықтар бітім шарттарын сақтамағаны үшін португалдар да бұған міндетті емес деп мәлімдеді. Португалдықтар саны жағынан аз болса да, күш көрсету 15 тамызда Луанданың және Анголадағы барлық голландтық күштердің берілуіне қол жеткізді. Луанданың құлдырағанын естігеннен кейін королева Нзинга Матамбаға қайтты, ал Сан-Томедегі голландтар аралды тастап кетті, оны сол жылдың аяғында португалдар қайтадан басып алды.
Гаага келісім-шарты
Нидерландтар өз аумақтарын қайтарып алуға немесе ұстап алуға бел буғандықтан, қақтығыстың аяқталуын кейінге қалдырды. Бірінші ағылшын-голланд соғысына байланысты Голландия Республикасы Бразилиядағы GWC-ді дұрыс қолдауға мүмкіндік бермеді. Ағылшындармен болған қақтығыстың аяқталуымен голландиялықтар 1654 жылы мамыр айында колонияны қайтаруды талап етті. Зеландия провинциясы колонияның қайтарылуынан ең көп пайда көрді, бірақ Голландияның Ұлы зейнетақысы Йохан де Витт ақшалай өтемақыны артық көрді. Ол колонияны қайтадан басып алмақшы болған жоқ, ол португалдармен сауда байланыстарын нығайтуды басты орынға қойды. Зеландқа өтемақы төлеу және беделін сақтап қалу үшін ол Португалиядан сегіз миллион гульден талап етті. Алайда португалдар колонияны қайтарудан немесе өтемақы төлеуден бас тартты. Ағылшынға қарсы соғыстан кейін голландтық флот тозған және шаршаған, және әлі де ірі операцияларды жүргізе алмады, сондықтан голландтар португалдарға қарсы шабуыл жасауға рұқсат берді. 1657 жылы голландтық флоты үлкен операцияларға қайтадан жарамды болды және соғыс қайтадан басталды. 1657 және 1661 жылдар аралығында Голландия флоты Екінші Солтүстік соғыста әрекет етуден басқа, Португалия жағалауында үнемі жүзіп жүрді. Португалдық каперлер голландиялық Батыс Африка мен Америка кемелеріне айтарлықтай зиян келтірді, бірақ португал жағалауының блокадасы португал теңіз саудасын құртты, ал VOC сонымен бірге Цейлон мен Үндістанның Малабар жағалауын жаулап алды. 1661 жылы Португалия голландиялықтарға 8 миллион гульдер өтемақы төлеуге келісіп, Сейлон (қазіргі Шри-Ланка) және Малуку аралдары (қазіргі Индонезияның бір бөлігі) колонияларын беріп қалды. 1661 жылы 6 тамызда Гаага келісім-шарты арқылы Голландия Республикасы Бразилияны Португалия империясына ресми түрде тапсырды.