Кіріспе

Strumpshaw Fen – құстарды қорғау жөніндегі Корольдік қоғам (RSPB) басқаратын табиғи қорық. Ол Англияның Норфолк графтығындағы Яре өзенінің жағасында, Норвичтің шығысына қарай шамамен 6 миль (10 км) жерде орналасқан. Беккенхэм батпақтары RSPB қорығы, бұл қорықпен шығыс жағынан шектеседі. Қорық 1997 жылы English Nature құрған, бірақ құстарды қорғау жөніндегі Корольдік қоғамы басқаратын Mid Yare ұлттық табиғи қорығының бір бөлігі болып табылады. Оны RSPB 1974 жылы сатып алған. Бұл Яре Бродс және Ерекше ғылыми қызығушылықты саздықтар аймағының құрамына кіреді және The Broads аймағында жатыр.

Құрт-құмырсқалар

Оның қалың шөбі – Ұлыбританиядағы құзқар құйрықтың (swallowtail) көбейетін сирек орындарының бірі. Strumpshaw-да кездесетін Papilio machaon brittanicus подвиді Ұлыбританиядағы Норфолк және Саффолк аймақтарының қалың шөптеріне ендемик. Бұл подвид Еуропа материгінде кең таралған machaon және gorganus подвидтеріне қарағанда сәл кіші және қара түсті өрнегімен ерекшеленеді. Ол еуропалық туысынан айырмашылығы, көбінесе сүттей петрушкаға (Peucedanum palustre) жұмыртқа салады. Құзқар құйрықты мамырдың соңынан шілде айының ортасына дейін, сондай-ақ тамыздың ортасынан қыркүйекке дейін көруге болады. Ол 8-10 см қанат кеңдігімен ең ірі британдық бауыршақ. Көктемнің басында және жазда қорықта 23 түрлі стрекоза мекендейді, оның ішінде 1981 жылғы Жабайы табиғат және ауыл шаруашылығы заңының 5-қосымшасымен қорғалатын және Британдық Қызыл кітабында 1-санатқа (қауіпті түр) енген сирек Норфолк стрекозасы бар. Тағы бір маңызды стрекоза – сирек кездесетін аңшы (Libellula fulva).

Өсімдіктер

Бұл елдегі "Наяда" (Najas marina) бар сирек су қоймаларының бірі, ол Ұлыбританиядағы жойылып бара жатқан түрлер тізімінің гүлді өсімдіктер бөліміне енген және 1981 жылғы Табиғатты және Ауыл шаруашылығын қорғау заңының 8-қосымшасымен қорғалады. Басқа да маңызды өсімдіктер – сүтпетрушка, батпақ бұршағы, аралас қамыс, алты түрлі орхидея, соның ішінде сирек кездесетін су өсімдіктері. Оның гүлді шабындығы – ғасырлар бойы жалғасып келе жатқан, тек маусым соңында шөп шабу дәстүрінің арқасында өсімдіктердің жоғары әртүрлілігіне ие экологиялық реликт. Маусым айында сары туғанкөз, батпақ жапырақты, батпақ бұршағы және жапырақталған қызғалдақ (құйрық құйрықтарының нектарының көзі) оны бояйды. Шілде айының басында қарасораң, Йоркшир тұманының күлгін түсті түйіршігі, оңтүстік батпақ орхидеялары, сары діңгек және валериана гүлдейді. Олардан кейін қызғылт түсті лоостр және талшын гүлдері келеді.

Қысқы

Жүздеген үйрек, оның ішінде қызылбас, ақбас және қалақұйрық үйректер қамыс тоғандарында жем жеу үшін жиналады. Күн батқанға таяп, балықшы және құсқұс ұя салуға жиналады. Кейбір жылдары мыңдаған қарға қамыста түнеп, сұңқарлар, балуандар және марлиндерді өздеріне тартады.

Күз

Оспандар оңтүстікке қарай көшіп бара жатқанда балық аулайды. Соқырқұйрықтар түндеу үшін топталып жиналады. Сақалды тиіттер қамыстың арасында үйірге бірігеді.

Менеджмент

Қорықшада қамыс шалғындары, жайылымдық батпақтар, ылғалды орман, фен орхидеясына толы шалғындықтар және Яре өзені сияқты әртүрлі мекендеу орындары бар. Олар қамыс кесу, шөп шабу, мал жаю және бұталарды жою сияқты дәстүрлі тәсілдермен басқарылады. 1976 жылы сатып алынған кезде, ол тым өсіп кеткен еді. Содан бері, оны 19 ғасырдағы ашық батпақты ландшафтқа қайта келтіру үшін үлкен жұмыстар атқарылды. Бастапқыда бұл жоғары қысымды су ағындарымен өсімдіктерді бұзу және кеңістікті қайта жарату үшін лайды соруды қамтыды. Қазіргі кездегі қайта жаңарту жұмыстары бұталар мен жауып таралған өсімдіктерді жою және пайдаланылмаған арналарды жөндеуді қамтиды. Қамыс шалғындары мен фен шалғындарын басқаруға жазғы шабу және мал жаю, маусымдық су басу, су деңгейін сақтау, қамысты тазалау, жаю және шабу, сондай-ақ батпақты жерлер жасау үшін малдың басып өтуі кіреді. Ылғалды орманды басқаруға тік тұрған құрғақ ағаштарды қорғау және сәуірден шілдеге дейін су деңгейін жоғары ұстау жатады. Қорықшада Шығыс Англиядағы ең үлкен шөп шалғынының алаңы бар, ол тек кешкі шөп шабудан басқа ешқандай өзгеріске ұшырамаған, және оның өсімдіктердің әртүрлілігін сақтау үшін өте маңызды.

Мекемелер

Бірнеше жасырын орын және көптеген жолдар бар. Қорық күн сайын таңнан күн батқанға дейін ашық (Рождество күнінен басқа). Кіру үшін ақы төлеу керек (RSPB мүшелерінен басқа). Жаңбырдан кейін немесе өзеннің тасуынан кейін жолдардың кейбір бөліктері лайлы немесе ылғалды болуы мүмкін, сондықтан жүруге арналған етік кию қажет болуы мүмкін.

Су сорғы үйі

Strumpshaw-дағы батқылық жерлер бастапқыда 1700 жылдардағы жел сорғысымен кептірілген. 1800 жылдардың соңында, бұл бу машинасымен жұмыс істейтін сорғыға алмастырылды, оның кірпіштен салынған қозғалтқыш үйі және өзен жағасындағы дербес кірпіш түтіні бүгінге дейін сақталған.