Кіріспе

3 ғасырдағы Вавилон Талмудшысы және Эксилархы Рав Хуна (Еврейше: רב הונא) - Вавилонияда өмір сүрген еврей Талмудшысы және Эксилархы, екінші буынның аморасы және Сура академиясының басшысы ретінде белгілі; ол шамамен 216 жылы (Гратц бойынша 212 жылы) дүниеге келді және 296297 жылы (Селеуки дәуірінің 608 жылы) немесе 290 жылы қайтыс болды.

Өмірбаян

Ол Висенер Тикрит деп атаған қалада өмір сүрген. Равның негізгі шәкірті болған ол Рав Хунаның даналығына ие болуды қалаған. Ол сондай-ақ, өзінің үлкен дінін ұстанғаны үшін "Бабыл хасидтерінің бірі" деп аталды. Ол діни қызметкер отбасынан шықпаса да, шәмбе және қасиетті күндерінде Торадан бірінші үзінді оқып беретін, оны әдетте Кохен (парызшыл) оқып береді. Рав Амми мен Рав Асси, Израильдің құрметті ханалары, Хунаны өздерінің жоғарылары деп санайды. Рав Хуна елден айдалып кеткен патшаның отбасына туысқан болса да, өзінің алғашқы жылдары өте кедей өмір сүрген, сондықтан Шаббат мейрамына шарап сатып алу үшін, ол белбеуін кепілге қоюға мәжбүр болды. Бірақ Рав оған байлық сыйлады, Рав Хуна ұлы Раба ба-ра Рав Хунаның үйлену тойында байлығын көптеп көрсетті. Ол қора-қора қойларын ұстап, әйелі Хобаның қамқорлығына алды. Рав Хуна өте жомарт еді. Ол кедейлердің үйлерін дауылмен қиратып жібергенде, оларды қайтадан салып, қайтадан салып отырды. Рав қайтыс болғаннан кейін Хуна Сура академиясында оның орнына дәріс оқыды, бірақ ол Равтың серігі Самуилдің қайтыс болғаннан кейін ғана (шамамен 256 ж.) бас болып тағайындалды. Рав Хунаның тұсында Сура академиясы, ол кезде ол сидра деп аталатын, мешивта (иешива) атауын алды, Рав Хуна алғашқы "Реш Мешивта" (рош ешива) болды. Хунаның тұсында академияның маңызы айтарлықтай артты, оған студенттер барлық бағыттардан жиналды; оның президенті кезінде олардың саны 800-ге жетті, олардың барлығын өзі қолдады. Олардың бірден оқыған ұстаздары ("аморе") оларды үйретумен айналысты. Оқушылар сабақтан кейін киімдерін шайқағанда, олар қатты шаң-тозаң көтерді, сондықтан Палестина көкжиегін бұлт басып кеткенде, "Бабылдағы Хунаның оқушылары сабақтан көтерілді" деп айтылды. Рав Хунаның тұсында Палестина Вавилонияға қарағанда үстемдігін жоғалтты; және белгілі бір жағдайларда ол екі елдің мектептерін тең деп жариялады. Бабылда оның өмірінде Сура академиясы үстем болды. Ол соны қырық жыл басқарды, ал ол сексен жаста кенеттен қайтыс болды. Рав Хунаның басты шәкірті Рав Чизда болды, ол Рав. Оның басқа да шәкірттері: Абба бар Завда, Рав Гиддел, Р. Хелбо, Р. Шешет, Ишақ б. Ханина және Хунаның ұлы Рабба.

Қасиет-сипаттары

Рав Хуна өте төзімді әрі кішіпейіл адам ретінде танымал. Ол байығанға дейін егіндік жерін өзі өңдеп, кешке қайыс көтеріп үйіне қайтуға ұялмады. Екі топ өзара дауласқанда, ол: "Егіндікті өңдейтін біреуді таңдап беріңдер, сонда мен сендердің араларыңда төрелік етемін", - деді. Равввтың ауыр сөздерін шыдамдылықпен қабылдады, өйткені ол оның ұстазы болды, бірақ ол бірнеше рет бір ғалымның төменгі деңгейлі адамның алдында өзін-өзі қорламайтынын көрсетті.

Халаха

Ол Равтың көптеген халахоттарын, кейде Равтың атын атамай-ақ, жеткізген. Оның халахоттары Вавилон Талмудында көптеп кездеседі, және кейбір шешімдері Равқа қайшы келсе де, ол Равты діни заңдағы ең жоғарғы билік деп жариялады. Рав Хунаның тұжырымдары кейде казуистік болды; ол мәтінді мәтіннің мән-жайы мұндай түсіндіруге тыйым салған сияқты болса да, сөзбе-сөз түсіндірді. Рав Хунаның айтуынша, Мишна мен Бараитада берілген халахты әрқашан шешуші деп қарастыруға болмайды. Ол медицина мен табиғат тарихын біраз білген және өзінің көптеген халахикалық шешімдерінде осы білімдерін қолданған. Сондай-ақ, ол Мишна мен Бараитада кездесетін көптеген қиын сөздерді түсіндірді.

Ағада

Рав Хуна да аггадист ретінде ерекшеленді, ал оның аггадоттары Израиль жерінде белгілі болды, оларды оның кейбір шәкірттері, олардың ішінде Рав Зейра алып барды. Оның Нақыл сөздер 14:23 тармағын түсіндіргенін раввин Зейра "мұнажыр" деп атаған. Оның біраз аггадоттары, оның Киелі кітапты түсіндірудегі шеберлігін көрсететін, Вавилон Талмудында кездеседі, кейбіреулері Равтың атынан, кейбіреулері өз атынан. Ол айрықша күш салып, қарама-қайшы тармақтарды үйлестірді, мысалы, Исаия 53:10-дан Құдай сүйетіндерді жазалайды деп тұжырымдап, теодицея мәселесін шешуге тырысты.

Дәйексөздер

"Кімде-кім тек заңды оқып қана жүрсе, оның Құдайға деген құрметі жоқ". "Діназардан шыққанда, ұзақ қадамдар жасамауы керек". "Діни сахабаның артында намаз оқыған адам - имансыз, немесе раша деп аталады. "Шаббат күніне жарықпен құрмет көрсетуге дағдыланған адамның білімді балалары болады; мезузаның өсиеттерін орындаған адамның әдемі үйі болады; цицит ережелерін орындаған адамның әдемі киімі болады; Шаббат пен қасиетті күндерді бұйрық бойынша қасиетті ететін адамның шарапқа толы көптеген терісі болады". "Саул бір рет құлап, кейін құлдырап кетті. Дәуіт екі рет, бірақ ол қалды". "[Жын-шайтандар] бізден көп, олар бізді егістікті қоршап тұрған қырқадай қоршап тұр. Әрқайсымыздың сол жақтағы мың, оң жақтағы он мың адамдарымыз бар".