Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Комор аралдарының ширазилері, 138 000 адам, Иран мұрасы, Шығыс Африка жағалауындағы Комор аралдарында тұратын ең ірі этникалық топтың бірі және Комор аралдарының жалпы халқының 17% құрайды. Олардың шығу тегі Шираз және Парсы (қазіргі Иран) оңтүстік-батыс жағалауымен байланысты. Комор аралдарындағы 89 000 адам немесе халықтың 11% -ы Оңтүстік-Шығыс Азиядан шыққан. Ширази халқы Комор аралдарында сүннит исламды орнатуға көмектескені және тауарлар мен құлдарды саудалаудан жинаған байлығы үшін танымал.
The Shirazis of the Comoros, 138,000 people with Iranian heritage, are one of the largest ethnic group inhabiting the archipelago nation of Comoros near the east African coast and they represent 17% of the total population of the Comoros. Their origins are linked to Shiraz and the southwestern coastal region of Persia (now Iran). 89,000 people or 11% of the population from the Comoros have Southeast Asian ancestry. The Shirazi people are notable for helping establish Sunni Islam in Comoros, and the wealth they accumulated from trading commodities and slaves.
Комор аралдарындағы генетика
Msaidie және басқалар. (2010) Комор аралдарының үш банту тілінде сөйлейтін аралдарындағы бір ата-аналық ДНҚ-ның өзгеруін талдап, 577 туысы жоқ Комор ерлер мен әйелдерінен қан үлгілерін жинады (Гранд-Комор: 170 ер адам, 67 әйел; Анжуан: 104 ер адам, 69 әйел; Мохели: 107 ер адам, 60 әйел). Msadie және басқалар. Коморлықтардың арасынан ең көп тараған аталық гаплогруппалар E1b1a1 M2 (41%) және E2 M90 (14%). Бұл Y ДНК кладтары Шығыс Африка құрлығындағы банту тілінде сөйлейтін басқа халықтар арасында жиі кездеседі, бұл ортақ шығу тегіне нұсқайды. Қалған коморлықтардың негізінен E1b1b V22, E1b1b M123, F*(xF2, GHIJK), G2a, I, J1, J2, L1, Q1a3, R1*, R1a*, R1a1 және R2 (29,7%) гаплогруппалары бар. Соңғы кладтардың ішінде Комор аралдарында кездесетін гаплотиптер Оңтүстік Ирандағы гаплотиптермен тығыз байланысты екені байқалды. Бұл солтүстік руларды біздің заманымыздың 1200-1300 жылдары аралығында Персиядан Ширази саудагерлері алып келгенін көрсетеді, өйткені олар Комор аралдарында жергілікті сауда орындарын құрды. Коморлықтардың шамамен 6% -ы O1 гаплогруппасын алып жүреді, бұл Оңтүстік-Шығыс Азияның кішігірім әсерін көрсетеді. Аналық жағынан коморлықтар негізінен L0, L1, L2 және L3′4 ((xMN) гаплогруппаларына (84,7%) жатады. Бұл мтДНҚ кладтар басқа континенттік банту халықтарында да кең таралған және шамамен ұқсас мөлшерде. Комор халқының қалған бөлігі тек қана Оңтүстік-Шығыс Азиямен байланысты митохондриялық гаплогруппаларды (15,3%) алып жүреді, олардың ішінде B4a1a1 PM, F3b және M7c1c кладтары (10,6%) және M(xD, E, M1, M2, M7) парагруппалары (4%) жиі кездеседі. Таяу Шығысқа байланысты мтДНҚ гаплогруппалары байқалмағандықтан, бұл аймақтан гендер ағыны ерлер басым сауда және діни прозелитизм арқылы пайда болған көрінеді. Мсаиди және басқалардың айтуынша, Комор аралдарынан алынған үлгідегі аналық және аталық үлестердің қоспалық талдауы комор халқының соңғы 2000 жыл ішінде Сахарадан төменгі Шығыс Африкадағы банту халқының, Ираннан келген қоныс аударушылар мен Оңтүстік-Шығыс Азиядан келген көшіп келушілердің арасында үшжақты гендер ағыны арқылы қалыптасқанын көрсетеді. Нәтижесінде Комор аралдарының гендік қоры Африкадан (72%) шыққан деп есептеледі, оның ішінде Батыс Азия (17%) және Оңтүстік-Шығыс Азия (11%). Жалпы алғанда, Комор Ширазилері оңтүстік-шығыс Африканы мекендейтін банту тілді Лемба халқына генетикалық жағынан ұқсас екені анықталды. Лембалардың семит мәдени дәстүрлері бар және олардың арасында банту, Таяу Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Азияның аталық ұрпақтары бар, сондықтан ғалымдар олар мен Коморлықтар қатар демографиялық процестер арқылы дамыған болуы мүмкін деп болжайды.
Msaidie et al. (2010) analyzed the uniparental DNA variation on three Bantu speaking islands of the Comoros archipelago, collecting blood samples from 577 unrelated Comorian men and women (Grand Comore: 170 men, 67 women; Anjouan: 104 men, 69 women; Moheli: 107 men, 60 women). Msadie et al. found that the most common paternal haplogroups among the sampled Comorians are E1b1a1 M2 (41%) and E2 M90 (14%). These Y DNA clades are frequent among other Bantu speaking populations on the east African mainland, which points to shared origins. The remaining Comorians primarily carry the haplogroups E1b1b V22, E1b1b M123, F*(xF2, GHIJK), G2a, I, J1, J2, L1, Q1a3, R1*, R1a*, R1a1 and R2 (29.7%). Of these latter clades, the particular haplotypes that are found in Comoros were observed to be most closely related to those in South Iran. This suggests that these northern lineages were brought by early Shirazi merchants from Persia between 1200 1300 CE, as they established local trading posts on the Comoros islands. Around 6% of the Comorians also bear the O1 haplogroup, which indicates a minor Southeast Asian influence. Maternally, the Comorians primarily belong to the L0, L1, L2 and L3′4(xMN) haplogroups (84.7%). These mtDNA clades are also common among other mainland Bantu populations and at roughly similar proportions. The rest of the Comorian population almost exclusively carries mitochondrial haplogroups associated with Southeast Asia (15.3%), with the B4a1a1 PM, F3b and M7c1c clades (10.6%) and the M(xD, E, M1, M2, M7) paragroup (4%) most frequent. Since no mtDNA haplogroups linked with the Middle East were observed, the gene flow from this region appears to have occurred through male dominated trade and religious proselytisation. According to Msaidie et al., admixture analysis of the maternal and paternal contributions in the Comoros sample indicates that the Comorian population was formed through tripartite gene flow over the last 2,000 years between Bantu populations in sub Saharan coastal East Africa, settlers from Iran, and migrants from Southeast Asia. Consequently, most of the Comorian islanders' gene pool is estimated to have derived from Africa (72%), with significant contributions from Western Asia (17%) and Southeast Asia (11%). Overall, the Comorian Shirazi were found to be genetically similar to the Lemba, a Bantu speaking population inhabiting southeast Africa. Since the Lemba have Semitic cultural traditions and Bantu, Middle Eastern and Southeast Asian associated paternal lineages have also been detected among them, the scientists suggest that they and the Comorians may have evolved through parallel demographic processes.